Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Tạo mã giảm giá ngẫu nhiên bằng Python (random string)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 8/10 · Chương 25

Bài tập phỏng vấn Python

  • 7 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Tạo mã ngẫu nhiên trong Python (random string) là ghép một chuỗi từ các ký tự chọn ngẫu nhiên, như mã giảm giá in trên phiếu quà tặng. Trang này sinh mã từ chữ và số, bảo đảm không mã nào trùng bằng một set, nói rõ khi nào phải dùng secrets thay cho random, rồi cho bạn một bài tập được chấm ngay trên trang.

Cần biết trước: module random, set và vòng lặp while.

Đề bài

Quán cà phê cần in 200 phiếu, mỗi phiếu một mã giảm giá khác nhau. Khách đọc mã bằng mắt rồi gõ lại, nên mã chỉ có chữ số và chữ in hoa không dấu, bỏ bốn ký tự dễ nhầm: số 0 với chữ O, số 1 với chữ I. Mọi mã trên trang này mở đầu bằng MA-MAU- (mã mẫu): chúng chỉ để học, không dùng được ở cửa hàng nào.

Module string có sẵn hằng digits (mười chữ số) và ascii_letters (26 chữ thường rồi 26 chữ hoa), nên [26:] là phần chữ hoa:

python
import string

DE_NHAM = "0O1I"
KY_TU = ""
for c in string.digits + string.ascii_letters[26:]:
    if c not in DE_NHAM:
        KY_TU += c
print(KY_TU)
print(len(KY_TU), "ký tự,", len(KY_TU) ** 6, "mã dài 6")

KẾT QUẢ

23456789ABCDEFGHJKLMNPQRSTUVWXYZ
32 ký tự, 1073741824 mã dài 6

Mỗi vị trí có 32 lựa chọn, nên mã dài 6 có 32 ** 6 khả năng, hơn một tỉ. Viết hàm sinh so_luong mã khác nhau, mỗi mã gồm MA-MAU- và do_dai ký tự lấy từ KY_TU. Trước khi viết code, hỏi lại: mã có cần khó đoán không, và cần chạy lại ra đúng bộ mã cũ để in lại phiếu hỏng không.

Sinh một mã bằng random.choices()

random.choices(KY_TU, k=6) chọn sáu ký tự, mỗi lần chọn độc lập nên một ký tự có thể lặp lại. Kết quả là một list, và join() ghép nó thành chuỗi. Gieo hạt giống bằng random.seed() thì lần chạy nào cũng ra cùng một mã:

python
import random

KY_TU = "23456789ABCDEFGHJKLMNPQRSTUVWXYZ"
random.seed(2026)
phan_ngau_nhien = random.choices(KY_TU, k=6)
print(phan_ngau_nhien)
print("MA-MAU-" + "".join(phan_ngau_nhien))
random.seed(2026)
print("MA-MAU-" + "".join(random.choices(KY_TU, k=6)))

KẾT QUẢ

['5', 'J', 'J', 'V', '5', '9']
MA-MAU-5JJV59
MA-MAU-5JJV59

Hai dòng cuối giống nhau vì cùng hạt giống 2026. Đó là điều quán cần khi phải in lại đúng bộ phiếu cũ. random.sample() thì không lặp ký tự trong một mã, nên số mã có thể ít hơn: bộ 32 ký tự cho ra 32 ** 6 mã với choices() nhưng chỉ khoảng 652 triệu mã với sample(). Đổi random.seed(2026) thành random.seed(7) ở cả hai chỗ rồi chạy lại: hai dòng cuối vẫn giống nhau, cùng là MA-MAU-C6N4KD.

Không trùng mã nhờ set

Sinh nhiều mã thì sớm muộn sẽ có hai mã trùng, nhất là khi mã ngắn. Cách làm: sinh một mã, hỏi set da_co xem mã đã có chưa, chưa có thì giữ. Set trả lời câu "có chưa" bằng một lần tra, còn list cac_ma giữ thứ tự sinh để cùng hạt giống thì ra cùng một list. da_co.add(ma) thêm một phần tử vào set, bài thêm, xóa phần tử của set dạy kỹ:

python
import random

KY_TU = "23456789ABCDEFGHJKLMNPQRSTUVWXYZ"
def sinh_ma(so_luong, do_dai):
    cac_ma, da_co = [], set()
    while len(cac_ma) < so_luong:
        ma = "MA-MAU-" + "".join(random.choices(KY_TU, k=do_dai))
        if ma not in da_co:
            da_co.add(ma)
            cac_ma.append(ma)
    return cac_ma

random.seed(7)
print(sinh_ma(4, 6))
print(len(sinh_ma(1024, 2)))

KẾT QUẢ

['MA-MAU-C6N4KD', 'MA-MAU-3J3F44', 'MA-MAU-FU59NY', 'MA-MAU-LEZ3VB']
1024

Dòng thứ hai xin đủ 1024 mã dài 2, đúng bằng 32 ** 2, tức mọi mã có thể. Hàm vẫn dừng, nhưng càng về cuối càng nhiều lần sinh trúng mã đã có. Nếu da_co là một list, mỗi lần hỏi "có chưa" phải dò lại mọi mã đã sinh, và 200 phiếu thành khoảng 20 nghìn phép so.

Mã thật dùng secrets

random tính mọi số từ một hạt giống, nên ai biết hạt giống, hoặc thu đủ nhiều mã đã phát, về nguyên tắc tính lại được những mã khác. Đó là điểm mạnh khi cần in lại phiếu, và là điểm yếu khi mã có giá trị tiền. Mã giảm giá thật, mã kích hoạt hay mã đặt lại mật khẩu sinh bằng module secrets, lấy số ngẫu nhiên từ hệ điều hành và không có hạt giống:

python
import secrets

KY_TU = "23456789ABCDEFGHJKLMNPQRSTUVWXYZ"
ma = ""
for lan in range(8):
    ma += secrets.choice(KY_TU)
print(len(ma), ma[0] in KY_TU, ma[-1] in KY_TU)
ma_khac = ""
for lan in range(8):
    ma_khac += secrets.choice(KY_TU)
print(ma == ma_khac)

KẾT QUẢ

8 True True
False

Khối này không in mã ra, vì mã đổi theo mỗi lần chạy. Hai mã dài 8 gần như không thể trùng: có 32 ** 8, khoảng một nghìn tỉ khả năng. Bài hashlib, secrets và uuid giới thiệu thêm secrets.token_hex() và token_urlsafe().

Nói gì với người phỏng vấn

Hỏi lại đề trước: mã có cần khó đoán không, có cần tái lập không, cần bao nhiêu mã và dài bao nhiêu. Viết xong, bạn trình bày:

  • "Tôi sinh ngẫu nhiên rồi bỏ mã trùng. Kiểm trùng bằng set nên mỗi lần kiểm là một bước; kiểm bằng list thì mỗi mã mới phải so với mọi mã đã có."

  • "Trước vòng lặp, tôi so số mã cần với số mã có thể, len(KY_TU) ** do_dai. Thiếu kiểm này, vòng lặp có thể không bao giờ dừng."

  • "Khi số mã cần gần bằng số mã có thể, trùng xảy ra rất nhiều: tôi tăng độ dài mã."

  • "Mã dùng thật thì tôi đổi random sang secrets, vì mã sinh từ hạt giống đoán được."

Kiểm tra nhanh

  1. Với bộ KY_TU 32 ký tự của trang, có bao nhiêu mã khác nhau dài 2 ký tự?

  2. Trong khung bẫy gọi random.seed(2026) bên trong vòng for, ba dòng in ra thế nào?

    • Ba mã khác nhau, vì mỗi lượt gọi random.choices() một lần
    • Ba mã giống hệt nhau
    • Python báo lỗi vì gọi random.seed() nhiều lần
  3. Những câu nào đúng về hàm sinh mã của trang?

    • Mã giảm giá thật nên sinh bằng secrets, vì mã sinh từ hạt giống đoán được
    • Set da_co trả lời "mã đã có chưa" mà không phải dò lại cả list
    • Xin 33 mã dài 1 ký tự thì vòng while dừng sau khi có 32 mã
    • Hàm cần so so_luong với len(KY_TU) ** do_dai trước vòng lặp
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Sinh mã giảm giá mẫu không trùng

Viết hàm sinh_ma(so_luong, do_dai, hat_giong) sinh so_luong mã khác nhau. Mỗi mã là "MA-MAU-" nối với do_dai ký tự chọn bằng random.choices() từ KY_TU của starter (do_dai từ 1 trở lên). Gọi random.seed(hat_giong) một lần trước khi sinh, để cùng hạt giống thì ra cùng một list.

Trả về: các mã theo thứ tự sinh, một list; khi so_luong lớn hơn len(KY_TU) ** do_dai thì trả về None.

  • Kiểm trùng bằng một set da_co: thêm mã mới bằng da_co.add(ma).

  • sinh_ma(0, 5, 3) là [].

Ôn lại: module random.

python
import random

KY_TU = "23456789ABCDEFGHJKLMNPQRSTUVWXYZ"

def sinh_ma(so_luong, do_dai, hat_giong):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Câu hỏi thường gặp

Tạo chuỗi ngẫu nhiên trong Python có cách nào ngắn hơn không?

Có: một dòng "".join(random.choices(KY_TU, k=8)) đã là một chuỗi ngẫu nhiên dài 8. Phần dài của trang là kiểm trùng và kiểm số mã có thể, hai việc mà bài phỏng vấn muốn thấy. Mã cần an toàn thì thay random.choices() bằng secrets.choice() trong một vòng lặp, như mục "Mã thật dùng secrets".

Mã ngẫu nhiên có bao giờ trùng không?

Có, và sớm hơn nhiều người nghĩ: với 32 ** 4, khoảng một triệu mã dài 4, sinh chừng 1.200 mã đã có khả năng khoảng một nửa là có hai mã trùng. Vì vậy hàm luôn kiểm bằng một set, dù mã dài tới đâu.

Có nên in mã giảm giá bằng string.Template không?

Được, khi mẫu tin do chủ quán tự soạn: Template("Mã của bạn: $ma").substitute(ma=ma) điền mã vào chỗ $ma mà không chạy biểu thức nào trong mẫu. Cách dùng mẫu này nằm ở bài string.Template.

Chủ đề

tạo mã ngẫu nhiên python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập