Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Context manager trong Python: with, __enter__, __exit__

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 6/6 · Chương 14

Decorator, iterator và generator

  • 8 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Context manager trong Python là một đối tượng biết làm gì khi bước vào và khi bước ra khỏi một khối with. Việc mở được làm ở đầu khối, việc dọn được làm ở cuối khối, kể cả khi thân khối báo lỗi giữa chừng, như mỗi lần bạn viết with open(...). Bài này chỉ cách tự viết một context manager cho việc của mình, như mở rồi đóng ca làm việc ở quầy, bằng __enter__, __exit__ hoặc bằng contextlib.

Cần biết trước: mở file với with, else và finally trong try và generator và yield.

Câu lệnh with gọi __enter__ và __exit__

Một class có hai phương thức __enter__ và __exit__ là một context manager. with X() as ten: gọi __enter__ trước, gán giá trị nó trả về cho ten, chạy thân khối, rồi gọi __exit__:

python
class CaLamViec:
    def __init__(self, ten):
        self.ten = ten

    def __enter__(self):
        print("Mở ca", self.ten)
        return self

    def __exit__(self, loai_loi, loi, vet):
        print("Đóng ca", self.ten)

with CaLamViec("sáng") as ca:
    print("Đang bán hàng trong ca", ca.ten)
print("Hết ca")

KẾT QUẢ

Mở ca sáng
Đang bán hàng trong ca sáng
Đóng ca sáng
Hết ca

__enter__ thường trả về self, nên ca là chính đối tượng vừa tạo. __exit__ luôn nhận ba tham số mô tả lỗi xảy ra trong thân khối: loại lỗi, đối tượng lỗi và vết lỗi (traceback). Thân khối chạy êm thì cả ba là None. Đổi CaLamViec("sáng") thành CaLamViec("tối") rồi chạy lại: dòng thứ ba in Đóng ca tối.

__exit__ vẫn chạy khi thân with báo lỗi

Lý do context manager tồn tại là việc dọn không bị bỏ sót. Thân khối báo lỗi thì Python gọi __exit__ với thông tin về lỗi, rồi để lỗi lan tiếp ra ngoài:

python
class CaLamViec:
    def __enter__(self):
        print("Mở ca")
        return self

    def __exit__(self, loai_loi, loi, vet):
        ten_loi = loai_loi.__name__ if loai_loi else None
        print("Đóng ca, lỗi:", ten_loi)

try:
    with CaLamViec():
        print("Bán bạc xỉu")
        raise ValueError("hết đá")
except ValueError as e:
    print("Bắt được ngoài with:", e)

KẾT QUẢ

Mở ca
Bán bạc xỉu
Đóng ca, lỗi: ValueError
Bắt được ngoài with: hết đá

Câu with làm đúng việc của một khối try có finally, nhưng phần dọn được viết một lần trong class rồi dùng lại ở mọi nơi. Ở đây __exit__ không trả về gì, tức trả về None, nên lỗi tiếp tục lan ra và khối except bên ngoài bắt được. Đổi ValueError("hết đá") thành ValueError("hết sữa") rồi chạy lại: dòng cuối in Bắt được ngoài with: hết sữa.

Viết nhanh bằng contextlib.contextmanager

Module contextlib có decorator contextmanager biến một hàm generator thành context manager. Phần trước yield là __enter__, giá trị được yield ra là thứ gán cho as, phần sau yield là __exit__:

python
from contextlib import contextmanager

@contextmanager
def ca_lam_viec(ten):
    print("Mở ca", ten)
    try:
        yield ten.upper()
    finally:
        print("Đóng ca", ten)

with ca_lam_viec("chiều") as nhan:
    print("Bảng tên:", nhan)

KẾT QUẢ

Mở ca chiều
Bảng tên: CHIỀU
Đóng ca chiều

Thân khối with chạy đúng lúc generator đang dừng ở yield. Nếu thân khối báo lỗi, lỗi đó được ném ra ngay tại dòng yield, nên phần dọn phải nằm trong finally thì mới chạy chắc chắn. Viết bằng class hợp khi context manager có nhiều trạng thái hay phương thức riêng, còn bằng contextmanager thì gọn hơn cho một cặp việc mở và dọn. Đổi ca_lam_viec("chiều") thành ca_lam_viec("sáng") rồi chạy lại: dòng giữa in Bảng tên: SÁNG.

Một câu with mở nhiều tài nguyên

Một câu with nhận nhiều context manager, cách nhau bởi dấu phẩy, và dọn chúng theo thứ tự ngược với lúc mở. Bọc chúng trong ngoặc đơn thì xuống dòng được. Lọc các đơn lỗi từ file này sang file khác:

python
with open("don_hang.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("DH1024 bạc xỉu\nDH1025 LỖI máy in\nDH1026 trà đào\n")

with (open("don_hang.txt", encoding="utf-8") as nguon,
      open("don_loi.txt", "w", encoding="utf-8") as dich):
    for dong in nguon:
        if "LỖI" in dong:
            dich.write(dong)
print(nguon.closed, dich.closed)
with open("don_loi.txt", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read(), end="")

KẾT QUẢ

True True
DH1025 LỖI máy in

Ra khỏi khối, cả hai file đều đã đóng: dich đóng trước, nguon đóng sau. Nếu file thứ hai không mở được, file thứ nhất vẫn được đóng. Cách đọc từng dòng của file có ở bài đọc file. Đổi "LỖI" thành "trà" rồi chạy lại: dòng cuối in DH1026 trà đào.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau with open("ca.txt", "w", encoding="utf-8") as f: f.write("mở ca"), lệnh print(f.closed) in ra gì?

    • False
    • True
    • Báo lỗi NameError
  2. Trong một context manager viết bằng class, __exit__ kết thúc bằng return True. Thân with báo TypeError. Chuyện gì xảy ra?

    • __exit__ chạy, lỗi bị nuốt mất và chương trình chạy tiếp sau khối with
    • __exit__ không chạy vì thân khối đã lỗi
    • __exit__ chạy, rồi TypeError lan ra ngoài như thường
  3. Những câu nào đúng về một hàm có @contextmanager?

    • Phần sau yield luôn chạy, kể cả khi thân with báo lỗi và không có finally
    • Giá trị được yield ra là thứ gán cho biến sau as
    • Thân khối with chạy trong lúc hàm đang dừng ở yield
    • Lỗi trong thân with được ném ra ngay tại dòng yield
  4. __enter__ của một class không có dòng return. Trong with CaLamViec() as ca:, biến ca có giá trị gì?

    • Chính đối tượng CaLamViec vừa tạo
    • Class CaLamViec
    • None
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Giao dịch kho: ghi khi xong, bỏ khi lỗi

Quầy cập nhật kho nhiều món một lúc. Nếu giữa chừng có lỗi, kho phải giữ nguyên như trước. Dùng @contextmanager để viết hàm giao_dich(so_kho):

  • so_kho: một dict có khóa là tên món, giá trị là số lượng.

  • with giao_dich(so_kho) as ban_sao: cho ban_sao là một bản sao mới của so_kho, mọi thay đổi trong khối làm trên ban_sao.

  • Thân khối chạy xong thì so_kho có đúng nội dung của ban_sao, kể cả món bị xóa.

  • Thân khối báo lỗi thì so_kho giữ nguyên, và lỗi vẫn lan ra ngoài.

Ví dụ: với kho = {"cà phê": 10}, sau with giao_dich(kho) as b: b["cà phê"] -= 3, kho là {"cà phê": 7}.

Trả về: một context manager; as nhận ban_sao, một dict.

python
from contextlib import contextmanager

@contextmanager
def giao_dich(so_kho):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • with X as ten: gọi __enter__, gán giá trị nó trả về cho ten, chạy thân khối, rồi gọi __exit__.

  • __exit__ chạy cả khi thân khối báo lỗi; nó nhận loại lỗi, lỗi và vết lỗi, hoặc ba giá trị None.

  • __exit__ trả về True thì lỗi bị nuốt, trả về None thì lỗi lan ra ngoài như thường.

  • @contextmanager biến hàm generator thành context manager: trước yield là mở, sau yield là dọn.

  • Phần dọn bắt buộc chạy phải đặt trong finally quanh yield; phần chỉ chạy khi xong việc thì đặt sau yield.

  • Một câu with mở được nhiều tài nguyên, cách nhau bởi dấu phẩy, và dọn theo thứ tự ngược lại.

Câu hỏi thường gặp

Câu lệnh with trong Python dùng để làm gì?

with bảo đảm một việc dọn dẹp luôn được làm khi ra khỏi khối, dù khối chạy êm hay báo lỗi: đóng file, trả kết nối, ghi nhật ký kết thúc. Nó thay cho một khối try có finally mà bạn phải tự viết lại mỗi lần. Cách dùng with với file có ở bài mở file với with.

Nên viết context manager bằng class hay bằng contextlib?

Bằng contextlib.contextmanager khi việc mở và dọn chỉ là vài dòng quanh một chỗ, vì một hàm ngắn dễ đọc hơn một class. Bằng class khi context manager cần giữ trạng thái, có thêm phương thức, hay cần đọc kỹ loại lỗi trong __exit__ để quyết định có bỏ qua nó không. Cách viết class với __init__ và self có ở bài class và self.

Biến sau as có dùng được sau khi ra khỏi with không?

Có, biến vẫn còn, vì with không tạo phạm vi biến riêng. Nhưng tài nguyên nó trỏ tới đã được dọn: file đã đóng, và đọc hay ghi tiếp vào đó báo lỗi ValueError.

Chủ đề

context manager python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập