Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

FileNotFoundError, PermissionError trong Python: cách sửa

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 11/13 · Chương 24

Giải nghĩa thông báo lỗi

  • 8 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Dòng lỗi FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'diem.txt' trong Python báo rằng chương trình mở một file không có ở đường dẫn đã ghi. PermissionError, IsADirectoryError và các lỗi file khác cùng họ OSError, mỗi lỗi chỉ ra một việc khác: không có quyền, mở nhầm thư mục, hay tạo lại thư mục đã có.

Cần biết trước: mở file bằng open(), pathlib và xóa file, tạo thư mục.

Bảng tra nhanh: FileNotFoundError, PermissionError và các lỗi file

Cột thứ hai là phần đứng sau tên lỗi, như Python in trên Linux. Số trong [Errno …] đổi theo hệ điều hành. Trên Windows, lỗi của mkdir() hay rmdir() mang mã lỗi của Windows nên in [WinError …] kèm lời nhắn khác, do Windows soạn theo ngôn ngữ của máy (tài liệu OSError, đọc ngày 15/11/2026). Mở một thư mục bằng open() trên Windows báo PermissionError thay cho IsADirectoryError (CPython issue #87261, đọc ngày 15/11/2026):

Lỗi

Phần sau tên lỗi

Nguyên nhân

Cách sửa

FileNotFoundError

[Errno 2] No such file or directory: 'diem.txt'

File không có ở thư mục đang chạy, hay sai tên

Dựng đường dẫn từ Path(__file__).parent

FileNotFoundError

[Errno 2] No such file or directory: 'bao_cao/thang_11.txt'

Ghi file vào thư mục chưa có

mkdir(parents=True, exist_ok=True) trước khi ghi

PermissionError

[Errno 13] Permission denied: 'diem.txt'

Không có quyền đọc hay ghi file đó

Ghi vào thư mục của bạn, hay đóng chương trình đang giữ file

IsADirectoryError

[Errno 21] Is a directory: 'du_lieu'

Mở một thư mục như mở file

Thêm tên file vào đường dẫn

NotADirectoryError

[Errno 20] Not a directory: 'diem.txt/ghi_chu.txt'

Một file đứng ở chỗ của thư mục trong đường dẫn

Sửa phần thư mục của đường dẫn

FileExistsError

[Errno 17] File exists: 'bao_cao'

Tạo thư mục đã có

mkdir(exist_ok=True)

OSError

[Errno 39] Directory not empty: 'bao_cao'

Xóa bằng os.rmdir() một thư mục còn file

Xóa file bên trong trước

Nút Chạy trên trang in số của trình chạy trong trình duyệt: 44 thay cho 2, 31 thay cho 21, 54 thay cho 20, 20 thay cho 17 và 55 thay cho 39, còn PermissionError đi kèm số 2. Cả bảy lỗi đều là OSError, lớp chung của các lỗi hệ điều hành. Hàm issubclass(A, B) hỏi lớp lỗi A có phải một loại B không, bài kế thừa dạy kỹ:

python
for loi in [FileNotFoundError, PermissionError, IsADirectoryError, FileExistsError]:
    print(loi.__name__, issubclass(loi, OSError))

KẾT QUẢ

FileNotFoundError True
PermissionError True
IsADirectoryError True
FileExistsError True

Đổi FileExistsError thành NotADirectoryError rồi chạy lại: dòng cuối thành NotADirectoryError True.

FileNotFoundError: No such file or directory

Mở để đọc một file không có thì Python dừng ở dòng open():

python
with open("diem.txt", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())

Dòng cuối của thông báo lỗi:

text
FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'diem.txt'

Trên trang, mỗi lần bấm Chạy bắt đầu từ một thư mục trống, nên khối trên luôn báo thiếu file. Trình chạy trong trình duyệt đánh số lỗi này là 44:

text
FileNotFoundError: [Errno 44] No such file or directory: 'diem.txt'

Kiểm tra trước bằng Path.exists() nếu file có thể chưa có:

python
from pathlib import Path

duong_dan = Path("diem.txt")
print(duong_dan.exists())
duong_dan.write_text("8.5\n", encoding="utf-8")
print(duong_dan.exists(), duong_dan.read_text(encoding="utf-8").strip())

KẾT QUẢ

False
True 8.5

Nguyên nhân hay gặp nhất trên máy là thư mục đang chạy. Đường dẫn tương đối như "diem.txt" được tính từ thư mục mà bạn gõ lệnh python, không tính từ thư mục chứa file .py. Đoạn dưới chạy trong Docker image python:3.14-slim: thư mục /app có diem.txt gồm một dòng 8.5, và doc_diem.py chỉ gồm khối with open(...) ở trên. Chạy từ /app thì đọc được, chạy từ / thì không. Dòng trống sau 8.5 là ký tự xuống dòng cuối file cộng với dòng mới của print():

bash
cd /app
python doc_diem.py
cd /
python /app/doc_diem.py

KẾT QUẢ

8.5

Traceback (most recent call last):
  File "/app/doc_diem.py", line 1, in <module>
    with open("diem.txt", encoding="utf-8") as f:
         ~~~~^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'diem.txt'

Cùng thư mục /app trong Docker, file doc_diem_2.py dựng đường dẫn từ Path(__file__).parent, nên chạy từ đâu cũng đọc được:

python
from pathlib import Path

THU_MUC = Path(__file__).parent
with open(THU_MUC / "diem.txt", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read().strip())
bash
cd /
python /app/doc_diem_2.py

KẾT QUẢ

8.5

Trên trang không có __file__, vì code không nằm trong file nào trên máy, nên khối này chỉ chạy trên máy của bạn. Hàm os.getcwd() cho biết thư mục đang chạy, bài os nói thêm.

Ghi file vào thư mục chưa có

Chế độ "w" tạo file mới, nhưng không tạo thư mục chứa nó. Thư mục bao_cao chưa có thì lệnh ghi cũng báo FileNotFoundError:

python
from pathlib import Path

Path("bao_cao/thang_11.txt").write_text("Tổng: 1.250.000 đ\n", encoding="utf-8")

Dòng cuối của thông báo lỗi:

text
FileNotFoundError: [Errno 2] No such file or directory: 'bao_cao/thang_11.txt'

Tạo thư mục trước bằng mkdir(). Thêm exist_ok=True để lần chạy sau, khi thư mục đã có, không gặp FileExistsError:

python
from pathlib import Path

thu_muc = Path("bao_cao")
thu_muc.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
(thu_muc / "thang_11.txt").write_text("Tổng: 1.250.000 đ\n", encoding="utf-8")
thu_muc.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
print((thu_muc / "thang_11.txt").read_text(encoding="utf-8").strip())

KẾT QUẢ

Tổng: 1.250.000 đ

PermissionError và IsADirectoryError

PermissionError nghĩa là file có thật nhưng hệ điều hành không cho bạn đọc hay ghi nó. Đoạn dưới chạy trong Docker image python:3.14-slim, thư mục /app, bằng một người dùng thường: diem.txt đã được đặt chỉ cho đọc bằng lệnh chmod 444 diem.txt, còn ghi_diem.py mở nó ở chế độ "w":

bash
python ghi_diem.py

KẾT QUẢ

Traceback (most recent call last):
  File "/app/ghi_diem.py", line 1, in <module>
    with open("diem.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
         ~~~~^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
PermissionError: [Errno 13] Permission denied: 'diem.txt'

Trên Windows, file đang mở trong một chương trình khác, như một bảng tính đang mở trong Excel, cũng hay gây PermissionError khi ghi. Đóng chương trình đó, hay ghi ra một file khác, rồi chạy lại. Trình chạy trên trang ghi lỗi này kèm [Errno 2], tên lỗi và lời nhắn vẫn như trên.

IsADirectoryError nghĩa là đường dẫn trỏ tới một thư mục, trong khi open() cần một file:

python
from pathlib import Path

Path("du_lieu").mkdir()
with open("du_lieu", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())

Dòng cuối của thông báo lỗi:

text
IsADirectoryError: [Errno 21] Is a directory: 'du_lieu'

Cách sửa: ghép thêm tên file, như Path("du_lieu") / "diem.txt". Muốn bắt một lần mọi lỗi file, bạn có thể viết except OSError: sau khối try, cách viết nằm ở bài try except.

Kiểm tra nhanh

  1. PermissionError thuộc họ lỗi nào?

    • OSError
    • ValueError
    • NameError
  2. doc_diem.py và diem.txt nằm trong /app, nhưng chạy python /app/doc_diem.py từ / thì báo FileNotFoundError. Những cách nào sửa được?

    • Gõ cd /app rồi mới chạy python doc_diem.py
    • Thêm encoding="utf-8" vào open()
    • Dựng đường dẫn bằng Path(__file__).parent / "diem.txt"
    • Đổi tên file thành Diem.txt
  3. Chương trình có dòng Path("bao_cao").mkdir() chạy êm lần đầu. Lần chạy thứ hai, dòng đó báo lỗi gì?

    • FileNotFoundError
    • IsADirectoryError
    • FileExistsError
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Tìm file trong nhiều thư mục

Ứng dụng điểm cất file theo năm học, và một file có thể nằm ở một trong vài thư mục. Viết thân hàm tim_file(ten_file, cac_thu_muc): duyệt cac_thu_muc theo đúng thứ tự, gọi Path() với từng thư mục rồi ghép với ten_file bằng toán tử / của Path, rồi trả về đường dẫn đầu tiên có thật, đổi sang chuỗi bằng str(). Không thư mục nào có file thì trả về chuỗi rỗng. Đừng sửa list cac_thu_muc.

Ví dụ: chỉ kho/2026 có lop.txt thì tim_file("lop.txt", ["kho/2025", "kho/2026"]) trả về "kho/2026/lop.txt".

Trả về: đường dẫn tìm được, một str.

python
from pathlib import Path

def tim_file(ten_file, cac_thu_muc):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • FileNotFoundError nghĩa là đường dẫn không trỏ tới file nào, khi đọc hay khi ghi vào thư mục chưa có.

  • Đường dẫn tương đối tính từ thư mục đang chạy, nên dựng đường dẫn từ Path(__file__).parent.

  • Tạo thư mục bằng mkdir(parents=True, exist_ok=True) trước khi ghi file vào đó.

  • PermissionError là thiếu quyền, IsADirectoryError là mở một thư mục như file.

  • Mọi lỗi file đều là OSError, số [Errno …] đổi theo hệ điều hành và trên trang.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao file rõ ràng có mà vẫn báo No such file or directory?

Thường vì thư mục đang chạy khác thư mục chứa file. Đường dẫn "diem.txt" được tìm ở thư mục bạn gõ lệnh python hay thư mục mà trình soạn code đang mở. Kiểm tra cả tên: đuôi file bị ẩn trên Windows có thể khiến diem.txt thật ra là diem.txt.txt. Cách dựng đường dẫn chắc chắn có ở bài pathlib.

Đường dẫn Windows có dấu gạch ngược thì viết thế nào?

Dấu \ trong chuỗi Python mở đầu ký tự đặc biệt, nên "C:\new\diem.txt" bị đổi \n thành xuống dòng. Viết dấu gạch xuôi "C:/new/diem.txt", hay ghép bằng Path("C:/new") / "diem.txt", Windows hiểu cả hai. Bài pathlib dạy cách ghép này.

Gặp PermissionError: Permission denied khi ghi file thì làm sao?

Kiểm tra ba việc: file có đang mở trong chương trình khác không, nhất là trên Windows, bạn có quyền ghi vào thư mục đó không, và đường dẫn có trỏ nhầm vào một thư mục không. Trên Windows, mở nhầm một thư mục cũng báo PermissionError, như bảng tra nhanh đã nói. Ghi vào thư mục của dự án hay thư mục người dùng thường là đủ.

Nên kiểm tra exists() trước hay bắt lỗi FileNotFoundError?

Cả hai đều dùng được. Gọi exists() trước hợp khi file chưa có là chuyện bình thường, như lần chạy đầu. Bắt lỗi bằng try và except FileNotFoundError: hợp khi file có thể biến mất giữa lúc kiểm tra và lúc mở. Cách viết thứ hai ở bài try except.

Chủ đề

filenotfounderror python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập