Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

zfill(), center(), ljust(), rjust() trong Python: căn lề

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 9/17 · Chương 26

Tra cứu ngôn ngữ

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

zfill() trong Python thêm số 0 vào đầu một chuỗi cho tới khi đủ độ rộng, như "7".zfill(3) thành "007". Ba phương thức cùng nhóm center(), ljust(), rjust() căn chuỗi vào giữa, sang trái hay sang phải trong một độ rộng cố định, giúp bạn in menu thẳng cột hay mã bàn đủ chữ số.

Cần biết trước: phương thức chuỗi và f-string.

Bảng tra nhanh: căn lề và lấp chuỗi

Mỗi phương thức nhận độ rộng, trả về một chuỗi mới và giữ nguyên chuỗi gốc. Kết quả viết trong dấu nháy để thấy các dấu cách được thêm vào:

Phương thức

Làm gì

Trả về

Cú pháp

Kết quả

zfill()

thêm 0 vào đầu

str

"7".zfill(3)

'007'

zfill()

giữ dấu trừ ở đầu

str

"-5".zfill(3)

'-05'

zfill()

chuỗi đã đủ dài

str

"DH1024".zfill(4)

'DH1024'

center()

căn giữa

str

"Huế".center(9)

' Huế '

center()

chuỗi lẻ ký tự: ô dư bên phải

str

"Huế".center(8)

' Huế '

center()

chuỗi chẵn ký tự: ô dư bên trái

str

"MENU".center(9)

' MENU '

center()

căn giữa, lấp bằng ký tự khác

str

"MENU".center(10, "*")

'***MENU***'

ljust()

căn trái

str

"Trà đào".ljust(10, ".")

'Trà đào...'

rjust()

căn phải

str

"35000".rjust(8)

' 35000'

rjust()

độ rộng nhỏ hơn chuỗi

str

"35000".rjust(3)

'35000'

expandtabs()

đổi dấu tab thành dấu cách

str

"Huế\t3".expandtabs(8)

'Huế 3'

center()

ký tự lấp dài hai ký tự

lỗi

"Huế".center(9, "**")

TypeError: The fill character must be exactly one character long

Chạy đoạn sau để in lại cột kết quả, trừ hàng báo lỗi:

python
print(repr("7".zfill(3)), repr("-5".zfill(3)),
      repr("DH1024".zfill(4)))
print(repr("Huế".center(9)), repr("Huế".center(8)),
      repr("MENU".center(9)))
print(repr("MENU".center(10, "*")), repr("Trà đào".ljust(10, ".")))
print(repr("35000".rjust(8)), repr("35000".rjust(3)))
print(repr("Huế\t3".expandtabs(8)))

KẾT QUẢ

'007' '-05' 'DH1024'
'   Huế   ' '  Huế   ' '   MENU  '
'***MENU***' 'Trà đào...'
'   35000' '35000'
'Huế     3'

Đổi "7".zfill(3) thành "7".zfill(5) rồi chạy lại: dòng đầu thành '00007' '-05' 'DH1024'. Bài phương thức chuỗi dạy cách gọi bằng dấu chấm, còn căn cột bằng :<, :>, :^ ở bài f-string, bài mẹ của trang này.

zfill(): mã số đủ chữ số

Số bàn, mã khách hay số thứ tự thường cần đủ chữ số để xếp theo chữ cái vẫn đúng thứ tự số. zfill(n) thêm 0 vào đầu cho tới khi chuỗi dài n ký tự:

python
for so in ["7", "12", "105"]:
    print("BAN-" + so.zfill(3))
print(sorted(["10", "9", "101"]))
print(sorted(["10".zfill(3), "9".zfill(3), "101".zfill(3)]))

KẾT QUẢ

BAN-007
BAN-012
BAN-105
['10', '101', '9']
['009', '010', '101']

Danh sách đầu xếp "10" trước "9" vì so từng ký tự, danh sách sau thêm 0 nên đúng thứ tự số. zfill() giữ dấu + hay - ở đầu, nên "-5".zfill(3) là "-05". Giới hạn: zfill() không bao giờ cắt chuỗi, mã dài hơn độ rộng giữ nguyên.

center(), ljust(), rjust(): in bảng thẳng cột

Menu in cho thẳng khi tên món căn trái và giá căn phải, mỗi cột một độ rộng cố định. Đối số thứ hai là ký tự lấp, mặc định là dấu cách:

python
menu = [("Cà phê sữa", "29000"), ("Bạc xỉu", "32000"),
        ("Trà đào", "35000"), ("Sinh tố bơ", "45000")]
print("MENU".center(20, "="))
for ten, gia in menu:
    print(ten.ljust(12, ".") + gia.rjust(8))

KẾT QUẢ

========MENU========
Cà phê sữa..   29000
Bạc xỉu.....   32000
Trà đào.....   35000
Sinh tố bơ..   45000

ljust(12, ".") thêm dấu chấm sau tên món cho đủ 12 ký tự, nên mắt dễ dò từ tên sang giá. Khi số ô thêm vào là số lẻ, ô dư của center() nằm bên phải nếu chuỗi có số ký tự lẻ, bên trái nếu số ký tự chẵn. Giới hạn: độ rộng đếm theo ký tự, nên chuỗi có chữ có dấu dạng tổ hợp hay emoji có thể lệch cột khi hiện ra màn hình.

expandtabs(): dấu tab thành dấu cách

Dữ liệu chép từ bảng tính thường ngăn cột bằng dấu tab \t, và mỗi chương trình hiện dấu tab rộng một kiểu. expandtabs(n) đổi mỗi dấu tab thành đủ dấu cách để tới điểm dừng kế tiếp, các điểm dừng cách nhau n ký tự:

python
dong_tab = "Hà\t8.5\nTâm\t9.0\nNgọc\t7.5"
print(dong_tab.expandtabs(6))
print(repr("Hà\t8.5".expandtabs(6)))

KẾT QUẢ

Hà    8.5
Tâm   9.0
Ngọc  7.5
'Hà    8.5'

Gọi không đối số thì điểm dừng cách nhau 8 ký tự. Giới hạn: tên dài hơn khoảng cách hai điểm dừng đẩy cột sau lệch sang điểm dừng tiếp theo, nên bảng cần chắc thẳng thì dùng ljust().

Khi nào dùng phương thức, khi nào dùng f-string

Hai cách cho cùng kết quả. ljust(12) giống :<12, rjust(8) giống :>8, center(20, "*") giống :*^20 khi số ô thêm vào là số chẵn, và zfill(3) giống :03d với số nguyên. Số ô thêm vào lẻ thì :^ vẫn đặt ô dư bên phải, còn center() thì tùy độ dài chuỗi, như dòng cuối:

python
ten, gia, ban = "Trà đào", 35000, 7
print(ten.ljust(12) + str(gia).rjust(8))
print(f"{ten:<12}{gia:>8}")
print(str(ban).zfill(3), f"{ban:03d}")
print(f"{gia:>8,}")
print(repr("MENU".center(9)), repr(f"{'MENU':^9}"))

KẾT QUẢ

Trà đào        35000
Trà đào        35000
007 007
  35,000
'   MENU  ' '  MENU   '

f-string gọn hơn khi một dòng có nhiều giá trị và cần thêm dấu phẩy ngăn hàng nghìn hay số chữ số thập phân. Phương thức hợp khi độ rộng hay ký tự lấp nằm trong một biến, hoặc khi bạn chỉ có sẵn một chuỗi, như mã đọc từ file. Giới hạn chung: cả hai chỉ căn theo số ký tự. Ngắt một đoạn văn dài thành nhiều dòng là việc của bài textwrap và pprint.

Kiểm tra nhanh

  1. "Huế".center(8, "*") trả về gì?

    • '***Huế**'
    • '**Huế***'
    • '***Huế***'
  2. Những biểu thức nào bằng '007'?

    • "7".zfill(3)
    • "7".rjust(3, "0")
    • "7".ljust(3, "0")
    • f"{7:03d}"
  3. Với so_ban = 7, những lệnh nào báo lỗi?

    • so_ban.zfill(3)
    • str(so_ban).zfill(3)
    • "MENU".center(20, "=-")
    • "MENU".center(3, "=")
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

In mã bàn và một dòng menu thẳng cột

Quán in phiếu gọi món có ba phần. Mỗi biến kết quả cần đúng phương thức của trang:

  • ma_ban: so_ban thêm 0 vào đầu cho đủ 3 ký tự, dấu trừ vẫn đứng đầu.

  • tieu_de: chữ "MENU" căn giữa trong 20 ô, lấp bằng dấu *.

  • cot_ten: ten_mon căn trái trong 12 ô.

  • cot_gia: gia căn phải trong 8 ô.

Không gõ thẳng mã bàn đã có số 0 vào code.

python
so_ban = "-5"
ten_mon = "Trà đào"
gia = "35000"
ma_ban = ""
tieu_de = ""
cot_ten = ""
cot_gia = ""
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • zfill(n) thêm 0 vào đầu cho đủ n ký tự và giữ dấu +, - ở đầu.

  • center(), ljust(), rjust() căn giữa, trái, phải trong một độ rộng, ký tự lấp mặc định là dấu cách.

  • Chuỗi dài hơn độ rộng giữ nguyên, các phương thức này không cắt chuỗi.

  • expandtabs(n) đổi dấu tab thành dấu cách theo điểm dừng cách nhau n ký tự.

  • Gọi trên số báo AttributeError, ký tự lấp dài hơn một ký tự báo TypeError.

Câu hỏi thường gặp

Phương thức zfill() trong Python dùng với số nguyên thế nào?

Đổi số thành chuỗi trước: str(7).zfill(3) cho '007'. Với số nguyên, f-string f"{7:03d}" cho cùng kết quả mà không cần str(). Hai cách cho cùng kết quả cả với số âm: str(-5).zfill(3) là '-05', và f"{-5:03d}" cũng là '-05'.

Phương thức ljust() và rjust() trong Python có cắt chuỗi dài không?

Không. Chuỗi dài hơn độ rộng được trả về nguyên vẹn, nên một tên món quá dài đẩy lệch các cột sau. Muốn cắt, bạn dùng lát cắt trước khi căn, ví dụ ten[:12].ljust(12), như bài slicing hướng dẫn.

Phương thức center() trong Python có căn được cả một đoạn nhiều dòng không?

center() coi cả chuỗi là một dòng, kể cả dấu xuống dòng bên trong. Muốn căn từng dòng, tách bằng splitlines(), gọi center() trên từng dòng rồi nối lại.

Chủ đề

zfill python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập