Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

tkinter trong Python: làm giao diện đồ họa (GUI)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 5/8 · Chương 22

Mạng, giao diện và tự động hóa

  • 8 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

tkinter là thư viện làm giao diện đồ họa (GUI) có sẵn trong Python: nó dựng cửa sổ có nhãn chữ, ô nhập và nút bấm, rồi gọi hàm của bạn khi người dùng bấm. Bạn dùng tkinter khi một công cụ nhỏ, như máy đổi USD sang đồng, cần cho đồng nghiệp không quen terminal bấm chuột để dùng.

Cần biết trước: import, hàm bậc cao và lambda.

Cửa sổ đầu tiên với Tk() và Label

Chương trình tkinter nào cũng bắt đầu bằng một cửa sổ chính tk.Tk(). Các thành phần đặt lên cửa sổ gọi là widget: Label là nhãn chữ, Entry là ô nhập, Button là nút bấm. Mỗi widget nhận cửa sổ chứa nó làm đối số đầu tiên.

tkinter cần một màn hình để vẽ cửa sổ, và trình chạy trên trang không có, nên các khối dùng tkinter của bài không có nút Chạy. Lưu file cua_so.py rồi chạy nó trên máy:

python
import tkinter as tk

cua_so = tk.Tk()
cua_so.title("Tỷ giá hôm nay")
nhan = tk.Label(cua_so, text="1 USD = 25.480 đ", font=("Arial", 16))
nhan.pack(padx=20, pady=20)
cua_so.mainloop()

Một cửa sổ nhỏ hiện ra, thanh tiêu đề ghi "Tỷ giá hôm nay", ở giữa là dòng chữ cỡ 16. pack() đặt nhãn vào cửa sổ, padx và pady chừa khoảng trống 20 điểm ảnh quanh nó. Thiếu pack() thì nhãn được tạo nhưng không hiện. Bản Python cài từ python.org cho Windows và macOS có sẵn tkinter. Trên Ubuntu hay Debian, bạn cài thêm gói python3-tk của hệ điều hành.

Nút bấm, ô nhập và command=

Nút bấm cần biết gọi hàm nào khi được bấm. Bạn truyền chính hàm đó cho command=, như truyền một hàm làm đối số cho hàm bậc cao: tkinter giữ hàm lại và gọi nó mỗi lần nút được bấm. Trong hàm, o_nhap.get() đọc chữ trong ô nhập, nhan.config(text=...) đổi chữ của nhãn, và phần :, của f-string chèn dấu phẩy ngăn hàng nghìn. File doi_tien.py:

python
import tkinter as tk
def doi_tien():
    so = o_nhap.get().strip()
    if so.isdigit():
        nhan.config(text=f"{int(so) * 25480:,} đ")
    else:
        nhan.config(text="Hãy nhập số tiền USD")

cua_so = tk.Tk()
o_nhap = tk.Entry(cua_so, width=12)
o_nhap.pack(pady=5)
nhan = tk.Label(cua_so, text="Nhập số USD rồi bấm Đổi")
tk.Button(cua_so, text="Đổi", command=doi_tien).pack()
nhan.pack(pady=5)
cua_so.mainloop()

Gõ 100 vào ô rồi bấm Đổi, nhãn đổi thành 2,548,000 đ. Gõ chữ khác số, nhãn nhắc nhập lại. Viết command=doi_tien() là sai: dấu ngoặc gọi hàm ngay lúc tạo nút, và command nhận giá trị trả về của nó, là None, nên bấm nút không còn làm gì. nhan được tạo trước nút để lúc hàm của nút chạy, nhan đã có, còn nhan.pack() đặt sau nút nên nhãn vẫn nằm dưới nút. o_nhap và nhan được tạo bằng một dòng, rồi pack() ở dòng riêng, vì pack() trả về None: viết nhan = tk.Label(…).pack() làm nhan thành None.

Bạn kiểm tra hàm của nút mà không cần bấm chuột: insert() gõ chữ vào ô nhập, invoke() bấm nút, cget("text") đọc chữ của nhãn. File kiem_thu.py:

python
import tkinter as tk

def doi_tien():
    so = o_nhap.get().strip()
    nhan.config(text=f"{int(so) * 25480:,} đ")

cua_so = tk.Tk()
o_nhap = tk.Entry(cua_so)
nut = tk.Button(cua_so, text="Đổi", command=doi_tien)
nhan = tk.Label(cua_so, text="Nhập số USD rồi bấm Đổi")
print(nhan.cget("text"))
o_nhap.insert(0, "100")
nut.invoke()
print(nhan.cget("text"))
cua_so.destroy()
bash
python kiem_thu.py

KẾT QUẢ

Nhập số USD rồi bấm Đổi
2,548,000 đ

Kết quả trên là của một lần chạy trong Docker image python:3.14-slim, cài thêm thư viện Tk 8.6 và một màn hình ảo Xvfb. Trên macOS/Linux, gõ python3 thay cho python nếu máy chưa có lệnh python. destroy() đóng cửa sổ, nên chương trình thoát mà không cần mainloop().

Bố cục bằng pack() và grid()

pack() xếp các widget lần lượt từ trên xuống, hợp với giao diện một cột. Khi cần nhãn và ô nhập nằm cạnh nhau, grid() đặt mỗi widget vào một ô của bảng theo row (hàng) và column (cột), đếm từ 0. columnspan=3 cho một widget trải ngang ba cột. File bo_cuc.py:

python
import tkinter as tk

cua_so = tk.Tk()
cua_so.title("Đổi tiền")
tk.Label(cua_so, text="Số USD:").grid(row=0, column=0)
o_nhap = tk.Entry(cua_so, width=12)
o_nhap.grid(row=0, column=1)
tk.Button(cua_so, text="Đổi").grid(row=0, column=2)
ket_qua = tk.Label(cua_so, text="0 đ")
ket_qua.grid(row=1, column=0, columnspan=3)
cua_so.mainloop()

Hàng trên có ba thứ từ trái sang phải: nhãn "Số USD:", ô nhập, nút Đổi. Hàng dưới là nhãn 0 đ nằm giữa, dưới cả ba. Trong một cửa sổ, chọn một cách bố cục: trộn pack() và grid() trong cùng một cửa sổ làm tkinter báo lỗi.

Vòng lặp sự kiện mainloop()

mainloop() là một vòng lặp chạy cho tới khi cửa sổ đóng: nó chờ sự kiện (bấm chuột, gõ phím), tìm hàm đã gắn với sự kiện đó và gọi hàm. Vì vậy dòng code đặt sau mainloop() chỉ chạy khi người dùng đóng cửa sổ. Khối dưới là một bản thu nhỏ của vòng lặp đó, viết bằng Python thường nên chạy được trên trang:

python
cac_su_kien = ["bấm Đổi", "gõ phím", "bấm Đổi", "đóng cửa sổ"]

def khi_bam():
    print("  gọi doi_tien()")

xu_ly = {"bấm Đổi": khi_bam}
for su_kien in cac_su_kien:
    print("Sự kiện:", su_kien)
    if su_kien == "đóng cửa sổ":
        break
    ham = xu_ly.get(su_kien)
    if ham:
        ham()

KẾT QUẢ

Sự kiện: bấm Đổi
  gọi doi_tien()
Sự kiện: gõ phím
Sự kiện: bấm Đổi
  gọi doi_tien()
Sự kiện: đóng cửa sổ

Dict xu_ly giữ hàm làm giá trị, giống command= giữ hàm cho nút. Đổi "gõ phím" thành "đóng cửa sổ" rồi chạy lại: dòng cuối in Sự kiện: đóng cửa sổ, vì vòng lặp dừng ngay ở sự kiện đóng. Hàm xử lý chạy lâu (tải dữ liệu mười giây) làm vòng lặp đứng chờ, và cửa sổ không phản hồi cho tới khi hàm xong.

Kiểm tra nhanh

  1. Những điều nào đúng về cua_so.mainloop()?

    • Nó chờ sự kiện và gọi hàm đã gắn với sự kiện đó
    • Nó vẽ cửa sổ một lần rồi chương trình thoát ngay
    • Dòng code đặt sau nó chỉ chạy khi cửa sổ đã đóng
    • Phải gọi lại nó sau mỗi lần người dùng bấm nút
  2. Trong khung bẫy tạo lambda trong vòng lặp, ba lần gọi lenh() in ra gì?

    • Đổi USD, Đổi EUR, Đổi JPY
    • Ba lần Đổi JPY
    • Ba lần Đổi USD
  3. Trong file doi_tien.py, viết command=doi_tien() thay cho command=doi_tien thì sao?

    • Nút gọi doi_tien hai lần mỗi khi được bấm
    • doi_tien chạy ngay lúc tạo nút, và command nhận None
    • Không khác gì, tkinter tự bỏ cặp ngoặc
  4. Trong ví dụ bố cục grid(), nhãn ket_qua nằm ở đâu?

    • Bên phải nút Đổi, cùng hàng với ô nhập
    • Hàng trên cùng, cột đầu tiên
    • Hàng thứ hai, trải ngang dưới cả ba widget của hàng trên
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Viết hàm cho nút Đổi của cửa sổ đổi tiền

Nút Đổi của cửa sổ đổi tiền gắn command=lambda: khi_bam(o_nhap, nhan, 25480). Viết thân hàm khi_bam(o_nhap, nhan, ty_gia): đọc chữ trong ô nhập bằng o_nhap.get() và bỏ khoảng trắng hai đầu. Nếu chữ chỉ gồm chữ số (kiểm bằng isdigit()), đổi chữ của nhãn bằng nhan.config(text=...) thành số USD nhân ty_gia, có dấu phẩy ngăn hàng nghìn và đuôi " đ". Nếu không, đổi chữ của nhãn thành "Hãy nhập số tiền USD". Trình chấm dùng ô nhập và nhãn giả có get() và config() như của tkinter.

Ví dụ: ô nhập có " 100 " và ty_gia là 25480 thì chữ của nhãn thành "2,548,000 đ".

Trả về: không trả gì, None.

python
def khi_bam(o_nhap, nhan, ty_gia):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Chương trình tkinter tạo cửa sổ tk.Tk(), đặt widget Label, Entry, Button lên đó, rồi gọi mainloop().

  • Widget chỉ hiện sau khi được đặt bằng pack() hoặc grid(); hai lệnh này trả về None.

  • grid(row=…, column=…) đặt widget vào ô của bảng, đếm từ 0; columnspan trải widget qua nhiều cột.

  • command= nhận tên hàm; command=ham() gọi hàm ngay và cất None.

  • Hàm của nút đọc ô nhập bằng get() và đổi chữ nhãn bằng config(text=...).

  • Lambda tạo trong vòng lặp đọc biến lặp lúc gọi; giữ giá trị từng lượt bằng lambda ma=ma:.

Câu hỏi thường gặp

Thư viện tkinter là gì, có cần cài thêm không?

Đó là thư viện giao diện đi kèm Python, viết trên bộ công cụ Tk. Bản Python cài từ python.org cho Windows và macOS có sẵn nó, gõ import tkinter là dùng được. Trên Linux, bản Python của hệ điều hành thường tách tkinter ra một gói riêng, như python3-tk trên Ubuntu. Python báo ModuleNotFoundError khi import thì xem bài ModuleNotFoundError.

Làm giao diện Python đẹp hơn tkinter thì dùng gì?

Module tkinter.ttk có sẵn cho widget trông giống giao diện của hệ điều hành: thay tk.Button bằng ttk.Button là đổi được. Ngoài thư viện chuẩn còn PySide6, PyQt hay Kivy, mạnh hơn nhưng phải cài bằng pip và học nhiều hơn.

Vì sao cửa sổ GUI Python bị đơ khi bấm nút?

Hàm của nút chạy trong chính vòng lặp mainloop(), nên khi hàm đang chờ mạng hay đọc file lớn, cửa sổ không vẽ lại được. Chia việc dài thành nhiều phần nhỏ gọi bằng cua_so.after(), hoặc chạy nó trong một luồng riêng rồi chỉ cập nhật widget từ luồng chính.

Chủ đề

tkinter

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập