Python cheat sheet tiếng Việt: bảng tra nhanh cú pháp
Bài 1/7 · Chương 28
Trang phụ trợ
- 14 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 20
Python cheat sheet này gom 141 dòng cú pháp hay dùng của Python vào một trang. Các bảng đi theo thứ tự các nhóm bài của tutorial: biến và toán tử, chuỗi, điều kiện, vòng lặp, list, dict, hàm, module, file, lỗi, class, generator, OOP nâng cao, thư viện chuẩn, cấu trúc dữ liệu. Mỗi dòng có kết quả thật khi chạy, và một link tới bài dạy kỹ dòng đó.
Cách đọc bảng tra nhanh Python
Mỗi nhóm mở đầu bằng một đoạn code ngắn tạo dữ liệu dùng chung, như list menu hay hàm phi_giao. Sau đoạn đó, các dòng của bảng chạy lần lượt từ trên xuống, như khi bạn gõ từng dòng vào cửa sổ Python tương tác. Cột Kết quả là đúng thứ cửa sổ đó hiện ra: những gì dòng code in, rồi giá trị của biểu thức cuối nếu nó khác None. Ô có dấu gạch ngang là dòng không hiện gì, như một phép gán. Dòng làm Python báo lỗi thì cột Kết quả là dòng cuối của thông báo lỗi.
Biến, kiểu dữ liệu và toán tử
Biến được tạo khi gán lần đầu. Kiểu đi theo giá trị, không khai báo trước.
a, b = 7, 2
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
In ra màn hình |
|
| |
In với dấu ngăn và đuôi riêng |
|
| |
Ghi chú cho người đọc |
| — | |
Gán nhiều biến cùng lúc |
| — | |
Chia ra số thực |
|
| |
Chia lấy nguyên, lấy dư |
|
| |
Lũy thừa |
|
| |
Gán kèm phép tính |
| — | |
|
| ||
Đổi chuỗi sang số |
|
| |
Xem kiểu của giá trị |
|
| |
So sánh nối |
|
| |
Ghép điều kiện |
|
| |
Phủ định |
|
| |
Nhập từ bàn phím (trên trang: ô Dữ liệu nhập) |
| không chạy trên trang |
Chuỗi
Chuỗi viết trong nháy đơn hoặc nháy kép. Chỉ số bắt đầu từ 0, chỉ số âm đếm từ cuối.
ten = "Trần Thu Hà"
gia = 29000
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Độ dài chuỗi |
|
| |
Lấy ký tự theo chỉ số, chỉ số âm |
|
| |
Cắt chuỗi |
|
| |
Đảo ngược chuỗi |
|
| |
Viết hoa, viết thường |
|
| |
Bỏ khoảng trắng hai đầu |
|
| |
Thay chuỗi con |
|
| |
Tìm vị trí, kiểm tra có chứa |
|
| |
Đếm, kiểm tra đầu chuỗi |
|
| |
Kiểm tra toàn chữ số |
|
| |
Chèn giá trị vào chuỗi |
|
| |
Hai chữ số thập phân, căn phải |
|
| |
Định dạng tiền kiểu Việt Nam |
|
| |
Tách chuỗi thành list |
|
| |
Ghép list thành chuỗi |
|
| |
Nối, lặp chuỗi |
|
| |
Dấu nháy kép bên trong chuỗi |
|
|
Câu lệnh điều kiện
Thân mỗi nhánh thụt vào bốn dấu cách. Python xét các nhánh từ trên xuống và chạy nhánh đúng đầu tiên.
diem = 7.5
ma = None
def xep_loai(diem):
if diem >= 8:
return "Giỏi"
elif diem >= 6.5:
return "Khá"
else:
return "Trung bình"
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Chọn một trong nhiều nhánh (hàm ở khối trên) |
|
| |
Điều kiện của if là một giá trị đúng hoặc sai |
|
| |
Chọn giá trị theo điều kiện |
|
| |
Kiểm tra None |
|
| |
Giá trị mặc định khi rỗng |
|
| |
Kiểm tra có trong một nhóm |
|
|
Vòng lặp
for đi qua từng phần tử của một dãy. while lặp khi điều kiện còn đúng.
ds = [29000, 32000, 35000]
def dem_ly_vua(ds):
so_ly = 0
for gia in ds:
if gia < 30000:
continue
if gia > 34000:
break
so_ly += 1
return so_ly
tong = 0
for gia in ds:
tong += gia
n = 0
while True:
n += 1
if n == 3:
break
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Dãy số từ 0 |
|
| |
Dãy số có bước |
|
| |
Đếm ngược |
|
| |
range() tự nó chưa phải list |
|
| |
Cộng dồn trong vòng for (vòng lặp ở khối trên) |
|
| |
Các chỉ số để lặp theo chỉ số |
|
| |
Lặp tới khi gặp break (vòng while ở khối trên) |
|
| |
Bỏ qua lượt bằng continue, dừng bằng break (hàm ở khối trên) |
|
|
List và tuple
List sửa được: thêm, xóa, sắp xếp. Tuple không đổi được sau khi tạo.
menu = ["cà phê sữa", "bạc xỉu"]
gia = [29000, 32000, 35000]
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Lấy phần tử, cắt list |
|
| |
Kiểm tra có trong list |
|
| |
Thêm vào cuối |
| — | |
|
| ||
Lấy ra phần tử cuối |
|
| |
Chèn vào đầu |
| — | |
Xóa theo giá trị |
| — | |
Nối thêm cả list |
| — | |
|
| ||
Sắp xếp ra list mới |
|
| |
Sắp xếp tại chỗ, giảm dần |
| — | |
|
| ||
Nhỏ nhất, lớn nhất, tổng |
|
| |
Tạo list mới từ list cũ |
|
| |
Đánh số khi duyệt |
|
| |
Tạo tuple |
| — | |
Unpacking tuple |
| — | |
|
|
Dict và set
Dict nối khóa với giá trị. Set giữ các giá trị không trùng, không có thứ tự.
menu = {"cà phê sữa": 29000, "bạc xỉu": 32000}
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Thêm hoặc sửa một cặp |
| — | |
Tra theo khóa |
|
| |
Tra có giá trị mặc định |
|
| |
Kiểm tra khóa có trong dict |
|
| |
Các cặp mà |
|
| |
Xóa một cặp |
| — | |
|
| ||
Tạo dict mới từ dict cũ |
|
| |
Ghép hai list thành dict |
|
| |
Bỏ phần tử trùng, xếp lại cho dễ đọc |
|
| |
Giao, hiệu hai set |
|
|
Hàm
Hàm định nghĩa bằng def, trả kết quả bằng return. Tham số có giá trị mặc định đứng sau tham số không có. Phần : int và -> int trong dòng def dưới đây là type hints: ghi chú kiểu cho người đọc, Python không kiểm.
def phi_giao(tong_don: int, ma: str = "") -> int:
if tong_don >= 300000 or ma == "MA-MAU-01":
return 0
return 30000
def thong_ke(*gia, **tuy_chon):
return len(gia), sorted(tuy_chon)
def min_max(ds):
return min(ds), max(ds)
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Gọi hàm có tham số mặc định (hàm ở khối trên) |
|
| |
Truyền đối số theo tên |
|
| |
Nhận số đối số tùy ý, *args và **kwargs |
|
| |
Trả về nhiều giá trị |
|
| |
Hàm không tên làm khóa sắp xếp |
|
| |
Áp một hàm lên mọi phần tử |
|
|
Module và thư viện chuẩn
import nạp một module. from … import lấy riêng vài tên của nó.
import math
import random
from datetime import date, datetime
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Làm tròn lên, căn bậc hai |
|
| |
Đặt tên ngắn khi import |
| — | |
|
| ||
Số ngẫu nhiên lặp lại được |
| — | |
|
| ||
Số ngày giữa hai ngày |
|
| |
Ngày ra chuỗi |
|
| |
Chuỗi ra ngày |
|
| |
Tên mà |
|
|
File và dữ liệu
Mở file bằng with open(...) để file tự đóng. Luôn ghi rõ encoding="utf-8" khi file có tiếng Việt. Khối dưới ghi file bằng chế độ "w", ghi thêm vào cuối bằng "a", rồi đọc lại.
import csv
import json
from pathlib import Path
with open("don.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
f.write("DH1024\n96000\n")
with open("don.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
f.write("đã trả\n")
cac_dong = []
with open("don.txt", encoding="utf-8") as f:
for dong in f:
cac_dong.append(dong.strip())
with open("diem.csv", "w", encoding="utf-8", newline="") as f:
f.write("Hà,8.5\nTâm,7\n")
with open("diem.csv", encoding="utf-8", newline="") as f:
bang_diem = list(csv.reader(f))
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Đọc từng dòng bằng for (khối trên) |
|
| |
Đọc cả file một lần, tách dòng |
|
| |
Đường dẫn và tên file (Windows ra |
|
| |
Đọc file CSV thành các hàng (khối trên) |
|
| |
Dict ra chuỗi JSON |
|
| |
Chuỗi JSON ra dict |
|
|
Lỗi và ngoại lệ
try chạy đoạn code có thể lỗi. except chỉ bắt đúng loại lỗi bạn ghi tên.
da_thu = []
def doi_so(chuoi):
try:
so = int(chuoi)
except ValueError as loi:
return f"Lỗi: {loi}"
else:
return so
finally:
da_thu.append(chuoi)
def chia(a, b):
try:
return a / b
except (ZeroDivisionError, TypeError):
return None
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Bắt một loại lỗi, chạy tiếp khi không lỗi (hàm ở khối trên) |
|
| |
Bắt lỗi, lấy thông báo của nó |
|
| |
Bắt nhiều loại lỗi |
|
| |
Khối finally luôn chạy |
|
| |
Lỗi chưa bắt dừng chương trình |
|
| |
Tự báo lỗi |
|
|
Lập trình hướng đối tượng
Class là khuôn. Mỗi đối tượng tạo từ class có thuộc tính riêng, gán trong __init__ qua self.
class TaiKhoan:
phi = 0
def __init__(self, chu):
self.chu = chu
self.so_du = 0
def nap(self, so_tien):
self.so_du += so_tien
def __str__(self):
return f"{self.chu}: {self.so_du:,} đ"
class TaiKhoanVip(TaiKhoan):
def __init__(self, chu):
super().__init__(chu)
self.so_du = 100000
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Tạo đối tượng (class ở khối trên) |
| — | |
Gọi phương thức |
| — | |
Đọc thuộc tính |
|
| |
Đối tượng thành chuỗi |
|
| |
Thuộc tính của class |
|
| |
Kiểm tra kiểu đối tượng |
|
| |
Lớp con gọi |
|
|
Generator và decorator
Generator sinh từng giá trị khi được hỏi. Decorator bọc một hàm để thêm việc trước hoặc sau nó.
def dem_nguoc(n):
while n > 0:
yield n
n -= 1
da_goi = []
def bao_goi(ham):
def ham_moi(*args):
da_goi.append(ham.__name__)
return ham(*args)
return ham_moi
@bao_goi
def cong(a, b):
return a + b
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Lấy hết giá trị của generator (hàm ở khối trên) |
|
| |
Lấy từng giá trị |
| — | |
|
| ||
Biểu thức generator |
|
| |
Gọi hàm đã bọc decorator |
|
|
OOP nâng cao
@dataclass tự viết __init__ và __repr__ từ các trường. Enum đặt tên cho một nhóm hằng. match so hình của dữ liệu với từng mẫu.
from dataclasses import dataclass
from enum import Enum
@dataclass
class Mon:
ten: str
gia: int
class KichCo(Enum):
NHO = 1
LON = 2
class Ly:
def __init__(self, gia):
self.gia = gia
@property
def gia_nghin(self):
return self.gia // 1000
def mo_ta(lenh):
match lenh:
case ["mua", mon]:
return f"mua {mon}"
case ["huy"]:
return "hủy đơn"
case _:
return "không rõ"
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Tạo object của class dữ liệu |
|
| |
So hai object dataclass theo giá trị |
|
| |
Đọc thành viên Enum và giá trị của nó |
|
| |
Lấy thành viên Enum từ giá trị |
|
| |
Đọc thuộc tính tính toán, không có dấu ngoặc |
|
| |
Chọn nhánh theo hình của list |
|
|
Thư viện chuẩn thường dùng
Các module dưới đây có sẵn khi cài Python, không cần pip.
from collections import Counter, defaultdict, deque
from decimal import Decimal, ROUND_HALF_UP
from itertools import combinations
from statistics import mean, median
import heapq
import re
don = ["trà đào", "bạc xỉu", "trà đào", "cà phê sữa", "trà đào"]
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Đếm số lần mỗi giá trị xuất hiện |
|
| |
Lấy giá trị xuất hiện nhiều nhất |
|
| |
Dict tự tạo giá trị khi gặp khóa mới |
| — | |
| — | ||
|
| ||
Thêm vào đầu hàng đợi hai đầu |
| — | |
| — | ||
|
| ||
Lấy hai số nhỏ nhất |
|
| |
Chọn mọi cặp không lặp |
|
| |
Tìm mọi dãy chữ số trong chuỗi |
|
| |
Làm tròn tiền, 5 thì lên |
|
| |
Trung bình và trung vị |
|
|
Cấu trúc dữ liệu và giải thuật
List làm được ngăn xếp, deque làm hàng đợi, bisect tìm nhị phân trên list đã sắp xếp.
import bisect
from collections import deque
diem = [5, 6.5, 8, 9]
lich_su = []
Cần làm | Cú pháp | Kết quả | Bài |
|---|---|---|---|
Đẩy vào ngăn xếp |
| — | |
| — | ||
Lấy phần tử ở đỉnh ngăn xếp |
|
| |
Lấy người đến trước ở hàng đợi |
|
| |
Tìm chỗ chèn trong list đã sắp xếp |
|
| |
Chèn mà giữ thứ tự |
| — | |
|
| ||
Sắp xếp theo khóa, giá trị bằng nhau giữ thứ tự cũ |
|
|
Câu hỏi thường gặp
Trang này có thay được các bài học không?
Không. Bảng chỉ nhắc lại cách viết, không giải thích vì sao code chạy như vậy hay khi nào nó hỏng. Gặp dòng nào bạn chưa chắc, mở bài ở cột cuối của dòng đó.
Code ở trang này chạy trên bản Python nào?
Mọi dòng, trừ dòng input(), đã chạy trên Python 3.12, 3.13 và 3.14 và cho cùng kết quả. Nút Chạy ở các bài học dùng Python 3.14.
Gặp lỗi khi chạy code theo bảng thì tra ở đâu?
Trang lỗi thường gặp trong Python gom các lỗi người mới hay gặp, mỗi lỗi kèm thông báo thật và cách sửa.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.