Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

sqlite3 trong Python: tạo bảng, thêm, đọc, sửa, xóa

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 2/5 · Chương 20

Lưu dữ liệu và định dạng khác

  • 9 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

sqlite3 trong Python là module có sẵn để làm việc với SQLite, cơ sở dữ liệu nằm gọn trong một file, không cần cài máy chủ: bạn tạo bảng rồi thêm, đọc, sửa, xóa dòng bằng câu lệnh SQL. Bạn dùng nó khi danh sách sản phẩm của quán dài dần và mỗi lần chỉ cần tìm hay sửa vài món, thay vì nạp rồi ghi lại cả một file JSON.

Cần biết trước: tuple, duyệt list bằng for và pathlib.

Kết nối và tạo bảng bằng connect(), cursor(), execute()

Một bảng giống một trang tính: mỗi cột có tên và kiểu, mỗi dòng là một sản phẩm. sqlite3.connect() mở cơ sở dữ liệu, con.cursor() tạo một cursor (con trỏ để gửi câu lệnh và giữ kết quả), và cur.execute() chạy một câu lệnh SQL viết trong chuỗi:

python
import sqlite3

con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu (ten TEXT, gia INTEGER)")
cur.execute("INSERT INTO menu VALUES ('cà phê sữa', 29000)")
cur.execute("INSERT INTO menu VALUES ('bạc xỉu', 32000)")
cur.execute("SELECT ten, gia FROM menu")
print(cur.fetchall())
con.close()

KẾT QUẢ

[('cà phê sữa', 29000), ('bạc xỉu', 32000)]

Tên ":memory:" tạo cơ sở dữ liệu trong bộ nhớ, mất khi chương trình dừng, rất hợp để thử. Truyền một tên file như "cua_hang.db" thì SQLite tạo file đó nếu chưa có, và Path("cua_hang.db").exists() sau đó là True. CREATE TABLE đặt tên bảng và các cột: TEXT cho chuỗi, INTEGER cho số nguyên. INSERT INTO … VALUES (…) thêm một dòng, chuỗi trong SQL viết bằng nháy đơn. SELECT ten, gia FROM menu chọn hai cột, và mỗi dòng trả về là một tuple. con.close() đóng kết nối khi xong việc.

Thêm dòng từ biến bằng dấu ?

Danh sách món thường nằm sẵn trong một list các tuple. Bạn duyệt list và thêm từng tuple bằng một câu INSERT có dấu ?:

python
import sqlite3

con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu "
            "(ten TEXT, gia INTEGER, kho INTEGER)")
cac_mon = [("cà phê sữa", 29000, 40), ("bạc xỉu", 32000, 25),
           ("trà đào", 35000, 0), ("sinh tố bơ", 45000, 12)]
for mon in cac_mon:
    cur.execute("INSERT INTO menu VALUES (?, ?, ?)", mon)
cur.execute("SELECT * FROM menu")
for dong in cur.fetchall():
    print(dong)

KẾT QUẢ

('cà phê sữa', 29000, 40)
('bạc xỉu', 32000, 25)
('trà đào', 35000, 0)
('sinh tố bơ', 45000, 12)

Mỗi dấu ? là một chỗ trống, và tuple truyền sau chuỗi SQL điền giá trị vào theo đúng thứ tự. Giá trị đến từ biến luôn đi qua dấu ?, không ghép vào chuỗi SQL bằng f-string: một dấu nháy đơn trong giá trị, như tên món cà phê 'muối', làm câu ghép báo lỗi cú pháp: dấu nháy đã thành một phần của câu lệnh, nên một giá trị cố ý soạn sẵn có thể bị SQLite đọc như code SQL, lỗi bảo mật gọi là SQL injection. Với dấu ?, giá trị đi riêng khỏi câu lệnh nên không bao giờ thành code. SELECT * chọn mọi cột theo thứ tự lúc tạo bảng. Câu CREATE TABLE dài được viết thành hai chuỗi đặt cạnh nhau, và Python tự nối chúng thành một chuỗi.

Đọc dữ liệu bằng SELECT, fetchone() và fetchall()

WHERE lọc dòng theo điều kiện, ORDER BY sắp xếp theo một cột. Sau SELECT, fetchall() lấy các dòng còn lại thành một list, còn fetchone() lấy một dòng:

python
import sqlite3

con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu (ten TEXT, gia INTEGER)")
cac_mon = [("bạc xỉu", 32000), ("trà đào", 35000),
           ("cà phê sữa", 29000)]
for mon in cac_mon:
    cur.execute("INSERT INTO menu VALUES (?, ?)", mon)
cur.execute("SELECT ten FROM menu WHERE gia >= 32000 ORDER BY gia")
print(cur.fetchall())
cur.execute("SELECT gia FROM menu WHERE ten = 'trà đào'")
print(cur.fetchone())
cur.execute("SELECT gia FROM menu WHERE ten = 'sinh tố bơ'")
print(cur.fetchone())

KẾT QUẢ

[('bạc xỉu',), ('trà đào',)]
(35000,)
None

Chọn một cột thì mỗi dòng vẫn là tuple một phần tử, như ('bạc xỉu',). fetchone() trả về None khi không còn dòng nào, ở đây vì bảng không có sinh tố bơ, còn fetchall() lúc đó trả về list rỗng. Đổi 32000 ORDER BY gia thành 29000 ORDER BY gia rồi chạy lại: dòng đầu in [('cà phê sữa',), ('bạc xỉu',), ('trà đào',)], cà phê sữa rẻ nhất nên đứng đầu.

Sửa và xóa dòng bằng UPDATE, DELETE

Cà phê sữa giảm còn 30.000 đ, trà đào hết hàng nên bỏ khỏi menu. UPDATE … SET … WHERE … đổi giá trị của các dòng khớp điều kiện, DELETE FROM … WHERE … xóa chúng:

python
import sqlite3

con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu "
            "(ten TEXT, gia INTEGER, kho INTEGER)")
for mon in [("cà phê sữa", 29000, 40), ("bạc xỉu", 32000, 25),
            ("trà đào", 35000, 0)]:
    cur.execute("INSERT INTO menu VALUES (?, ?, ?)", mon)
cur.execute("UPDATE menu SET gia = 30000 WHERE ten = 'cà phê sữa'")
cur.execute("DELETE FROM menu WHERE kho = 0")
cur.execute("SELECT * FROM menu")
for dong in cur.fetchall():
    print(dong)

KẾT QUẢ

('cà phê sữa', 30000, 40)
('bạc xỉu', 32000, 25)

WHERE quyết định dòng nào bị đổi: các dòng có kho = 0 đều bị xóa, dù có một hay mười dòng như vậy. Với cơ sở dữ liệu trong file, thay đổi chỉ được ghi hẳn xuống đĩa sau khi gọi con.commit(), đóng kết nối trước đó thì các dòng vừa thêm, sửa, xóa đều mất. Bài kết nối database có ví dụ.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau import sqlite3 và cur = sqlite3.connect(":memory:").cursor() rồi cur.execute("CREATE TABLE t (ten TEXT, gia INTEGER)") và cur.execute("INSERT INTO t VALUES ('bạc xỉu', 32000)") và cur.execute("SELECT gia FROM t"), lệnh print(cur.fetchone()) in ra gì?

    • 32000
    • (32000,)
    • [(32000,)]
  2. Bảng menu không có món nào giá trên 100.000 đ. Ngay sau cur.execute("SELECT ten FROM menu WHERE gia > 100000"), những lời gọi nào cho kết quả đúng như mô tả?

    • cur.fetchone() trả về None
    • cur.fetchone() báo lỗi vì không có dòng
    • cur.fetchall() trả về []
    • cur.fetchall() trả về None
  3. Bảng có ba món. Câu UPDATE menu SET gia = 30000, không có WHERE, đổi giá của bao nhiêu món?

    • Không món nào, vì câu lệnh thiếu điều kiện
    • Chỉ món ở dòng đầu tiên
    • Cả ba món
  4. Một chương trình mở file cua_hang.db và chạy CREATE TABLE menu (ten TEXT, gia INTEGER) ở mỗi lần chạy. Lần chạy thứ hai thì sao?

    • Báo sqlite3.OperationalError vì bảng đã có
    • Bảng cũ bị xóa và tạo lại rỗng
    • Câu lệnh được bỏ qua và các dòng cũ còn nguyên
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đổi giá một sản phẩm trong bảng

Kết nối con có bảng menu (ten TEXT, gia INTEGER, kho INTEGER). Viết hàm doi_gia(con, ten, gia_moi): dùng UPDATE đổi giá của món tên ten thành gia_moi, rồi đọc lại giá của món đó bằng SELECT và fetchone(). Các món khác giữ nguyên, kể cả thứ tự và số ly trong kho. Truyền ten và gia_moi vào câu SQL bằng dấu ?. Hàm không in gì.

Ví dụ: bảng có bạc xỉu giá 32000 thì doi_gia(con, "bạc xỉu", 30000) trả về 30000.

Trả về: giá đọc lại từ bảng, một int, hoặc None khi bảng không có món tên ten.

python
import sqlite3

def doi_gia(con, ten, gia_moi):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • sqlite3.connect(":memory:") hay connect("cua_hang.db") mở cơ sở dữ liệu, con.cursor() tạo cursor để chạy SQL.

  • cur.execute() chạy một câu SQL: CREATE TABLE, INSERT, SELECT, UPDATE, DELETE.

  • Giá trị từ biến đi qua dấu ? và một tuple, không ghép vào chuỗi SQL.

  • fetchone() trả về một tuple hoặc None, fetchall() trả về list các tuple, có thể rỗng.

  • UPDATE và DELETE thiếu WHERE áp cho mọi dòng của bảng.

  • CREATE TABLE IF NOT EXISTS tránh lỗi khi bảng đã có.

Câu hỏi thường gặp

Kết nối SQLite trong Python có cần cài thêm gì không?

Không. Module sqlite3 đi kèm Python bản chuẩn, và SQLite là một thư viện nằm ngay trong module, không có máy chủ riêng. Bạn chỉ cần import sqlite3 rồi connect() tới một file. Muốn xem file .db bằng giao diện, có thể cài thêm một trình xem SQLite.

Có nên lưu đường dẫn file .db bằng pathlib không?

Nên, khi file nằm trong một thư mục của dự án: sqlite3.connect() nhận cả một đối tượng Path, nên bạn ghép đường dẫn bằng dấu / như bài pathlib rồi truyền thẳng vào.

SQLite lưu ngày tháng và số thực bằng kiểu nào?

SQLite có các kiểu INTEGER, REAL (số thực), TEXT, BLOB (byte) và NULL, là None trong Python. Ngày tháng thường lưu dạng chuỗi "2026-11-05", vì chuỗi viết năm trước sắp xếp đúng theo thời gian.

Khi nào nên dùng SQLite thay cho file JSON?

Khi dữ liệu thành bảng nhiều dòng và bạn cần tìm, sửa hay xóa vài dòng mà không đọc lại cả file. JSON hợp với cấu hình hay dữ liệu nhỏ đọc ghi một lần. Khi nhiều chương trình cùng ghi một lúc qua mạng, bài kết nối database giới thiệu MySQL và PostgreSQL.

Chủ đề

sqlite3 python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập