sqlite3 trong Python: tạo bảng, thêm, đọc, sửa, xóa
Bài 2/5 · Chương 20
Lưu dữ liệu và định dạng khác
- 9 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 12
sqlite3 trong Python là module có sẵn để làm việc với SQLite, cơ sở dữ liệu nằm gọn trong một file, không cần cài máy chủ: bạn tạo bảng rồi thêm, đọc, sửa, xóa dòng bằng câu lệnh SQL. Bạn dùng nó khi danh sách sản phẩm của quán dài dần và mỗi lần chỉ cần tìm hay sửa vài món, thay vì nạp rồi ghi lại cả một file JSON.
Cần biết trước: tuple, duyệt list bằng for và pathlib.
Kết nối và tạo bảng bằng connect(), cursor(), execute()
Một bảng giống một trang tính: mỗi cột có tên và kiểu, mỗi dòng là một sản phẩm. sqlite3.connect() mở cơ sở dữ liệu, con.cursor() tạo một cursor (con trỏ để gửi câu lệnh và giữ kết quả), và cur.execute() chạy một câu lệnh SQL viết trong chuỗi:
import sqlite3
con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu (ten TEXT, gia INTEGER)")
cur.execute("INSERT INTO menu VALUES ('cà phê sữa', 29000)")
cur.execute("INSERT INTO menu VALUES ('bạc xỉu', 32000)")
cur.execute("SELECT ten, gia FROM menu")
print(cur.fetchall())
con.close()KẾT QUẢ
[('cà phê sữa', 29000), ('bạc xỉu', 32000)]Tên ":memory:" tạo cơ sở dữ liệu trong bộ nhớ, mất khi chương trình dừng, rất hợp để thử. Truyền một tên file như "cua_hang.db" thì SQLite tạo file đó nếu chưa có, và Path("cua_hang.db").exists() sau đó là True. CREATE TABLE đặt tên bảng và các cột: TEXT cho chuỗi, INTEGER cho số nguyên. INSERT INTO … VALUES (…) thêm một dòng, chuỗi trong SQL viết bằng nháy đơn. SELECT ten, gia FROM menu chọn hai cột, và mỗi dòng trả về là một tuple. con.close() đóng kết nối khi xong việc.
Thêm dòng từ biến bằng dấu ?
Danh sách món thường nằm sẵn trong một list các tuple. Bạn duyệt list và thêm từng tuple bằng một câu INSERT có dấu ?:
import sqlite3
con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu "
"(ten TEXT, gia INTEGER, kho INTEGER)")
cac_mon = [("cà phê sữa", 29000, 40), ("bạc xỉu", 32000, 25),
("trà đào", 35000, 0), ("sinh tố bơ", 45000, 12)]
for mon in cac_mon:
cur.execute("INSERT INTO menu VALUES (?, ?, ?)", mon)
cur.execute("SELECT * FROM menu")
for dong in cur.fetchall():
print(dong)KẾT QUẢ
('cà phê sữa', 29000, 40)
('bạc xỉu', 32000, 25)
('trà đào', 35000, 0)
('sinh tố bơ', 45000, 12)Mỗi dấu ? là một chỗ trống, và tuple truyền sau chuỗi SQL điền giá trị vào theo đúng thứ tự. Giá trị đến từ biến luôn đi qua dấu ?, không ghép vào chuỗi SQL bằng f-string: một dấu nháy đơn trong giá trị, như tên món cà phê 'muối', làm câu ghép báo lỗi cú pháp: dấu nháy đã thành một phần của câu lệnh, nên một giá trị cố ý soạn sẵn có thể bị SQLite đọc như code SQL, lỗi bảo mật gọi là SQL injection. Với dấu ?, giá trị đi riêng khỏi câu lệnh nên không bao giờ thành code. SELECT * chọn mọi cột theo thứ tự lúc tạo bảng. Câu CREATE TABLE dài được viết thành hai chuỗi đặt cạnh nhau, và Python tự nối chúng thành một chuỗi.
Đọc dữ liệu bằng SELECT, fetchone() và fetchall()
WHERE lọc dòng theo điều kiện, ORDER BY sắp xếp theo một cột. Sau SELECT, fetchall() lấy các dòng còn lại thành một list, còn fetchone() lấy một dòng:
import sqlite3
con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu (ten TEXT, gia INTEGER)")
cac_mon = [("bạc xỉu", 32000), ("trà đào", 35000),
("cà phê sữa", 29000)]
for mon in cac_mon:
cur.execute("INSERT INTO menu VALUES (?, ?)", mon)
cur.execute("SELECT ten FROM menu WHERE gia >= 32000 ORDER BY gia")
print(cur.fetchall())
cur.execute("SELECT gia FROM menu WHERE ten = 'trà đào'")
print(cur.fetchone())
cur.execute("SELECT gia FROM menu WHERE ten = 'sinh tố bơ'")
print(cur.fetchone())KẾT QUẢ
[('bạc xỉu',), ('trà đào',)]
(35000,)
NoneChọn một cột thì mỗi dòng vẫn là tuple một phần tử, như ('bạc xỉu',). fetchone() trả về None khi không còn dòng nào, ở đây vì bảng không có sinh tố bơ, còn fetchall() lúc đó trả về list rỗng. Đổi 32000 ORDER BY gia thành 29000 ORDER BY gia rồi chạy lại: dòng đầu in [('cà phê sữa',), ('bạc xỉu',), ('trà đào',)], cà phê sữa rẻ nhất nên đứng đầu.
Sửa và xóa dòng bằng UPDATE, DELETE
Cà phê sữa giảm còn 30.000 đ, trà đào hết hàng nên bỏ khỏi menu. UPDATE … SET … WHERE … đổi giá trị của các dòng khớp điều kiện, DELETE FROM … WHERE … xóa chúng:
import sqlite3
con = sqlite3.connect(":memory:")
cur = con.cursor()
cur.execute("CREATE TABLE menu "
"(ten TEXT, gia INTEGER, kho INTEGER)")
for mon in [("cà phê sữa", 29000, 40), ("bạc xỉu", 32000, 25),
("trà đào", 35000, 0)]:
cur.execute("INSERT INTO menu VALUES (?, ?, ?)", mon)
cur.execute("UPDATE menu SET gia = 30000 WHERE ten = 'cà phê sữa'")
cur.execute("DELETE FROM menu WHERE kho = 0")
cur.execute("SELECT * FROM menu")
for dong in cur.fetchall():
print(dong)KẾT QUẢ
('cà phê sữa', 30000, 40)
('bạc xỉu', 32000, 25)WHERE quyết định dòng nào bị đổi: các dòng có kho = 0 đều bị xóa, dù có một hay mười dòng như vậy. Với cơ sở dữ liệu trong file, thay đổi chỉ được ghi hẳn xuống đĩa sau khi gọi con.commit(), đóng kết nối trước đó thì các dòng vừa thêm, sửa, xóa đều mất. Bài kết nối database có ví dụ.
Kiểm tra nhanh
Sau
import sqlite3vàcur = sqlite3.connect(":memory:").cursor()rồicur.execute("CREATE TABLE t (ten TEXT, gia INTEGER)")vàcur.execute("INSERT INTO t VALUES ('bạc xỉu', 32000)")vàcur.execute("SELECT gia FROM t"), lệnhprint(cur.fetchone())in ra gì?32000(32000,)[(32000,)]
Bảng
menukhông có món nào giá trên 100.000 đ. Ngay saucur.execute("SELECT ten FROM menu WHERE gia > 100000"), những lời gọi nào cho kết quả đúng như mô tả?cur.fetchone()trả vềNonecur.fetchone()báo lỗi vì không có dòngcur.fetchall()trả về[]cur.fetchall()trả vềNone
Bảng có ba món. Câu
UPDATE menu SET gia = 30000, không cóWHERE, đổi giá của bao nhiêu món?- Không món nào, vì câu lệnh thiếu điều kiện
- Chỉ món ở dòng đầu tiên
- Cả ba món
Một chương trình mở file
cua_hang.dbvà chạyCREATE TABLE menu (ten TEXT, gia INTEGER)ở mỗi lần chạy. Lần chạy thứ hai thì sao?- Báo
sqlite3.OperationalErrorvì bảng đã có - Bảng cũ bị xóa và tạo lại rỗng
- Câu lệnh được bỏ qua và các dòng cũ còn nguyên
- Báo
Bài tập
Đổi giá một sản phẩm trong bảng
Kết nối con có bảng menu (ten TEXT, gia INTEGER, kho INTEGER). Viết hàm doi_gia(con, ten, gia_moi): dùng UPDATE đổi giá của món tên ten thành gia_moi, rồi đọc lại giá của món đó bằng SELECT và fetchone(). Các món khác giữ nguyên, kể cả thứ tự và số ly trong kho. Truyền ten và gia_moi vào câu SQL bằng dấu ?. Hàm không in gì.
Ví dụ: bảng có bạc xỉu giá 32000 thì doi_gia(con, "bạc xỉu", 30000) trả về 30000.
Trả về: giá đọc lại từ bảng, một int, hoặc None khi bảng không có món tên ten.
import sqlite3
def doi_gia(con, ten, gia_moi):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
sqlite3.connect(":memory:")hayconnect("cua_hang.db")mở cơ sở dữ liệu,con.cursor()tạo cursor để chạy SQL.cur.execute()chạy một câu SQL:CREATE TABLE,INSERT,SELECT,UPDATE,DELETE.Giá trị từ biến đi qua dấu
?và một tuple, không ghép vào chuỗi SQL.fetchone()trả về một tuple hoặcNone,fetchall()trả về list các tuple, có thể rỗng.UPDATEvàDELETEthiếuWHEREáp cho mọi dòng của bảng.CREATE TABLE IF NOT EXISTStránh lỗi khi bảng đã có.
Câu hỏi thường gặp
Kết nối SQLite trong Python có cần cài thêm gì không?
Không. Module sqlite3 đi kèm Python bản chuẩn, và SQLite là một thư viện nằm ngay trong module, không có máy chủ riêng. Bạn chỉ cần import sqlite3 rồi connect() tới một file. Muốn xem file .db bằng giao diện, có thể cài thêm một trình xem SQLite.
Có nên lưu đường dẫn file .db bằng pathlib không?
Nên, khi file nằm trong một thư mục của dự án: sqlite3.connect() nhận cả một đối tượng Path, nên bạn ghép đường dẫn bằng dấu / như bài pathlib rồi truyền thẳng vào.
SQLite lưu ngày tháng và số thực bằng kiểu nào?
SQLite có các kiểu INTEGER, REAL (số thực), TEXT, BLOB (byte) và NULL, là None trong Python. Ngày tháng thường lưu dạng chuỗi "2026-11-05", vì chuỗi viết năm trước sắp xếp đúng theo thời gian.
Khi nào nên dùng SQLite thay cho file JSON?
Khi dữ liệu thành bảng nhiều dòng và bạn cần tìm, sửa hay xóa vài dòng mà không đọc lại cả file. JSON hợp với cấu hình hay dữ liệu nhỏ đọc ghi một lần. Khi nhiều chương trình cùng ghi một lúc qua mạng, bài kết nối database giới thiệu MySQL và PostgreSQL.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.