Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Bài tập OOP Python: 10 bài class, kế thừa tự chấm

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 16/17 · Chương 13

Lập trình hướng đối tượng

  • 9 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Mười bài tập OOP Python dưới đây được chấm ngay trên trang: mỗi bài cho sẵn một class, bạn viết thân các phương thức của nó rồi bấm Chạy để xem từng dòng kiểm tra đạt hay chưa. Các bài xếp từ dễ tới khó, dùng lại nhóm bài lập trình hướng đối tượng: từ hàm khởi tạo, __str__ và kế thừa tới MRO, đóng gói và ngoại lệ tự định nghĩa.

Cần biết trước: class và object, __init__ và self và kế thừa.

Cách làm các bài tập

Mỗi bài cho sẵn một class với các phương thức có thân là pass. Bạn thay pass bằng thân phương thức; phần đã viết sẵn thì giữ nguyên, trừ dòng có ghi "sửa dòng này". Trình chấm không đọc những gì bạn in ra: nó tạo object, gọi phương thức với nhiều bộ đối số rồi so giá trị trả về và các thuộc tính, nên phương thức phải return kết quả.

Mỗi bài có bốn tới sáu dòng kiểm tra, trong đó có trường hợp biên như đơn hàng rỗng hay lớp vừa đủ sĩ số. Một dòng kiểm tra khác tạo hàng chục object với dữ liệu sinh tự động, nên một class gõ sẵn đáp số cho vài object trong đề sẽ không qua.

Bí thì mở gợi ý theo thứ tự: gợi ý thứ nhất chỉ chỗ cần nhìn, thứ hai nêu cách làm, thứ ba gần như là lời giải. Chưa đạt một dòng kiểm tra, hãy đọc thông điệp của nó, tạo đúng object trong dòng đó và in các thuộc tính ra. Mỗi đề kết thúc bằng một link "Ôn lại" về bài dạy kỹ thuật của bài tập.

Mức dễ: một class, vài thuộc tính

Ba bài đầu viết hàm khởi tạo và một phương thức ngắn: phép nhân hai thuộc tính, một bộ đếm của class, hai chuỗi f-string.

Tính giá trị hàng tồn của một sản phẩm

Cửa hàng tạp hóa theo dõi từng mặt hàng trong kho. Viết thân hai phương thức của class SanPham:

  • __init__(self, ten, gia, so_luong): gán ba thuộc tính ten, gia, so_luong đúng ba giá trị truyền vào.

  • gia_tri_ton(self): giá nhân số lượng.

Trả về: gia_tri_ton() trả về giá trị hàng tồn, một int. Ôn lại: __init__ và self.

python
class SanPham:
    def __init__(self, ten, gia, so_luong):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
    def gia_tri_ton(self):
        pass

Cấp mã học viên theo thứ tự đăng ký

Trung tâm cấp mã cho từng học viên theo thứ tự đăng ký. Class HocVien có thuộc tính của class so_da_tao, bắt đầu từ 0. Viết thân hai phương thức:

  • __init__(self, ten): gán ten, tăng HocVien.so_da_tao thêm 1, rồi gán ma bằng giá trị mới đó. Học viên đầu tiên có ma là 1.

  • ma_hoc_vien(self): chuỗi "HV" nối với ma viết ít nhất ba chữ số, thêm số 0 phía trước: HV001, HV012, HV1005.

Trả về: ma_hoc_vien() một str. Ôn lại: thuộc tính của class và của object.

python
class HocVien:
    so_da_tao = 0
    def __init__(self, ten):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
    def ma_hoc_vien(self):
        pass

Viết __str__ và __repr__ cho giao dịch

Mỗi giao dịch của sổ chi tiêu có mo_ta và so_tien (tiền chi là số âm). Viết thân hai phương thức của class GiaoDich:

  • __str__(self): chuỗi cho người đọc, như cà phê sữa: -29,000 đ: mô tả, dấu hai chấm, số tiền có dấu phẩy ngăn hàng nghìn, chữ đ.

  • __repr__(self): chuỗi cho người viết code, như GiaoDich('cà phê sữa', -29000): lấy dạng repr của từng giá trị bằng !r trong f-string.

Trả về: mỗi phương thức một str. Ôn lại: __str__ và __repr__.

python
class GiaoDich:
    def __init__(self, mo_ta, so_tien):
        self.mo_ta = mo_ta
        self.so_tien = so_tien
    def __str__(self):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
    def __repr__(self):
        pass

Mức vừa: phương thức đặc biệt, kế thừa và object chứa object

Bốn bài này dùng super() trong class con, cho object so sánh và cộng được bằng toán tử, rồi đặt một list object bên trong class.

Ghi đè tiền gửi xe cho ô tô

Bãi xe thu xe máy 3.000 đ mỗi giờ, đã viết trong VeXe.tien(). Ô tô trả gấp 5 lần xe máy gửi cùng số giờ, cộng phí vào cổng 10.000 đ. Viết thân VeOTo.tien(), ghi đè bản của class cha: lấy tiền xe máy bằng super(), đừng chép lại giá mỗi giờ. Không sửa VeXe.

Trả về: tien() một int. Ôn lại: ghi đè phương thức.

python
class VeXe:
    def __init__(self, bien_so, so_gio):
        self.bien_so = bien_so
        self.so_gio = so_gio
    def tien(self):
        return self.so_gio * 3000
class VeOTo(VeXe):
    def tien(self):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass

So sánh học viên theo điểm để sắp xếp

Class HocVien(ten, diem) cần so sánh được để sorted() xếp theo điểm tăng dần. Viết thân hai phương thức:

  • __eq__(self, khac): nếu khac không phải HocVien thì trả về NotImplemented; nếu phải thì trả về True khi hai điểm bằng nhau.

  • __lt__(self, khac): tương tự, True khi điểm của self nhỏ hơn.

Kiểm khac bằng isinstance(). Trả về: True hoặc False, một bool, khi khac là HocVien. Ôn lại: so sánh và sắp xếp object.

python
class HocVien:
    def __init__(self, ten, diem):
        self.ten = ten
        self.diem = diem
    def __eq__(self, khac):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
    def __lt__(self, khac):
        pass

Cộng thời lượng bài học bằng dấu +

Mỗi bài học của khóa dài một số phút. Viết thân hai phương thức của class ThoiLuong:

  • __add__(self, khac): trả về một ThoiLuong mới có số phút bằng tổng; hai object cũ giữ nguyên.

  • __str__(self): chuỗi dạng 1 giờ 35 phút: số giờ là phút chia nguyên cho 60, số phút là phần dư; dưới 60 phút vẫn ghi 0 giờ.

Trả về: __add__() một object ThoiLuong, __str__() một str. Ôn lại: nạp chồng toán tử.

python
class ThoiLuong:
    def __init__(self, phut):
        self.phut = phut
    def __add__(self, khac):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
    def __str__(self):
        pass

Đơn hàng chứa các món, gộp món trùng tên

Mỗi MonHang có ten, gia, so_luong. Viết thân ba phương thức của DonHang, đơn chứa các món (không kế thừa list hay MonHang):

  • __init__(self, khach): gán khach, và tạo cac_mon, một list rỗng riêng của từng đơn.

  • them(self, mon): thêm object món vào cuối cac_mon; nếu đơn đã có món cùng ten thì cộng so_luong vào món đó thay vì thêm dòng mới.

  • tong(self): tổng giá nhân số lượng của các món.

Trả về: tong() một int. Ôn lại: composition.

python
class MonHang:
    def __init__(self, ten, gia, so_luong):
        self.ten = ten
        self.gia = gia
        self.so_luong = so_luong
class DonHang:
    def __init__(self, khach):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
    def them(self, mon):
        pass
    def tong(self):
        pass

Mức khó: dữ liệu nội bộ, lỗi riêng và MRO

Ba bài cuối mỗi bài có một thứ tự phải đúng: kiểm trước rồi mới trừ, báo lỗi nào trước, class cha nào đứng trước.

Thẻ tích điểm giữ kín số điểm

Quán cà phê tặng 1 điểm cho mỗi 10.000 đ của một hóa đơn, phần lẻ bỏ đi. Viết thân bốn phương thức của TheTichDiem. Số điểm là dữ liệu nội bộ, giữ trong thuộc tính một gạch dưới _diem, bắt đầu từ 0; bên ngoài chỉ đổi nó qua phương thức:

  • __init__(self, chu): gán chu và _diem.

  • tich(self, so_tien): cộng điểm của hóa đơn, trả về số điểm vừa cộng.

  • diem(self): số điểm hiện có.

  • doi(self, so_diem): nếu so_diem lớn hơn 0 và không lớn hơn điểm hiện có thì trừ đi và trả về True; nếu không thì trả về False, điểm giữ nguyên.

Trả về: tich() và diem() một int, doi() một bool. Ôn lại: đóng gói.

python
class TheTichDiem:
    def __init__(self, chu):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
    def tich(self, so_tien):
        pass
    def diem(self):
        pass
    def doi(self, so_diem):
        pass

Báo lỗi riêng khi lớp học đã đủ sĩ số

Viết thân hai phần:

  • LopDaDay.__init__(self, ten_lop, si_so): gán ten_lop và si_so, rồi gọi super().__init__() với thông báo dạng "lớp Python cơ bản đã đủ 30 học viên".

  • LopHoc.dang_ky(self, ten): nếu lớp đã đủ si_so học viên thì raise LopDaDay(self.ten_lop, self.si_so), kể cả khi tên đã có; nếu ten đã có trong hoc_vien thì raise ValueError(f"{ten} đã đăng ký"); nếu không thì thêm ten vào cuối hoc_vien và trả về số học viên hiện có.

Trả về: dang_ky() một int. Ôn lại: ngoại lệ tự định nghĩa.

python
class LopDaDay(Exception):
    def __init__(self, ten_lop, si_so):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
class LopHoc:
    def __init__(self, ten_lop, si_so):
        self.ten_lop = ten_lop
        self.si_so = si_so
        self.hoc_vien = []
    def dang_ky(self, ten):
        pass

Mixin giảm học phí và thứ tự MRO

Mixin CoGiamGia giảm phan_tram phần trăm học phí do class đứng sau nó trong MRO tính ra. Sửa dòng có ghi "sửa dòng này" để KhoaHocGiamGia dùng bản hoc_phi() của mixin, rồi viết thân CoGiamGia.hoc_phi(): lấy học phí gốc bằng super().hoc_phi(), trừ đi học phí gốc nhân self.phan_tram chia nguyên cho 100. Không sửa KhoaHoc.

Trả về: hoc_phi() một int. Ôn lại: đa kế thừa và MRO.

python
class KhoaHoc:
    def __init__(self, ten, gia):
        self.ten = ten
        self.gia = gia
    def hoc_phi(self):
        return self.gia
class CoGiamGia:
    phan_tram = 10
    def hoc_phi(self):
        pass  # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
class KhoaHocGiamGia(KhoaHoc, CoGiamGia):  # sửa dòng này
    pass
# Sửa các dòng có ghi "sửa dòng này", rồi viết tiếp dưới dòng này

Câu hỏi thường gặp

Bài tập class Python khác bài tập hàm ở đâu?

Bài tập hàm chấm giá trị trả về của một lời gọi. Bài tập class chấm cả trạng thái: trình chấm tạo object, gọi nhiều phương thức nối nhau, rồi kiểm thuộc tính sau mỗi bước, như số điểm còn lại sau khi đổi. Một phương thức đúng một mình mà làm hỏng thuộc tính chung vẫn không qua. Cách dùng self để giữ trạng thái thuộc bài __init__ và self.

Phương thức của tôi in đúng kết quả mà vẫn chưa đạt, vì sao?

Vì trình chấm đọc giá trị trả về chứ không đọc màn hình. Phương thức chỉ có print() mà không có return thì trả về None. Với __str__ hay __repr__, trả về None còn làm print(obj) báo lỗi, nên dòng kiểm tra gọi thẳng obj.__str__() để báo chưa đạt thay cho lỗi.

Làm xong 10 bài này thì luyện tiếp ở đâu?

Ngay sau trang này là dự án tài khoản ngân hàng, ghép class, kế thừa, composition và lỗi riêng thành một chương trình nhỏ. Kho bài tập Python có lời giải có danh sách bài của từng chương và chín bài tổng hợp trên chuỗi, list, dict.

Chủ đề

bài tập oop python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập