Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

JSON trong Python: json.load(), dump(), loads(), dumps()

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 8/10 · Chương 10

File và dữ liệu

  • 6 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

JSON trong Python là việc đổi qua lại giữa văn bản JSON và các giá trị dict, list, chuỗi, số bằng module json có sẵn. JSON là định dạng mà web, ứng dụng di động và file cấu hình dùng để lưu dữ liệu lồng nhau, như cài đặt của một ứng dụng sổ chi tiêu hay danh sách học viên kèm điểm.

Cần biết trước: dict lồng nhau, đọc file, ghi file và None.

Đọc chuỗi JSON bằng json.loads()

Văn bản JSON trông gần giống dict và list của Python: đối tượng trong {}, mảng trong [], chuỗi trong nháy kép. json.loads() (chữ s là string, chuỗi) đọc một chuỗi JSON và trả về giá trị Python tương ứng:

python
import json

chuoi = '{"ten": "Lan", "ok": true, "lop": null, "diem": [9, 8.5]}'
hoc_vien = json.loads(chuoi)
print(hoc_vien)
print(type(hoc_vien).__name__, hoc_vien["diem"][1])

KẾT QUẢ

{'ten': 'Lan', 'ok': True, 'lop': None, 'diem': [9, 8.5]}
dict 8.5

Đối tượng JSON thành dict, mảng thành list, true và false thành True và False, null thành None. Sau đó bạn tra dữ liệu như mọi dict lồng nhau: hoc_vien["diem"][1] là điểm thứ hai. Đổi true thành false rồi chạy lại: dòng đầu in 'ok': False.

Ghi ra chuỗi JSON bằng json.dumps()

Chiều ngược lại, json.dumps() đổi giá trị Python thành chuỗi JSON. Mặc định nó viết chữ có dấu thành mã \u để chuỗi chỉ còn ký tự ASCII. ensure_ascii=False giữ nguyên tiếng Việt, và indent=2 xuống dòng, thụt hai dấu cách cho dễ đọc:

python
import json

cau_hinh = {"ten": "Sổ chi tiêu", "toi": True, "ngan_sach": None}
print(json.dumps(cau_hinh))
print(json.dumps(cau_hinh, ensure_ascii=False))
nho = {"ten": "Huế", "so": 1}
print(json.dumps(nho, ensure_ascii=False, indent=2))

KẾT QUẢ

{"ten": "S\u1ed5 chi ti\u00eau", "toi": true, "ngan_sach": null}
{"ten": "Sổ chi tiêu", "toi": true, "ngan_sach": null}
{
  "ten": "Huế",
  "so": 1
}

Hai dòng đầu chứa cùng dữ liệu: đọc lại dòng nào bằng json.loads() cũng ra "Sổ chi tiêu". Khác nhau ở chỗ người mở file bằng trình soạn thảo đọc được dòng thứ hai. True thành true và None thành null, đúng cú pháp JSON.

Đọc ghi file JSON bằng load() và dump()

json.dump(du_lieu, f) ghi thẳng vào một file đang mở, và json.load(f) đọc cả file thành giá trị Python. Hai hàm không có chữ s làm việc với file, hai hàm có s làm việc với chuỗi. Mở file với encoding="utf-8" như mọi file văn bản:

python
import json

cau_hinh = {"ten_app": "Sổ chi tiêu", "muc": ["ăn uống", "đi lại"]}
with open("cau_hinh.json", "w", encoding="utf-8") as f:
    json.dump(cau_hinh, f, ensure_ascii=False, indent=2)

with open("cau_hinh.json", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())
with open("cau_hinh.json", encoding="utf-8") as f:
    doc_lai = json.load(f)
print(doc_lai["muc"][0], doc_lai == cau_hinh)

KẾT QUẢ

{
  "ten_app": "Sổ chi tiêu",
  "muc": [
    "ăn uống",
    "đi lại"
  ]
}
ăn uống True

Hãy hình dung JSON như một tờ khai in sẵn: dump() chép dict lên giấy theo mẫu chung, load() đọc tờ khai và dựng lại dict y như cũ. Người đọc có thể là một chương trình viết bằng ngôn ngữ khác. Sửa một file JSON có sẵn đi theo ba bước: load() ra dict, sửa dict, rồi dump() lại với chế độ "w".

Những gì thay đổi khi đi qua JSON

JSON chỉ có đối tượng, mảng, chuỗi, số, true, false và null, nên vài kiểu của Python bị đổi khi ghi. Tuple thành mảng, nên đọc lại là list. Khóa của đối tượng JSON luôn là chuỗi, nên khóa số bị đổi thành chuỗi:

Một số kiểu, như set hay bytes, không có dạng JSON: json.dumps() dừng với lỗi TypeError. Đổi set thành list trước khi ghi. Muốn lưu nguyên vẹn mọi đối tượng Python mà chỉ Python đọc lại, có module pickle, nhưng file pickle không an toàn khi nhận từ người lạ.

Kiểm tra nhanh

  1. json.loads('{"ok": true, "lop": null}') trả về gì?

    • {'ok': 'true', 'lop': 'null'}
    • {'ok': True, 'lop': None}
    • {"ok": true, "lop": null} (vẫn là chuỗi)
  2. Những điều nào đúng về json.dump(du_lieu, f, ensure_ascii=False, indent=2)?

    • Chữ có dấu được ghi nguyên vẹn vào file
    • Không có ensure_ascii=False thì đọc lại sẽ mất dấu
    • File có xuống dòng và thụt lề cho dễ đọc
    • f là tên file dạng chuỗi, như "cau_hinh.json"
  3. Vì sao json.loads("{'ten': 'Lan'}") báo JSONDecodeError?

    • Khóa ten không có trong chuỗi
    • loads() chỉ đọc được file
    • JSON chỉ chấp nhận nháy kép quanh khóa và chuỗi
  4. Sau khi dump() dict {1: 9} ra file rồi load() lại, doc_lai.get(1) cho gì?

    • None
    • 9
    • '9'
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Thêm điểm vào file JSON

File JSON lưu điểm của học viên dạng {"Lan": [9, 8], "Minh": [7]}. Viết thân hàm them_diem(ten_file, ten, diem): đọc file bằng json.load(), thêm diem vào cuối list điểm của ten (học viên mới thì tạo list mới), rồi ghi lại cả dict vào chính file đó bằng json.dump() với ensure_ascii=False, indent=2.

Ví dụ: với file trên, them_diem(ten_file, "Lan", 10) ghi "Lan": [9, 8, 10] vào file và trả về 3.

Trả về: số điểm của học viên đó sau khi thêm, một int.

python
import json

def them_diem(ten_file, ten, diem):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • json.loads(chuoi) đổi chuỗi JSON thành dict, list; json.dumps(gia_tri) làm ngược lại.

  • json.load(f) và json.dump(gia_tri, f) đọc ghi thẳng với file đang mở.

  • true, false, null của JSON là True, False, None của Python.

  • ensure_ascii=False giữ chữ có dấu; indent=2 cho file dễ đọc.

  • JSON chỉ dùng nháy kép; khóa luôn là chuỗi; tuple đọc lại thành list.

  • Sửa file JSON: load(), sửa dict, dump() lại với chế độ "w".

Câu hỏi thường gặp

json.load và json.loads trong Python khác nhau thế nào?

json.load(f) đọc từ một file đang mở, còn json.loads(chuoi) đọc từ một chuỗi đã có trong bộ nhớ. Chữ s ở cuối là viết tắt của string. Hai hàm cho cùng kết quả: json.load(f) giống json.loads(f.read()), như cách đọc cả file trong bài đọc file.

Vì sao file JSON ghi bằng Python bị lỗi font tiếng Việt?

Thường là thiếu ensure_ascii=False, nên file chứa mã như \u1ed5 thay cho ổ. Dữ liệu vẫn đúng khi đọc bằng json.load(), chỉ là người mở file không đọc được. Nếu file hiện chữ lạ kiểu ổ, đó là chuyện bảng mã: mở file với encoding="utf-8" như bài UTF-8 trong Python giải thích.

File JSON có ghi chú thích được không?

Không. JSON chuẩn không có chú thích, và json.load() dừng với JSONDecodeError khi gặp // hay #. Nếu cần ghi chú trong file cấu hình, một cách đơn giản là thêm một khóa chuỗi như "ghi_chu": "ngân sách tính bằng đồng".

Chủ đề

json python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập