FileNotFoundError, PermissionError trong Python: cách sửa
Bài 11/13 · Chương 24
Giải nghĩa thông báo lỗi
- 8 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 12
Dòng lỗi FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'diem.txt' trong Python báo rằng chương trình mở một file không có ở đường dẫn đã ghi. PermissionError, IsADirectoryError và các lỗi file khác cùng họ OSError, mỗi lỗi chỉ ra một việc khác: không có quyền, mở nhầm thư mục, hay tạo lại thư mục đã có.
Cần biết trước: mở file bằng open(), pathlib và xóa file, tạo thư mục.
Bảng tra nhanh: FileNotFoundError, PermissionError và các lỗi file
Cột thứ hai là phần đứng sau tên lỗi, như Python in trên Linux. Số trong [Errno …] đổi theo hệ điều hành. Trên Windows, lỗi của mkdir() hay rmdir() mang mã lỗi của Windows nên in [WinError …] kèm lời nhắn khác, do Windows soạn theo ngôn ngữ của máy (tài liệu OSError, đọc ngày 15/11/2026). Mở một thư mục bằng open() trên Windows báo PermissionError thay cho IsADirectoryError (CPython issue #87261, đọc ngày 15/11/2026):
Lỗi | Phần sau tên lỗi | Nguyên nhân | Cách sửa |
|---|---|---|---|
| File không có ở thư mục đang chạy, hay sai tên | Dựng đường dẫn từ | |
FileNotFoundError |
| Ghi file vào thư mục chưa có |
|
PermissionError |
| Không có quyền đọc hay ghi file đó | Ghi vào thư mục của bạn, hay đóng chương trình đang giữ file |
IsADirectoryError |
| Mở một thư mục như mở file | Thêm tên file vào đường dẫn |
NotADirectoryError |
| Một file đứng ở chỗ của thư mục trong đường dẫn | Sửa phần thư mục của đường dẫn |
FileExistsError |
| Tạo thư mục đã có |
|
OSError |
| Xóa bằng | Xóa file bên trong trước |
Nút Chạy trên trang in số của trình chạy trong trình duyệt: 44 thay cho 2, 31 thay cho 21, 54 thay cho 20, 20 thay cho 17 và 55 thay cho 39, còn PermissionError đi kèm số 2. Cả bảy lỗi đều là OSError, lớp chung của các lỗi hệ điều hành. Hàm issubclass(A, B) hỏi lớp lỗi A có phải một loại B không, bài kế thừa dạy kỹ:
for loi in [FileNotFoundError, PermissionError, IsADirectoryError, FileExistsError]:
print(loi.__name__, issubclass(loi, OSError))KẾT QUẢ
FileNotFoundError True
PermissionError True
IsADirectoryError True
FileExistsError TrueĐổi FileExistsError thành NotADirectoryError rồi chạy lại: dòng cuối thành NotADirectoryError True.
FileNotFoundError: No such file or directory
Mở để đọc một file không có thì Python dừng ở dòng open():
with open("diem.txt", encoding="utf-8") as f:
print(f.read())
Dòng cuối của thông báo lỗi:
FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'diem.txt'
Trên trang, mỗi lần bấm Chạy bắt đầu từ một thư mục trống, nên khối trên luôn báo thiếu file. Trình chạy trong trình duyệt đánh số lỗi này là 44:
FileNotFoundError: [Errno 44] No such file or directory: 'diem.txt'
Kiểm tra trước bằng Path.exists() nếu file có thể chưa có:
from pathlib import Path
duong_dan = Path("diem.txt")
print(duong_dan.exists())
duong_dan.write_text("8.5\n", encoding="utf-8")
print(duong_dan.exists(), duong_dan.read_text(encoding="utf-8").strip())KẾT QUẢ
False
True 8.5Nguyên nhân hay gặp nhất trên máy là thư mục đang chạy. Đường dẫn tương đối như "diem.txt" được tính từ thư mục mà bạn gõ lệnh python, không tính từ thư mục chứa file .py. Đoạn dưới chạy trong Docker image python:3.14-slim: thư mục /app có diem.txt gồm một dòng 8.5, và doc_diem.py chỉ gồm khối with open(...) ở trên. Chạy từ /app thì đọc được, chạy từ / thì không. Dòng trống sau 8.5 là ký tự xuống dòng cuối file cộng với dòng mới của print():
cd /app
python doc_diem.py
cd /
python /app/doc_diem.pyKẾT QUẢ
8.5
Traceback (most recent call last):
File "/app/doc_diem.py", line 1, in <module>
with open("diem.txt", encoding="utf-8") as f:
~~~~^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'diem.txt'Cùng thư mục /app trong Docker, file doc_diem_2.py dựng đường dẫn từ Path(__file__).parent, nên chạy từ đâu cũng đọc được:
from pathlib import Path
THU_MUC = Path(__file__).parent
with open(THU_MUC / "diem.txt", encoding="utf-8") as f:
print(f.read().strip())
cd /
python /app/doc_diem_2.pyKẾT QUẢ
8.5Trên trang không có __file__, vì code không nằm trong file nào trên máy, nên khối này chỉ chạy trên máy của bạn. Hàm os.getcwd() cho biết thư mục đang chạy, bài os nói thêm.
Ghi file vào thư mục chưa có
Chế độ "w" tạo file mới, nhưng không tạo thư mục chứa nó. Thư mục bao_cao chưa có thì lệnh ghi cũng báo FileNotFoundError:
from pathlib import Path
Path("bao_cao/thang_11.txt").write_text("Tổng: 1.250.000 đ\n", encoding="utf-8")
Dòng cuối của thông báo lỗi:
FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'bao_cao/thang_11.txt'
Tạo thư mục trước bằng mkdir(). Thêm exist_ok=True để lần chạy sau, khi thư mục đã có, không gặp FileExistsError:
from pathlib import Path
thu_muc = Path("bao_cao")
thu_muc.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
(thu_muc / "thang_11.txt").write_text("Tổng: 1.250.000 đ\n", encoding="utf-8")
thu_muc.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
print((thu_muc / "thang_11.txt").read_text(encoding="utf-8").strip())KẾT QUẢ
Tổng: 1.250.000 đPermissionError và IsADirectoryError
PermissionError nghĩa là file có thật nhưng hệ điều hành không cho bạn đọc hay ghi nó. Đoạn dưới chạy trong Docker image python:3.14-slim, thư mục /app, bằng một người dùng thường: diem.txt đã được đặt chỉ cho đọc bằng lệnh chmod 444 diem.txt, còn ghi_diem.py mở nó ở chế độ "w":
python ghi_diem.pyKẾT QUẢ
Traceback (most recent call last):
File "/app/ghi_diem.py", line 1, in <module>
with open("diem.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
~~~~^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
PermissionError: [Errno 13] Permission denied: 'diem.txt'Trên Windows, file đang mở trong một chương trình khác, như một bảng tính đang mở trong Excel, cũng hay gây PermissionError khi ghi. Đóng chương trình đó, hay ghi ra một file khác, rồi chạy lại. Trình chạy trên trang ghi lỗi này kèm [Errno 2], tên lỗi và lời nhắn vẫn như trên.
IsADirectoryError nghĩa là đường dẫn trỏ tới một thư mục, trong khi open() cần một file:
from pathlib import Path
Path("du_lieu").mkdir()
with open("du_lieu", encoding="utf-8") as f:
print(f.read())
Dòng cuối của thông báo lỗi:
IsADirectoryError: [Errno 21] Is a directory: 'du_lieu'
Cách sửa: ghép thêm tên file, như Path("du_lieu") / "diem.txt". Muốn bắt một lần mọi lỗi file, bạn có thể viết except OSError: sau khối try, cách viết nằm ở bài try except.
Kiểm tra nhanh
PermissionError thuộc họ lỗi nào?
- OSError
- ValueError
- NameError
doc_diem.pyvàdiem.txtnằm trong/app, nhưng chạypython /app/doc_diem.pytừ/thì báo FileNotFoundError. Những cách nào sửa được?- Gõ
cd /apprồi mới chạypython doc_diem.py - Thêm
encoding="utf-8"vàoopen() - Dựng đường dẫn bằng
Path(__file__).parent / "diem.txt" - Đổi tên file thành
Diem.txt
- Gõ
Chương trình có dòng
Path("bao_cao").mkdir()chạy êm lần đầu. Lần chạy thứ hai, dòng đó báo lỗi gì?- FileNotFoundError
- IsADirectoryError
- FileExistsError
Bài tập
Tìm file trong nhiều thư mục
Ứng dụng điểm cất file theo năm học, và một file có thể nằm ở một trong vài thư mục. Viết thân hàm tim_file(ten_file, cac_thu_muc): duyệt cac_thu_muc theo đúng thứ tự, gọi Path() với từng thư mục rồi ghép với ten_file bằng toán tử / của Path, rồi trả về đường dẫn đầu tiên có thật, đổi sang chuỗi bằng str(). Không thư mục nào có file thì trả về chuỗi rỗng. Đừng sửa list cac_thu_muc.
Ví dụ: chỉ kho/2026 có lop.txt thì tim_file("lop.txt", ["kho/2025", "kho/2026"]) trả về "kho/2026/lop.txt".
Trả về: đường dẫn tìm được, một str.
from pathlib import Path
def tim_file(ten_file, cac_thu_muc):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
FileNotFoundError nghĩa là đường dẫn không trỏ tới file nào, khi đọc hay khi ghi vào thư mục chưa có.
Đường dẫn tương đối tính từ thư mục đang chạy, nên dựng đường dẫn từ
Path(__file__).parent.Tạo thư mục bằng
mkdir(parents=True, exist_ok=True)trước khi ghi file vào đó.PermissionError là thiếu quyền, IsADirectoryError là mở một thư mục như file.
Mọi lỗi file đều là OSError, số
[Errno …]đổi theo hệ điều hành và trên trang.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao file rõ ràng có mà vẫn báo No such file or directory?
Thường vì thư mục đang chạy khác thư mục chứa file. Đường dẫn "diem.txt" được tìm ở thư mục bạn gõ lệnh python hay thư mục mà trình soạn code đang mở. Kiểm tra cả tên: đuôi file bị ẩn trên Windows có thể khiến diem.txt thật ra là diem.txt.txt. Cách dựng đường dẫn chắc chắn có ở bài pathlib.
Đường dẫn Windows có dấu gạch ngược thì viết thế nào?
Dấu \ trong chuỗi Python mở đầu ký tự đặc biệt, nên "C:\new\diem.txt" bị đổi \n thành xuống dòng. Viết dấu gạch xuôi "C:/new/diem.txt", hay ghép bằng Path("C:/new") / "diem.txt", Windows hiểu cả hai. Bài pathlib dạy cách ghép này.
Gặp PermissionError: Permission denied khi ghi file thì làm sao?
Kiểm tra ba việc: file có đang mở trong chương trình khác không, nhất là trên Windows, bạn có quyền ghi vào thư mục đó không, và đường dẫn có trỏ nhầm vào một thư mục không. Trên Windows, mở nhầm một thư mục cũng báo PermissionError, như bảng tra nhanh đã nói. Ghi vào thư mục của dự án hay thư mục người dùng thường là đủ.
Nên kiểm tra exists() trước hay bắt lỗi FileNotFoundError?
Cả hai đều dùng được. Gọi exists() trước hợp khi file chưa có là chuyện bình thường, như lần chạy đầu. Bắt lỗi bằng try và except FileNotFoundError: hợp khi file có thể biến mất giữa lúc kiểm tra và lúc mở. Cách viết thứ hai ở bài try except.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.