Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Hàm range() trong Python: start, stop, step, đếm ngược

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 2/13 · Chương 5

Vòng lặp

  • 6 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Hàm range() trong Python tạo ra một dãy số nguyên liền nhau hoặc cách đều nhau để vòng lặp for đi qua. Bạn dùng nó khi cần lặp một số lần cố định hay đi qua một khoảng số, chẳng hạn đánh số các bàn của quán từ 1 tới 10.

Cần biết trước: vòng lặp for.

Lặp n lần với range(n)

Muốn chạy thân vòng lặp đúng ba lượt, bạn không cần viết sẵn một dãy ba phần tử. range(3) tạo dãy đó cho bạn.

python
for i in range(3):
    print("Lượt", i)

KẾT QUẢ

Lượt 0
Lượt 1
Lượt 2

range(n) đếm từ 0 và dừng ngay trước n, nên dãy có đúng n số nhưng số lớn nhất là n - 1. Biến lặp i nhận lần lượt 0, 1, 2. Khi thân vòng lặp không cần đọc biến lặp, bạn vẫn phải đặt tên cho nó; tên ngắn i là quen thuộc.

Đổi range(3) thành range(5) rồi chạy lại: có thêm hai dòng, và dòng cuối in Lượt 4.

Chọn số bắt đầu với range(a, b)

Bàn trong quán được đánh số từ 1 trở đi. Hai tham số range(a, b) cho bạn chọn số bắt đầu a (start) và số dừng b (stop).

python
cac_ban = range(1, 6)
print(list(cac_ban))
for ban in cac_ban:
    print(f"Lau bàn {ban}")

KẾT QUẢ

[1, 2, 3, 4, 5]
Lau bàn 1
Lau bàn 2
Lau bàn 3
Lau bàn 4
Lau bàn 5

Quy tắc là lấy đầu, bỏ cuối: dãy có a nhưng không có b, và có đúng b - a số. Muốn số cuối là 5 thì số dừng phải là 6. In thẳng range(1, 6) chỉ hiện lại chữ range(1, 6). Vì vậy ví dụ bọc nó trong list() để thấy từng số. List là một dãy giá trị trong cặp ngoặc vuông, và bài list trong Python dạy list() cùng cách dùng list.

Viết số dừng bằng số cuối là lỗi lệch một (off-by-one): vòng lặp chạy thiếu hoặc thừa đúng một lượt. Lỗi này dễ mắc tới mức được đặt tên riêng.

Nhảy cách đều với bước step

Một nhân viên chỉ phụ trách các bàn số chẵn. Tham số thứ ba của range(a, b, step) là bước nhảy (step): mỗi số sau lớn hơn số trước đúng step đơn vị.

python
for ban in range(2, 11, 2):
    print(f"Bàn {ban}")

KẾT QUẢ

Bàn 2
Bàn 4
Bàn 6
Bàn 8
Bàn 10

Dãy bắt đầu ở 2, cộng 2 sau mỗi số và dừng trước 11. Số dừng vẫn không bao giờ có mặt: viết range(2, 10, 2) thì bàn 10 biến mất, cũng là lỗi lệch một. Khi không ghi bước, Python dùng bước 1, nên range(1, 6) chính là range(1, 6, 1).

Đổi range(2, 11, 2) thành range(1, 11, 2) rồi chạy lại: vòng lặp đi qua các bàn số lẻ, dòng cuối in Bàn 9.

Đếm ngược với bước âm

Trước giờ mở cửa, quán đếm ngược từng giây. Bước âm cho dãy đi xuống: số bắt đầu lớn hơn số dừng, và mỗi lượt trừ đi một. Chạy từng bước để xem giay đổi ra sao.

python
for giay in range(3, 0, -1):
    print("Còn", giay, "giây")
print("Mở cửa quán!")

KẾT QUẢ

Còn 3 giây
Còn 2 giây
Còn 1 giây
Mở cửa quán!

Lượt đầu giay là 3, lượt sau 2, rồi 1. Số dừng 0 không có trong dãy, giống hệt khi đếm lên, nên muốn đếm tới 1 thì dừng ở 0, muốn đếm tới 0 thì dừng ở -1. Có thể hình dung range() như cầu thang: số bắt đầu là bậc đứng, bước là độ cao mỗi bậc, còn số dừng là bậc bạn không bao giờ đặt chân tới.

Kiểm tra nhanh

  1. for i in range(2, 6): cho i nhận những giá trị nào?

    • 3, 4, 5, 6
    • 2, 3, 4, 5
    • 2, 3, 4, 5, 6
  2. Điền số còn thiếu để in đủ các bàn từ 1 tới 8: for ban in range(1, ____):

  3. Quán có các bàn số 1 tới 5. Vòng for đi qua range() nào bỏ sót bàn 5?

    • range(1, 5)
    • range(1, 6)
    • range(0, 6)
  4. Những range() nào cho dãy rỗng, tức thân vòng lặp không chạy lượt nào?

    • range(5, 0)
    • range(5, 0, -1)
    • range(0)
    • range(1, 2)
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đánh số bàn của hai quán

Quán A có so_ban_a bàn, quán B có so_ban_b bàn, bàn đánh số từ 1. Với mỗi quán (đuôi _a hay _b), dùng vòng lặp for qua range() để tính:

  • tong_a, tong_b: tổng các số bàn, từ 1 tới bàn cuối.

  • chan_a, chan_b: tổng các số bàn chẵn.

  • nguoc_a, nguoc_b: chuỗi ghép các số bàn từ bàn cuối về bàn 1, không có dấu cách.

Không dùng sum(), không dùng if (bước của range() lo việc chọn số chẵn), không gõ thẳng đáp số.

python
so_ban_a = 10
so_ban_b = 7
tong_a = 0
tong_b = 0
chan_a = 0
chan_b = 0
nguoc_a = ""
nguoc_b = ""
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • range(n) cho n số, từ 0 tới n - 1.

  • range(a, b) lấy a, bỏ b, và có đúng b - a số.

  • range(a, b, step) nhảy mỗi lần step đơn vị; không ghi bước thì bước là 1.

  • Đếm ngược cần bước âm và số bắt đầu lớn hơn số dừng, như range(3, 0, -1).

  • Lỗi lệch một xảy ra khi viết số dừng bằng số cuối; số dừng đúng là số cuối cộng một.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao range() không lấy số cuối?

Vì số dừng là ranh giới của dãy và nằm ngoài dãy. Nhờ vậy range(n) có đúng n số và range(a, b) có đúng b - a số, dễ đếm. Quy tắc lấy đầu, bỏ cuối này giống hệt khi cắt chuỗi bằng [a:b].

Đếm ngược trong Python viết thế nào?

Cho for đi qua range(bat_dau, dung, -1), với số bắt đầu lớn hơn số dừng. Muốn đếm từ 10 về 1 thì viết range(10, 0, -1). Muốn về tới 0 thì số dừng là -1. Thiếu bước âm, dãy rỗng và vòng lặp không chạy.

Hàm range trong Python có nhận số thực không?

Không. Cả ba tham số phải là số nguyên; range(0, 1, 0.5) làm Python báo TypeError. Muốn dãy cách nhau 0.5, bạn lặp qua số nguyên rồi chia cho 2 trong thân vòng lặp.

Làm sao lặp theo chỉ số của từng ký tự trong chuỗi?

Đi qua dãy chỉ số do range() tạo, bắt đầu từ 0. Cách này thuộc bài duyệt chuỗi. Khi cần cả số thứ tự lẫn phần tử, hàm enumerate() gọn hơn.

Chủ đề

range python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập