Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Toán tử walrus := trong Python (walrus operator)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 10/13 · Chương 5

Vòng lặp

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Toán tử walrus := trong Python gán một giá trị cho biến và đồng thời trả về chính giá trị đó, nên bạn gán được ngay bên trong một điều kiện. Bạn dùng nó khi vừa cần tính một con số, vừa cần kiểm nó, chẳng hạn tính số tiền còn thiếu để được miễn phí giao hàng rồi xem nó có lớn hơn 0 không.

Cần biết trước: toán tử gán, câu lệnh if else và vòng lặp while.

Vừa gán vừa trả về giá trị

Phép gán = là một câu lệnh: nó gán rồi thôi, không cho lại giá trị nào. Dấu := là một toán tử, nên cả cụm ten := bieu_thuc là một biểu thức có giá trị và đặt được ở chỗ Python chờ một giá trị, như bên trong print():

python
print(tong := 29000 + 32000)
print(tong + 35000)

KẾT QUẢ

61000
96000

Dòng đầu tính 61000, gán vào tong, rồi đưa chính số đó cho print(). Dòng sau dùng lại tong như mọi biến khác. Tên walrus (con hải mã) đến từ hình dạng của dấu: nghiêng đầu sang trái, := trông như hai mắt và cặp ngà. Toán tử này có từ Python 3.8, nên bản cũ hơn báo lỗi cú pháp ngay khi đọc tới dòng có :=, trước khi chạy dòng nào.

Dùng := trong điều kiện if

Cửa hàng miễn phí giao hàng cho đơn từ 300.000 đ. Bạn muốn tính số tiền còn thiếu, và chỉ in lời nhắc khi số đó lớn hơn 0:

python
tong_don = 245000
if (con_thieu := 300000 - tong_don) > 0:
    print(f"Mua thêm {con_thieu:,} đ để được miễn phí giao hàng")
print(con_thieu)

KẾT QUẢ

Mua thêm 55,000 đ để được miễn phí giao hàng
55000

Không có :=, bạn cần một dòng con_thieu = 300000 - tong_don riêng trước if. Với :=, phép tính nằm ngay trong điều kiện, và biến vẫn còn sau câu lệnh if: dòng cuối in lại con_thieu. Biến được gán dù điều kiện đúng hay sai. Đổi tong_don = 245000 thành tong_don = 299000 rồi chạy lại: dòng đầu in Mua thêm 1,000 đ.

Rút gọn vòng lặp while tính số dư

Thẻ trả trước còn 100.000 đ, mỗi ly cà phê sữa 29.000 đ. Mỗi lượt, chương trình tính số dư sau khi mua thêm một ly, và chỉ mua khi số dư đó không âm. Viết không có :=, dòng tính phải có hai lần, một trước vòng lặp và một cuối thân:

python
so_du = 100000
gia = 29000
con_lai = so_du - gia
while con_lai >= 0:
    so_du = con_lai
    print(f"Mua 1 ly, thẻ còn {so_du:,} đ")
    con_lai = so_du - gia

KẾT QUẢ

Mua 1 ly, thẻ còn 71,000 đ
Mua 1 ly, thẻ còn 42,000 đ
Mua 1 ly, thẻ còn 13,000 đ

Với :=, phép tính chuyển vào điều kiện của while và chỉ viết một lần:

python
so_du = 100000
gia = 29000
while (con_lai := so_du - gia) >= 0:
    so_du = con_lai
    print(f"Mua 1 ly, thẻ còn {so_du:,} đ")
print(f"Không đủ tiền: thiếu {-con_lai:,} đ")

KẾT QUẢ

Mua 1 ly, thẻ còn 71,000 đ
Mua 1 ly, thẻ còn 42,000 đ
Mua 1 ly, thẻ còn 13,000 đ
Không đủ tiền: thiếu 16,000 đ

Ở lần kiểm thứ tư, con_lai là -16000 nên vòng lặp dừng, và so_du vẫn giữ 13000 vì chưa bị ghi đè. Đổi gia = 29000 thành gia = 45000 rồi chạy lại: thẻ mua được hai ly và dòng cuối in thiếu 35,000 đ. Trên máy của bạn, dạng này hay gặp khi đọc từng dòng người dùng gõ, while (lenh := input("Lệnh: ")) != "thoát":, với hàm input() trả về dòng vừa gõ. Ví dụ ở đây đọc dữ liệu từ phép tính để kết quả in trên trang lần nào cũng như nhau; muốn thử dạng input(), gõ mỗi lệnh một dòng vào ô Dữ liệu nhập dưới ví dụ.

Khi nào không nên dùng :=

Viết tong := 5 thành một dòng riêng thì Python báo lỗi cú pháp: ở cấp câu lệnh, phép gán là việc của =. := chỉ đáng dùng khi nó bỏ được một dòng lặp lại hoặc một phép tính hai lần, như hai ví dụ trên. Nhét nó vào một điều kiện dài với and, or thì điều kiện khó đọc, và có thể sai. Toán tử này còn hay gặp trong list comprehension, cách viết một list trên một dòng. Bài list comprehension dạy cách viết đó.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ miễn phí giao hàng, đổi tong_don = 245000 thành tong_don = 320000. Dòng print(con_thieu) in gì?

    • Không in gì, vì điều kiện sai
    • -20000
    • Python báo NameError
  2. Sau dòng if con_thieu := 300000 - 245000 > 0: (không có cặp ngoặc tròn), con_thieu mang giá trị nào?

    • 55000
    • False
    • True
  3. Giả sử mỗi dòng if dưới đây đều có thân. Những dòng nào khiến Python báo lỗi cú pháp?

    • tong := 29000 + 32000
    • print(tong := 29000 + 32000)
    • if tong = 61000:
    • if (tong := 29000 + 32000) > 60000:
  4. Trong ví dụ giảm giá với and, vì sao dòng cuối báo NameError?

    • Vế đầu sai nên Python không xét vế có :=, giam chưa được gán
    • := không dùng được với and
    • giam chỉ tồn tại bên trong thân if
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đếm số ly mua được bằng thẻ trả trước

Mỗi ly giá gia. Với từng thẻ trả trước, chỉ mua thêm một ly khi số dư sau khi mua không âm. Dùng vòng lặp while có := trong điều kiện để tính:

  • so_ly_1: số ly thẻ the_1 mua được.

  • du_1: số dư còn lại của the_1 sau khi mua.

  • so_ly_2: số ly thẻ the_2 mua được.

Không dùng break, // hay %.

python
gia = 29000
the_1 = 150000
the_2 = 116000
so_ly_1 = 0
du_1 = 0
so_ly_2 = 0
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • := gán giá trị cho biến và trả về chính giá trị đó, nên dùng được bên trong một biểu thức.

  • Trong điều kiện, luôn bọc cụm gán bằng cặp ngoặc tròn: (con_thieu := 300000 - tong_don) > 0.

  • Biến gán bằng := vẫn dùng được sau if hay while, kể cả khi điều kiện sai.

  • Trong while, := gộp phép tính trước vòng lặp và phép tính cuối thân thành một.

  • := không đứng riêng làm câu lệnh, và vế sau and có thể không chạy.

  • Toán tử này cần Python 3.8 trở lên.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hai chấm bằng trong Python khác dấu bằng thế nào?

Phép gán = là một câu lệnh, đứng riêng một dòng. Dấu hai chấm bằng := gán rồi trả về giá trị, nên nằm được trong điều kiện hay trong lời gọi hàm. Dấu bằng đôi == thì chỉ so sánh, không gán gì; bài toán tử so sánh dạy nó.

Toán tử walrus có làm chương trình chạy nhanh hơn không?

Thường không đáng kể. Điều nó bỏ được là một dòng viết lặp lại hoặc một phép tính chạy hai lần. Khi phép tính đó nặng, như đọc một dòng từ file, bỏ được lần chạy thứ hai mới có ích thật.

Python bản nào có toán tử :=?

Python 3.8 trở lên. Trên bản cũ hơn, dòng có := báo lỗi cú pháp ngay khi chương trình bắt đầu chạy, kể cả khi dòng đó chưa tới lượt. Gõ python --version trên Windows, python3 --version trên macOS và Linux để xem bản đang dùng, như bài cài đặt Python hướng dẫn.

Chủ đề

walrus operator python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập