Bài tập OOP Python: 10 bài class, kế thừa tự chấm
Bài 16/17 · Chương 13
Lập trình hướng đối tượng
- 9 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 8
Mười bài tập OOP Python dưới đây được chấm ngay trên trang: mỗi bài cho sẵn một class, bạn viết thân các phương thức của nó rồi bấm Chạy để xem từng dòng kiểm tra đạt hay chưa. Các bài xếp từ dễ tới khó, dùng lại nhóm bài lập trình hướng đối tượng: từ hàm khởi tạo, __str__ và kế thừa tới MRO, đóng gói và ngoại lệ tự định nghĩa.
Cần biết trước: class và object, __init__ và self và kế thừa.
Cách làm các bài tập
Mỗi bài cho sẵn một class với các phương thức có thân là pass. Bạn thay pass bằng thân phương thức; phần đã viết sẵn thì giữ nguyên, trừ dòng có ghi "sửa dòng này". Trình chấm không đọc những gì bạn in ra: nó tạo object, gọi phương thức với nhiều bộ đối số rồi so giá trị trả về và các thuộc tính, nên phương thức phải return kết quả.
Mỗi bài có bốn tới sáu dòng kiểm tra, trong đó có trường hợp biên như đơn hàng rỗng hay lớp vừa đủ sĩ số. Một dòng kiểm tra khác tạo hàng chục object với dữ liệu sinh tự động, nên một class gõ sẵn đáp số cho vài object trong đề sẽ không qua.
Bí thì mở gợi ý theo thứ tự: gợi ý thứ nhất chỉ chỗ cần nhìn, thứ hai nêu cách làm, thứ ba gần như là lời giải. Chưa đạt một dòng kiểm tra, hãy đọc thông điệp của nó, tạo đúng object trong dòng đó và in các thuộc tính ra. Mỗi đề kết thúc bằng một link "Ôn lại" về bài dạy kỹ thuật của bài tập.
Mức dễ: một class, vài thuộc tính
Ba bài đầu viết hàm khởi tạo và một phương thức ngắn: phép nhân hai thuộc tính, một bộ đếm của class, hai chuỗi f-string.
Tính giá trị hàng tồn của một sản phẩm
Cửa hàng tạp hóa theo dõi từng mặt hàng trong kho. Viết thân hai phương thức của class SanPham:
__init__(self, ten, gia, so_luong): gán ba thuộc tínhten,gia,so_luongđúng ba giá trị truyền vào.gia_tri_ton(self): giá nhân số lượng.
Trả về: gia_tri_ton() trả về giá trị hàng tồn, một int. Ôn lại: __init__ và self.
class SanPham:
def __init__(self, ten, gia, so_luong):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def gia_tri_ton(self):
passCấp mã học viên theo thứ tự đăng ký
Trung tâm cấp mã cho từng học viên theo thứ tự đăng ký. Class HocVien có thuộc tính của class so_da_tao, bắt đầu từ 0. Viết thân hai phương thức:
__init__(self, ten): gánten, tăngHocVien.so_da_taothêm 1, rồi gánmabằng giá trị mới đó. Học viên đầu tiên cómalà1.ma_hoc_vien(self): chuỗi"HV"nối vớimaviết ít nhất ba chữ số, thêm số 0 phía trước:HV001,HV012,HV1005.
Trả về: ma_hoc_vien() một str. Ôn lại: thuộc tính của class và của object.
class HocVien:
so_da_tao = 0
def __init__(self, ten):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def ma_hoc_vien(self):
passViết __str__ và __repr__ cho giao dịch
Mỗi giao dịch của sổ chi tiêu có mo_ta và so_tien (tiền chi là số âm). Viết thân hai phương thức của class GiaoDich:
__str__(self): chuỗi cho người đọc, nhưcà phê sữa: -29,000 đ: mô tả, dấu hai chấm, số tiền có dấu phẩy ngăn hàng nghìn, chữđ.__repr__(self): chuỗi cho người viết code, nhưGiaoDich('cà phê sữa', -29000): lấy dạng repr của từng giá trị bằng!rtrong f-string.
Trả về: mỗi phương thức một str. Ôn lại: __str__ và __repr__.
class GiaoDich:
def __init__(self, mo_ta, so_tien):
self.mo_ta = mo_ta
self.so_tien = so_tien
def __str__(self):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def __repr__(self):
passMức vừa: phương thức đặc biệt, kế thừa và object chứa object
Bốn bài này dùng super() trong class con, cho object so sánh và cộng được bằng toán tử, rồi đặt một list object bên trong class.
Ghi đè tiền gửi xe cho ô tô
Bãi xe thu xe máy 3.000 đ mỗi giờ, đã viết trong VeXe.tien(). Ô tô trả gấp 5 lần xe máy gửi cùng số giờ, cộng phí vào cổng 10.000 đ. Viết thân VeOTo.tien(), ghi đè bản của class cha: lấy tiền xe máy bằng super(), đừng chép lại giá mỗi giờ. Không sửa VeXe.
Trả về: tien() một int. Ôn lại: ghi đè phương thức.
class VeXe:
def __init__(self, bien_so, so_gio):
self.bien_so = bien_so
self.so_gio = so_gio
def tien(self):
return self.so_gio * 3000
class VeOTo(VeXe):
def tien(self):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng passSo sánh học viên theo điểm để sắp xếp
Class HocVien(ten, diem) cần so sánh được để sorted() xếp theo điểm tăng dần. Viết thân hai phương thức:
__eq__(self, khac): nếukhackhông phảiHocVienthì trả vềNotImplemented; nếu phải thì trả vềTruekhi hai điểm bằng nhau.__lt__(self, khac): tương tự,Truekhi điểm củaselfnhỏ hơn.
Kiểm khac bằng isinstance(). Trả về: True hoặc False, một bool, khi khac là HocVien. Ôn lại: so sánh và sắp xếp object.
class HocVien:
def __init__(self, ten, diem):
self.ten = ten
self.diem = diem
def __eq__(self, khac):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def __lt__(self, khac):
passCộng thời lượng bài học bằng dấu +
Mỗi bài học của khóa dài một số phút. Viết thân hai phương thức của class ThoiLuong:
__add__(self, khac): trả về mộtThoiLuongmới có số phút bằng tổng; hai object cũ giữ nguyên.__str__(self): chuỗi dạng1 giờ 35 phút: số giờ là phút chia nguyên cho 60, số phút là phần dư; dưới 60 phút vẫn ghi0 giờ.
Trả về: __add__() một object ThoiLuong, __str__() một str. Ôn lại: nạp chồng toán tử.
class ThoiLuong:
def __init__(self, phut):
self.phut = phut
def __add__(self, khac):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def __str__(self):
passĐơn hàng chứa các món, gộp món trùng tên
Mỗi MonHang có ten, gia, so_luong. Viết thân ba phương thức của DonHang, đơn chứa các món (không kế thừa list hay MonHang):
__init__(self, khach): gánkhach, và tạocac_mon, một list rỗng riêng của từng đơn.them(self, mon): thêm object món vào cuốicac_mon; nếu đơn đã có món cùngtenthì cộngso_luongvào món đó thay vì thêm dòng mới.tong(self): tổng giá nhân số lượng của các món.
Trả về: tong() một int. Ôn lại: composition.
class MonHang:
def __init__(self, ten, gia, so_luong):
self.ten = ten
self.gia = gia
self.so_luong = so_luong
class DonHang:
def __init__(self, khach):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def them(self, mon):
pass
def tong(self):
passMức khó: dữ liệu nội bộ, lỗi riêng và MRO
Ba bài cuối mỗi bài có một thứ tự phải đúng: kiểm trước rồi mới trừ, báo lỗi nào trước, class cha nào đứng trước.
Thẻ tích điểm giữ kín số điểm
Quán cà phê tặng 1 điểm cho mỗi 10.000 đ của một hóa đơn, phần lẻ bỏ đi. Viết thân bốn phương thức của TheTichDiem. Số điểm là dữ liệu nội bộ, giữ trong thuộc tính một gạch dưới _diem, bắt đầu từ 0; bên ngoài chỉ đổi nó qua phương thức:
__init__(self, chu): gánchuvà_diem.tich(self, so_tien): cộng điểm của hóa đơn, trả về số điểm vừa cộng.diem(self): số điểm hiện có.doi(self, so_diem): nếuso_diemlớn hơn 0 và không lớn hơn điểm hiện có thì trừ đi và trả vềTrue; nếu không thì trả vềFalse, điểm giữ nguyên.
Trả về: tich() và diem() một int, doi() một bool. Ôn lại: đóng gói.
class TheTichDiem:
def __init__(self, chu):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def tich(self, so_tien):
pass
def diem(self):
pass
def doi(self, so_diem):
passBáo lỗi riêng khi lớp học đã đủ sĩ số
Viết thân hai phần:
LopDaDay.__init__(self, ten_lop, si_so): gánten_lopvàsi_so, rồi gọisuper().__init__()với thông báo dạng"lớp Python cơ bản đã đủ 30 học viên".LopHoc.dang_ky(self, ten): nếu lớp đã đủsi_sohọc viên thìraise LopDaDay(self.ten_lop, self.si_so), kể cả khi tên đã có; nếutenđã có tronghoc_vienthìraise ValueError(f"{ten} đã đăng ký"); nếu không thì thêmtenvào cuốihoc_vienvà trả về số học viên hiện có.
Trả về: dang_ky() một int. Ôn lại: ngoại lệ tự định nghĩa.
class LopDaDay(Exception):
def __init__(self, ten_lop, si_so):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
class LopHoc:
def __init__(self, ten_lop, si_so):
self.ten_lop = ten_lop
self.si_so = si_so
self.hoc_vien = []
def dang_ky(self, ten):
passMixin giảm học phí và thứ tự MRO
Mixin CoGiamGia giảm phan_tram phần trăm học phí do class đứng sau nó trong MRO tính ra. Sửa dòng có ghi "sửa dòng này" để KhoaHocGiamGia dùng bản hoc_phi() của mixin, rồi viết thân CoGiamGia.hoc_phi(): lấy học phí gốc bằng super().hoc_phi(), trừ đi học phí gốc nhân self.phan_tram chia nguyên cho 100. Không sửa KhoaHoc.
Trả về: hoc_phi() một int. Ôn lại: đa kế thừa và MRO.
class KhoaHoc:
def __init__(self, ten, gia):
self.ten = ten
self.gia = gia
def hoc_phi(self):
return self.gia
class CoGiamGia:
phan_tram = 10
def hoc_phi(self):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
class KhoaHocGiamGia(KhoaHoc, CoGiamGia): # sửa dòng này
pass
# Sửa các dòng có ghi "sửa dòng này", rồi viết tiếp dưới dòng nàyCâu hỏi thường gặp
Bài tập class Python khác bài tập hàm ở đâu?
Bài tập hàm chấm giá trị trả về của một lời gọi. Bài tập class chấm cả trạng thái: trình chấm tạo object, gọi nhiều phương thức nối nhau, rồi kiểm thuộc tính sau mỗi bước, như số điểm còn lại sau khi đổi. Một phương thức đúng một mình mà làm hỏng thuộc tính chung vẫn không qua. Cách dùng self để giữ trạng thái thuộc bài __init__ và self.
Phương thức của tôi in đúng kết quả mà vẫn chưa đạt, vì sao?
Vì trình chấm đọc giá trị trả về chứ không đọc màn hình. Phương thức chỉ có print() mà không có return thì trả về None. Với __str__ hay __repr__, trả về None còn làm print(obj) báo lỗi, nên dòng kiểm tra gọi thẳng obj.__str__() để báo chưa đạt thay cho lỗi.
Làm xong 10 bài này thì luyện tiếp ở đâu?
Ngay sau trang này là dự án tài khoản ngân hàng, ghép class, kế thừa, composition và lỗi riêng thành một chương trình nhỏ. Kho bài tập Python có lời giải có danh sách bài của từng chương và chín bài tổng hợp trên chuỗi, list, dict.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.