Dự án nhỏ: trò chơi kéo búa bao bằng Python
Bài 13/14 · Chương 9
Module, gói và môi trường
- 9 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 8
Dự án này viết trò chơi kéo búa bao bằng Python: bạn đấu với máy qua nhiều ván cho sẵn, chương trình xét thắng thua bằng một dict và ghi tỉ số của từng bên. Bạn dựng nó qua năm bước, mỗi bước chạy được ngay, rồi tự thêm thể thức thắng ba ván ở cuối trang.
Cần biết trước: vòng lặp while, dict và module random.
Chương trình sẽ làm gì
Mỗi ván, người chơi ra kéo, búa hoặc bao, máy chọn ngẫu nhiên một trong ba. Kéo thắng bao, búa thắng kéo, bao thắng búa, hai bên ra giống nhau thì hòa. Chương trình in kết quả từng ván và cộng vào tỉ số. Người chơi gõ sai tên (như "giấy") thì ván đó bị bỏ qua, gõ "thôi" thì trò chơi dừng và in tỉ số chung cuộc.
Trên máy của bạn, lượt chơi đến từ bàn phím qua input(). Ô Dữ liệu nhập dưới mỗi ví dụ trên trang cũng đưa được dòng cho input(). Nhưng để lần chạy nào cũng khớp với kết quả in trên trang, chương trình đọc các lượt từ một list viết sẵn ở đầu, cac_luot. Máy chọn bằng một hạt giống cố định, nên lần chạy nào cũng ra đúng một chuỗi ván, khớp với kết quả in trên trang. Đoạn cuối trang chỉ hai dòng cần đổi để chơi thật. Thứ tự dựng: luật thắng thua, lượt của máy, lượt của người chơi, tỉ số, rồi ghép lại.
Bước 1: Luật thắng thua trong một dict
Ba luật "kéo thắng bao, búa thắng kéo, bao thắng búa" vừa khít một dict: khóa là thứ người chơi ra, giá trị là thứ nó thắng. Tên viết hoa THANG báo đây là hằng số, không đổi trong lúc chạy, theo quy ước ở bài đặt tên biến. Xét một ván chỉ cần ba nhánh:
THANG = {"kéo": "bao", "búa": "kéo", "bao": "búa"}
luot = "búa"
may = "kéo"
if luot == may:
kq = "hòa"
elif THANG[luot] == may:
kq = "thắng"
else:
kq = "thua"
print(f"Bạn ra {luot}, máy ra {may}: bạn {kq}")KẾT QUẢ
Bạn ra búa, máy ra kéo: bạn thắngTHANG[luot] là thứ mà lượt của bạn thắng được. Máy ra đúng thứ đó thì bạn thắng. Không hòa mà cũng không thắng thì chỉ còn thua. Nhánh hòa phải được xét trước else: không thứ nào thắng chính nó, nên thiếu nhánh này thì ván hòa rơi vào else và thành thua. Chuỗi elif chỉ đi vào nhánh đúng đầu tiên. Đổi may = "kéo" thành may = "bao" rồi chạy lại: dòng in thành bạn thua, và bạn không phải viết luật nào cho chiều ngược lại.
Bước 2: Máy ra tay bằng random với hạt giống cố định
random.choice() chọn ngẫu nhiên một phần tử của list. Gọi random.seed(2026) trước đó thì dãy lựa chọn luôn giống nhau ở mọi lần chạy, nên kết quả dưới đây là thật và lặp lại được:
import random
random.seed(2026)
LUA_CHON = ["kéo", "búa", "bao"]
for van in range(5):
may = random.choice(LUA_CHON)
print(may)KẾT QUẢ
kéo
búa
bao
bao
baoHạt giống (seed) là số khởi đầu của bộ sinh số ngẫu nhiên: cùng hạt giống thì cùng dãy số. Trang dùng hạt giống cố định để khối kết quả khớp với lần bạn bấm Chạy; trò chơi thật thì bỏ dòng này. Đổi 2026 thành 7 rồi chạy lại: máy ra một dãy khác, mở đầu là búa, và lần chạy nào với 7 cũng ra đúng dãy đó.
Bước 3: Đọc các lượt từ list thay cho bàn phím
Mỗi lượt lặp lấy phần tử đầu của cac_luot bằng pop(0), đúng như input() trả về dòng tiếp theo người chơi gõ. Lượt được cắt khoảng trắng và đưa về chữ thường bằng strip() và lower(), rồi mới so:
THANG = {"kéo": "bao", "búa": "kéo", "bao": "búa"}
cac_luot = ["búa", " Kéo ", "giấy", "bao", "thôi"]
while True:
luot = cac_luot.pop(0).strip().lower()
if luot == "thôi":
break
if luot not in THANG:
print(f"Bỏ qua '{luot}': chỉ có kéo, búa, bao")
continue
print("Bạn ra", luot)KẾT QUẢ
Bạn ra búa
Bạn ra kéo
Bỏ qua 'giấy': chỉ có kéo, búa, bao
Bạn ra baowhile True lặp tới khi gặp break, vì người chơi mới là người quyết định lúc dừng. Lượt " Kéo " có dấu cách và chữ hoa, sau khi chuẩn hóa thành "kéo" nên được nhận. Lượt "giấy" không phải khóa của THANG: continue bỏ qua phần còn lại của lượt lặp, máy không phải ra tay cho một ván không có thật.
Bước 4: Ghi tỉ số bằng dict
Tỉ số là ba con số đi theo ba kết quả, nên một dict có khóa đúng bằng ba giá trị của kq là đủ: mỗi ván chỉ cần một dòng ti_so[kq] += 1, không cần if nào.
ti_so = {"thắng": 0, "thua": 0, "hòa": 0}
for kq in ["thắng", "hòa", "thắng", "thua"]:
ti_so[kq] += 1
print(ti_so)
thang, thua, hoa = ti_so["thắng"], ti_so["thua"], ti_so["hòa"]
print(f"Tỉ số: bạn {thang}, máy {thua}, hòa {hoa}")KẾT QUẢ
{'thắng': 2, 'thua': 1, 'hòa': 1}
Tỉ số: bạn 2, máy 1, hòa 1Ba khóa được tạo sẵn với giá trị 0 trước vòng lặp, nên ti_so[kq] += 1 không bao giờ gặp khóa thiếu. Ván bạn thua là ván máy thắng, vì vậy dòng in lấy số của máy từ khóa "thua".
Bước 5: Ghép thành chương trình hoàn chỉnh
Ghép bốn bước theo thứ tự: dữ liệu và hạt giống ở đầu, rồi vòng lặp đọc lượt, cho máy ra tay, xét thắng thua, cộng tỉ số. Mọi dòng đã có ở một bước trên; dòng in của bước 3 được thay bằng dòng in kết quả ván của bước 1.
import random
cac_luot = ["búa", " Kéo ", "giấy", "bao", "KÉO",
"kéo", "búa", "bao", "thôi"]
random.seed(2026)
LUA_CHON = ["kéo", "búa", "bao"]
THANG = {"kéo": "bao", "búa": "kéo", "bao": "búa"}
ti_so = {"thắng": 0, "thua": 0, "hòa": 0}
while True:
luot = cac_luot.pop(0).strip().lower()
if luot == "thôi":
break
if luot not in THANG:
print(f"Bỏ qua '{luot}': chỉ có kéo, búa, bao")
continue
may = random.choice(LUA_CHON)
if luot == may:
kq = "hòa"
elif THANG[luot] == may:
kq = "thắng"
else:
kq = "thua"
ti_so[kq] += 1
print(f"Bạn ra {luot}, máy ra {may}: bạn {kq}")
thang, thua, hoa = ti_so["thắng"], ti_so["thua"], ti_so["hòa"]
print(f"Tỉ số: bạn {thang}, máy {thua}, hòa {hoa}")KẾT QUẢ
Bạn ra búa, máy ra kéo: bạn thắng
Bạn ra kéo, máy ra búa: bạn thua
Bỏ qua 'giấy': chỉ có kéo, búa, bao
Bạn ra bao, máy ra bao: bạn hòa
Bạn ra kéo, máy ra bao: bạn thắng
Bạn ra kéo, máy ra bao: bạn thắng
Bạn ra búa, máy ra kéo: bạn thắng
Bạn ra bao, máy ra kéo: bạn thua
Tỉ số: bạn 4, máy 2, hòa 1Lượt "KÉO" viết hoa vẫn được nhận, lượt "giấy" bị bỏ qua và không tốn lượt chọn nào của máy. Lượt chơi cuối trong cac_luot là "bao", ngay trước "thôi". Đổi "búa", "bao", "thôi" thành "búa", "búa", "thôi" rồi chạy lại: máy vẫn ra kéo ở ván đó, ván cuối thành bạn thắng và tỉ số thành bạn 5, máy 1, hòa 1.
Giờ chơi một trận bạn không biết trước: xóa hết các lượt trong cac_luot, viết năm lượt của riêng bạn rồi thêm "thôi", đổi 2026 thành một số bạn tự chọn, và bấm Chạy. Bạn không biết máy sẽ ra gì cho tới khi đọc kết quả.
Chơi thật chỉ cần đổi hai dòng. Thay dòng luot = cac_luot.pop(0).strip().lower() bằng luot = input("Bạn ra (kéo, búa, bao hoặc thôi): ").strip().lower(), và xóa dòng random.seed(2026) để máy ra khác nhau mỗi lần chơi. Dòng cac_luot còn lại cũng không sao, chương trình không đọc tới nó nữa. Trên trang, bạn làm hai thay đổi đó ngay trong ô code của bước 5, rồi gõ vào ô Dữ liệu nhập mỗi lượt một dòng, chẳng hạn ba dòng búa, bao, thôi, và bấm Chạy. Dòng cuối phải là thôi: hết dòng mà chương trình vẫn hỏi thì trang dừng với EOFError và nhắc bạn thêm dòng. Trên máy của bạn, mỗi lượt bạn gõ ở terminal rồi nhấn Enter. Gõ có dấu với bảng mã Unicode dựng sẵn của bộ gõ, để chữ "thôi" bạn gõ khớp với chữ trong code.
Bài tập
Thêm thể thức thắng ba ván vào trò chơi
Trận đấu thường chơi theo thể thức "ai thắng đủ ba ván trước thì thắng trận". Mở rộng chương trình hoàn chỉnh trong ô:
trong vòng lặp, ghi
kqcủa từng ván hợp lệ vào listlich_subằngappend(), theo thứ tự chơi;viết thân hàm
nguoi_thang(lich_su, so_van_can): đi qua các ván theo thứ tự, bên nào đủso_van_canván thắng trước thì bên đó thắng trận. Ván hòa không tính cho bên nào. Hàm không sửa list nó nhận.
Trả về: một str, "bạn" hoặc "máy"; chưa bên nào đủ ván thì trả về None.
Dòng in cuối cùng đã gọi sẵn hàm với thể thức ba ván. Ôn lại: vòng lặp for.
# Ghi kq vào lich_su, rồi viết thân hàm nguoi_thang
import random
cac_luot = ["búa", " Kéo ", "giấy", "bao", "KÉO",
"kéo", "búa", "bao", "thôi"]
random.seed(2026)
LUA_CHON = ["kéo", "búa", "bao"]
THANG = {"kéo": "bao", "búa": "kéo", "bao": "búa"}
ti_so = {"thắng": 0, "thua": 0, "hòa": 0}
lich_su = []
def nguoi_thang(lich_su, so_van_can):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng này
while True:
luot = cac_luot.pop(0).strip().lower()
if luot == "thôi":
break
if luot not in THANG:
print(f"Bỏ qua '{luot}': chỉ có kéo, búa, bao")
continue
may = random.choice(LUA_CHON)
if luot == may:
kq = "hòa"
elif THANG[luot] == may:
kq = "thắng"
else:
kq = "thua"
ti_so[kq] += 1
print(f"Bạn ra {luot}, máy ra {may}: bạn {kq}")
thang, thua, hoa = ti_so["thắng"], ti_so["thua"], ti_so["hòa"]
print(f"Tỉ số: bạn {thang}, máy {thua}, hòa {hoa}")
print("Thắng ba ván trước:", nguoi_thang(lich_su, 3))Thử mở rộng
Hai hướng đầu làm được ngay với những gì bạn đã học:
Dừng trò chơi ngay khi trận đã có người thắng: đổi
while Truethành điều kiện dừng khiti_so["thắng"]hoặcti_so["thua"]chạm3.Đếm xem máy ra mỗi thứ bao nhiêu lần bằng một dict thứ hai, rồi in nó cạnh tỉ số.
Hướng thứ ba cần bài sau: gom ba lựa chọn thành một kiểu riêng bằng Enum, để Python tự báo lỗi khi bạn gõ nhầm tên lựa chọn trong code.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.