Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Hàm lambda trong Python (lambda function)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 11/17 · Chương 8

Hàm

  • 8 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Hàm lambda trong Python là một biểu thức tạo ra hàm nhỏ không cần tên, viết gọn trên một dòng: lambda gia: gia * 2 là hàm nhận gia và trả về gấp đôi nó. Bạn dùng lambda khi cần đưa một công thức ngắn cho hàm khác ngay tại chỗ, như bảo sorted() xếp menu theo giá, mà không muốn viết riêng một hàm def chỉ để dùng một lần.

Cần biết trước: sắp xếp list, toán tử ba ngôi và lệnh return.

Lambda là một biểu thức tạo hàm

Hàm tính một khoản phụ thu giả định 8% dưới đây được viết hai lần, một lần bằng def, một lần bằng lambda. Hai hàm cho cùng kết quả:

python
def tien_vat(gia):
    return gia * 8 // 100

tien_vat_lambda = lambda gia: gia * 8 // 100
print(tien_vat(35000), tien_vat_lambda(35000))
print(type(tien_vat_lambda))

KẾT QUẢ

2800 2800
<class 'function'>

Cú pháp là lambda <tham số>: <biểu thức>. Không có từ return: giá trị của biểu thức sau dấu hai chấm chính là giá trị trả về. Kết quả của lambda là một hàm thật, cùng kiểu function với hàm viết bằng def, gọi bằng cặp ngoặc tròn như các hàm khác. Điều lambda không có là tên riêng: ở đây nó chỉ có tên vì được gán vào biến. Gán lambda vào một tên như vậy chỉ để so sánh; hàm cần tên thì viết bằng def cho dễ đọc.

Lambda làm key cho sorted() và max()

Lambda hay gặp ở chỗ cần đưa một hàm cho hàm khác, như tham số key= của sorted(), max(), min(). Python gọi hàm key một lần cho mỗi phần tử, rồi so các giá trị nó trả về thay cho chính phần tử:

python
menu = [("cà phê sữa", 29000), ("sinh tố bơ", 45000),
        ("bạc xỉu", 32000), ("trà đào", 35000)]
theo_gia = sorted(menu, key=lambda mon: mon[1])
print(theo_gia[0], theo_gia[-1])
print(max(menu, key=lambda mon: mon[1]))
gia = {"cà phê sữa": 29000, "bạc xỉu": 32000}
print(sorted(gia.items(), key=lambda cap: cap[1], reverse=True))

KẾT QUẢ

('cà phê sữa', 29000) ('sinh tố bơ', 45000)
('sinh tố bơ', 45000)
[('bạc xỉu', 32000), ('cà phê sữa', 29000)]

lambda mon: mon[1] nói "so các món theo phần tử thứ hai, tức giá". Hàm này chỉ dùng đúng ở dòng đó, nên viết tại chỗ gọn hơn đặt tên rồi tìm lên trên để đọc. max() trả về cả cặp của món có giá lớn nhất, không trả về riêng giá. Với dict, items() cho các cặp khóa và giá trị, và lambda chọn giá trị làm khóa sắp xếp. Đổi sorted(menu, key=lambda mon: mon[1]) thành sorted(menu, key=lambda mon: mon[0]) rồi chạy lại: dòng đầu in ('bạc xỉu', 32000) ('trà đào', 35000), vì món được xếp theo tên.

Truyền một hàm làm đối số cho hàm khác, như key=, là ý chính của hàm bậc cao. Bài hàm bậc cao giải thích vì sao Python cho làm vậy, còn bài map và filter dùng lambda với hai hàm hay đi cùng nó.

Lambda nhiều tham số và có điều kiện

Lambda nhận bao nhiêu tham số cũng được, cách nhau bằng dấu phẩy. Thân của nó là một biểu thức, nên muốn rẽ nhánh thì dùng toán tử ba ngôi, một biểu thức có điều kiện:

python
print((lambda gia, so_ly: gia * so_ly)(29000, 3))
print((lambda tong: 0 if tong >= 300000 else 30000)(87000))
print((lambda tong: 0 if tong >= 300000 else 30000)(320000))

KẾT QUẢ

87000
30000
0

Cặp ngoặc tròn đầu bọc lambda để tạo hàm, cặp ngoặc thứ hai gọi nó ngay với các đối số. Cách gọi này chỉ để thử ở đây, còn trong code thật lambda thường nằm sau key= như mục trước. Lambda thứ hai trả về 0 cho đơn từ 300.000 đ và 30000 cho đơn nhỏ hơn, gói trọn trong một dòng. Lambda giống một tờ ghi chú dán ngay trên việc cần làm: hợp với một công thức ngắn, còn quy trình nhiều bước thì cần một trang riêng có tiêu đề, tức một hàm def.

Sắp xếp theo nhiều tiêu chí bằng tuple khóa

Bảng điểm cần xếp điểm cao trước, cùng điểm thì xếp theo tên. Hàm key trả về một tuple, và Python so tuple từng phần tử: phần tử đầu khác nhau thì quyết định ngay, bằng nhau thì xét phần tử kế tiếp:

python
hoc_vien = [("Trần Thu Hà", 8.5), ("Lê Minh Tâm", 9.0),
            ("Phạm Quốc Huy", 8.5)]
xep_hang = sorted(hoc_vien, key=lambda hv: (-hv[1], hv[0]))
for ten, diem in xep_hang:
    print(ten, diem)

KẾT QUẢ

Lê Minh Tâm 9.0
Phạm Quốc Huy 8.5
Trần Thu Hà 8.5

Khóa của Tâm là (-9.0, "Lê Minh Tâm"), nhỏ nhất vì -9.0 nhỏ hơn -8.5, nên Tâm đứng đầu. Hà và Huy cùng -8.5, nên tên quyết định: "Phạm Quốc Huy" đứng trước "Trần Thu Hà". Dấu trừ đảo chiều riêng tiêu chí điểm, còn tên vẫn xếp tăng dần, điều mà reverse=True không làm được.

Khi nào nên viết def thay cho lambda

Lambda hợp khi hàm ngắn, chỉ một biểu thức, và dùng một lần ngay tại chỗ. Viết def khi hàm cần tên để gọi ở nhiều chỗ, cần nhiều câu lệnh, hay khóa đã dài tới mức người đọc phải dừng lại để giải:

python
def khoa_xep_hang(hv):
    ten, diem = hv
    return (-diem, ten)

hoc_vien = [("Trần Thu Hà", 8.5), ("Lê Minh Tâm", 9.0)]
print(sorted(hoc_vien, key=khoa_xep_hang))
print(min(hoc_vien, key=khoa_xep_hang))

KẾT QUẢ

[('Lê Minh Tâm', 9.0), ('Trần Thu Hà', 8.5)]
('Lê Minh Tâm', 9.0)

Hàm khoa_xep_hang có tên nói rõ việc nó làm, tách tuple ra hai biến dễ đọc hơn hv[1], và được dùng lại cho cả sorted() lẫn min(). Truyền nó cho key= thì chỉ ghi tên, không có cặp ngoặc tròn, giống như truyền một lambda.

Kiểm tra nhanh

  1. (lambda gia: gia * 2)(35000) trả về gì?

    • 35000
    • Báo lỗi TypeError
    • 70000
  2. Với menu = [("trà đào", 35000), ("bạc xỉu", 32000)], max(menu, key=lambda mon: mon[1]) trả về gì?

    • ("trà đào", 35000)
    • 35000
    • ("bạc xỉu", 32000)
  3. Những dòng nào là lambda viết đúng?

    • lambda gia, so_ly: gia * so_ly
    • lambda gia: return gia * 2
    • lambda tong: 0 if tong >= 300000 else 30000
    • lambda gia: tien = gia * 2
  4. Trong ví dụ xếp hạng học viên, nếu đổi khóa thành (hv[1], hv[0]) và thêm reverse=True thì ai đứng thứ hai?

    • Phạm Quốc Huy
    • Trần Thu Hà
    • Lê Minh Tâm
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Xếp hạng học viên theo hai tiêu chí

Viết thân hàm xep_hang(ket_qua), nhận một list các cặp (tên, điểm). Hàm xếp điểm cao trước, cùng điểm thì xếp tên theo thứ tự chữ cái, rồi trả về list các tên theo thứ tự đó. Dùng sorted() với một lambda làm key=. Hàm không sửa list ket_qua.

Ví dụ: xep_hang([("Trần Thu Hà", 7.5), ("Phạm Quốc Huy", 9.5), ("Lê Minh Tâm", 7.5)]) trả về ["Phạm Quốc Huy", "Lê Minh Tâm", "Trần Thu Hà"].

Trả về: các tên đã xếp hạng, một list.

python
def xep_hang(ket_qua):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • lambda <tham số>: <biểu thức> tạo một hàm; giá trị của biểu thức là giá trị trả về, không viết return.

  • Thân lambda chỉ một biểu thức; return, phép gán là câu lệnh nên gây SyntaxError.

  • Lambda hợp làm key= cho sorted(), max(), min(); key quyết định cách so, kết quả vẫn là phần tử gốc.

  • Khóa tuple sắp theo nhiều tiêu chí: phần tử đầu trước, bằng nhau thì xét phần tử sau.

  • Dấu trừ đảo riêng một tiêu chí số; reverse=True đảo cả hai tiêu chí.

  • Hàm cần tên, nhiều câu lệnh hay dùng lại nhiều chỗ thì viết bằng def.

Câu hỏi thường gặp

Biểu thức lambda (lambda expression) trong Python khác hàm def ở đâu?

Lambda là một biểu thức nên viết được ngay chỗ cần một giá trị, như sau key=. Thân của nó chỉ một biểu thức và nó không có tên riêng. def là câu lệnh: hàm có tên, có nhiều dòng, có return ở bất kỳ đâu. Cả hai đều tạo ra hàm cùng kiểu function.

Hàm lambda Python có nhận tham số mặc định không?

Có, cách viết giống def: lambda gia, so_ly=1: gia * so_ly gọi được với một hay hai đối số. Quy tắc về tham số mặc định áp y nguyên cho lambda. Khi danh sách tham số đã dài thì đó là dấu hiệu nên chuyển sang def.

Sắp xếp list các dict theo nhiều tiêu chí bằng lambda thế nào?

Cho lambda trả về tuple các giá trị lấy từ dict, theo thứ tự ưu tiên: key=lambda hv: (-hv["diem"], hv["ten"]). Python so phần tử đầu của tuple trước, bằng nhau mới xét phần tử sau, đúng như với list các cặp ở bài này.

Lambda có chậm hơn def không?

Không. Lambda và def tạo ra cùng một loại hàm, nên gọi chúng nhanh như nhau. Chọn giữa hai cách theo độ dễ đọc: công thức ngắn dùng một lần thì lambda, còn lại thì def.

Chủ đề

lambda function python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập