Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Copy file trong Python với shutil, glob và tempfile

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 22/25 · Chương 19

Thư viện chuẩn thường dùng

  • 8 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Copy file trong Python là việc của module shutil: một lời gọi chép cả nội dung lẫn tên file sang chỗ mới, kèm các hàm chuyển, chép và xóa nguyên một thư mục. Bạn dùng nó cùng glob và tempfile khi viết công cụ dọn thư mục báo cáo: tìm các file .csv của tháng, chép sang thư mục sao lưu, và làm nháp trong một thư mục tạm tự xóa.

Cần biết trước: module os, xóa file và tạo thư mục và context manager.

Chép một file bằng shutil.copy()

Trước khi sửa một file báo cáo, bạn nên có một bản sao. shutil.copy(nguon, dich) chép file nguon và trả về đường dẫn của bản chép. dich là một tên file thì bản chép mang tên đó. dich là một thư mục có sẵn thì bản chép nằm trong thư mục, giữ tên cũ:

python
import os
import shutil
from pathlib import Path

noi_dung = "ma,so_luong\nDH1024,3\n"
Path("bao_cao.csv").write_text(noi_dung, encoding="utf-8")
print(shutil.copy("bao_cao.csv", "bao_cao_sao_luu.csv"))
os.mkdir("luu_tru")
print(shutil.copy("bao_cao.csv", "luu_tru"))
ban_chep = Path("luu_tru/bao_cao.csv")
print(ban_chep.read_text(encoding="utf-8"), end="")
print(os.listdir("luu_tru"))

KẾT QUẢ

bao_cao_sao_luu.csv
luu_tru/bao_cao.csv
ma,so_luong
DH1024,3
['bao_cao.csv']

Bản chép có đủ hai dòng của file gốc, và file gốc vẫn còn nguyên. Bài file nhị phân tự chép file bằng chế độ rb và wb, còn shutil.copy() làm việc đó trong một lời gọi. Trên Windows, đường dẫn trả về dùng dấu \: luu_tru\bao_cao.csv. Khi đích đã có một file cùng tên, shutil.copy() ghi đè lên nó mà không hỏi.

Chuyển file bằng shutil.move()

Đơn hàng xử lý xong thì đi từ thư mục chờ sang thư mục đã xử lý. shutil.move(nguon, dich) chuyển file đi và trả về chỗ mới. Đích là thư mục có sẵn thì file vào trong đó. Đích là một tên mới thì file được đổi tên luôn:

python
import os
import shutil
from pathlib import Path

os.makedirs("cho_xu_ly")
Path("cho_xu_ly/DH1024.csv").write_text("ma\n", encoding="utf-8")
os.makedirs("da_xu_ly")
print(shutil.move("cho_xu_ly/DH1024.csv", "da_xu_ly"))
moi = "da_xu_ly/DH1024_xong.csv"
print(shutil.move("da_xu_ly/DH1024.csv", moi))
print(os.listdir("cho_xu_ly"), os.listdir("da_xu_ly"))

KẾT QUẢ

da_xu_ly/DH1024.csv
da_xu_ly/DH1024_xong.csv
[] ['DH1024_xong.csv']

Khác shutil.copy(), sau move() thư mục cho_xu_ly trống: file gốc không còn. os.rename() của bài xóa file và tạo thư mục cũng đổi chỗ được, nhưng báo lỗi khi đích nằm ở ổ đĩa khác. shutil.move() lo cả trường hợp đó bằng cách chép rồi xóa bản gốc.

Tìm file theo mẫu tên bằng glob.glob()

glob.glob(mau) trả về list đường dẫn khớp một mẫu tên, như ô tìm kiếm của trình quản lý file. Dấu * khớp một chuỗi ký tự bất kỳ, kể cả chuỗi rỗng. Dấu ? khớp đúng một ký tự. Mẫu ** cùng recursive=True đi xuống các tầng thư mục con:

python
import glob
import os
from pathlib import Path

os.makedirs("bao_cao/thang_9")
cac_ten = ["ngay_02.csv", "ngay_01.csv", "ngay_10.csv", "tong.txt"]
for ten in cac_ten + ["thang_9/ngay_30.csv"]:
    Path("bao_cao", ten).write_text("ma\n", encoding="utf-8")
print(sorted(glob.glob("bao_cao/*.csv")))
print(sorted(glob.glob("bao_cao/ngay_0?.csv")))
tat_ca = glob.glob("bao_cao/**/*.csv", recursive=True)
print(sorted(tat_ca))

KẾT QUẢ

['bao_cao/ngay_01.csv', 'bao_cao/ngay_02.csv', 'bao_cao/ngay_10.csv']
['bao_cao/ngay_01.csv', 'bao_cao/ngay_02.csv']
['bao_cao/ngay_01.csv', 'bao_cao/ngay_02.csv', 'bao_cao/ngay_10.csv', 'bao_cao/thang_9/ngay_30.csv']

glob() không hứa thứ tự nào, nên ví dụ bọc kết quả trong sorted(). Mẫu *.csv không đi vào thang_9, còn ngay_0?.csv bỏ ngay_10.csv vì sau ngay_0 là hai ký tự. Đổi "bao_cao/ngay_0?.csv" thành "bao_cao/ngay_1?.csv" rồi chạy lại: dòng thứ hai in ['bao_cao/ngay_10.csv']. Bài pathlib có cách viết tương tự bằng Path.glob(), trả về đối tượng Path thay cho chuỗi.

Chép và xóa cả thư mục: copytree(), rmtree()

Cuối tháng, bạn muốn đóng gói cả thư mục báo cáo thành một bản lưu rồi dọn thư mục cũ. shutil.copytree(nguon, dich) chép thư mục cùng các file và thư mục con của nó. Thư mục dich phải chưa có, nếu không Python báo FileExistsError, lỗi bạn bắt được bằng try/except. Thêm dirs_exist_ok=True khi muốn chép chồng vào thư mục có sẵn.

python
import os
import shutil
from pathlib import Path

os.makedirs("bao_cao/thang_9")
for ten in ["tong.txt", "thang_9/ngay_30.csv"]:
    Path("bao_cao", ten).write_text("ma\n", encoding="utf-8")
print(shutil.copytree("bao_cao", "bao_cao_2026"))
print(sorted(os.listdir("bao_cao_2026")))
print(os.listdir("bao_cao_2026/thang_9"))
shutil.rmtree("bao_cao")
print(os.path.exists("bao_cao"), os.path.exists("bao_cao_2026"))

KẾT QUẢ

bao_cao_2026
['thang_9', 'tong.txt']
['ngay_30.csv']
False True

os.rmdir() chỉ xóa thư mục rỗng, còn rmtree() xóa được thư mục còn file. Bản bao_cao_2026 giữ đủ hai tầng, nên xóa bao_cao không mất gì.

Làm nháp trong thư mục tạm bằng tempfile

Có những file chỉ cần trong vài giây: bản nháp trước khi ghi đè file thật, dữ liệu của một lần chạy thử. Module tempfile tạo chúng trong vùng file tạm của máy. tempfile.TemporaryDirectory() là một context manager: vào with thì có thư mục mới, ra khỏi with thì thư mục bị xóa cùng mọi file bên trong:

python
import tempfile
from pathlib import Path

with tempfile.TemporaryDirectory() as tam:
    nhap = Path(tam) / "nhap.csv"
    nhap.write_text("ma,so_luong\nDH1024,3\n", encoding="utf-8")
    print(nhap.exists(), nhap.name)
    print(nhap.read_text(encoding="utf-8").splitlines()[1])
print(Path(tam).exists())

KẾT QUẢ

True nhap.csv
DH1024,3
False

Biến tam là đường dẫn của thư mục, dạng chuỗi. Tên thư mục do tempfile đặt ngẫu nhiên, mỗi lần chạy một khác, nên ví dụ không in nó. Thư mục tạm giống tờ giấy nháp được xé bỏ khi bạn rời bàn: bạn không phải nhớ dọn. Cần một file lẻ thì có tempfile.NamedTemporaryFile(), còn tempfile.mkdtemp() tạo thư mục tạm không tự xóa.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ glob, sorted(glob.glob("bao_cao/ngay_0?.csv")) cho ra list nào?

    • ['bao_cao/ngay_01.csv', 'bao_cao/ngay_02.csv', 'bao_cao/ngay_10.csv']
    • ['bao_cao/ngay_01.csv', 'bao_cao/ngay_02.csv', 'bao_cao/thang_9/ngay_30.csv']
    • ['bao_cao/ngay_01.csv', 'bao_cao/ngay_02.csv']
  2. Những câu nào đúng về with tempfile.TemporaryDirectory() as tam:?

    • Ra khỏi with, thư mục và mọi file bên trong bị xóa
    • Thư mục được tạo trong thư mục hiện tại, tên là tam
    • tam là đường dẫn của thư mục, dạng chuỗi
    • Bạn phải gọi shutil.rmtree(tam) ở cuối thân with
  3. Thư mục kho chưa có. Sau shutil.copy("bao_cao.csv", "kho"), trên đĩa có gì?

    • Một file tên kho chứa nội dung của bao_cao.csv
    • Thư mục kho chứa bao_cao.csv
    • Không có gì, vì Python báo FileNotFoundError
  4. Trong khung bẫy thiếu recursive=True, vì sao glob.glob("bao_cao/**/*.csv") bỏ sót ngay_01.csv?

    • Vì glob() chỉ trả về file mới nhất
    • Vì thiếu recursive=True, ** khớp như *: đúng một tầng thư mục con
    • Vì *.csv không khớp tên có chữ số
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Sao lưu các file CSV của một thư mục

Mỗi tối, công cụ báo cáo chép các file .csv sang thư mục sao lưu. Viết thân hàm sao_luu(thu_muc, dich):

  • Tìm các file đuôi .csv nằm ngay trong thu_muc, không tìm trong thư mục con, bằng glob.glob().

  • Tạo dich nếu chưa có (kể cả thư mục cha của nó), rồi chép từng file vào đó bằng shutil.copy(). File gốc giữ nguyên.

Ví dụ: thu_muc có ngay_02.csv, ngay_01.csv và ghi_chu.txt thì hàm chép hai file CSV và trả về ["ngay_01.csv", "ngay_02.csv"].

Trả về: tên các file đã chép, không kèm thư mục, xếp theo thứ tự bảng chữ cái, một list.

python
import glob
import os
import shutil

def sao_luu(thu_muc, dich):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • shutil.copy(nguon, dich) chép file, giữ file gốc, ghi đè đích cùng tên. Đích là thư mục có sẵn thì chép vào trong.

  • Đích chưa có thì shutil.copy() tạo một file mang tên đó: tạo thư mục trước bằng os.makedirs().

  • shutil.move() chuyển hay đổi tên, file gốc không còn. copytree() chép cả cây, rmtree() xóa cả cây, không hỏi lại.

  • glob.glob(): * khớp chuỗi bất kỳ, ? một ký tự, ** cần recursive=True, bọc sorted() vì thứ tự không cố định.

  • tempfile.TemporaryDirectory() trong with tạo thư mục tạm và xóa nó cùng mọi file khi ra khỏi with.

Câu hỏi thường gặp

Module shutil trong Python khác os ở chỗ nào?

os làm từng việc nhỏ trên một file hay một thư mục rỗng: đổi tên, xóa file, tạo thư mục, như bài xóa file và tạo thư mục dạy. shutil làm việc cấp cao hơn: chép nội dung, chuyển qua ổ đĩa khác, chép hay xóa cả cây thư mục. Hai module thường dùng chung trong một script.

shutil.copy() và shutil.copy2() khác nhau thế nào?

copy() chép nội dung và quyền đọc ghi của file. copy2() chép thêm thời điểm sửa file, nên bản sao trông như cũ đúng bằng bản gốc trong trình quản lý file. Sao lưu cần giữ ngày tháng thì dùng copy2(), còn lại copy() là đủ.

Có cách nào để glob trong Python tìm file không phân biệt hoa thường?

Trên Windows, glob.glob() vốn không phân biệt .csv với .CSV. Trên macOS và Linux thì có phân biệt, và hàm không có tùy chọn đổi điều đó. Cách chạy giống nhau ở mọi hệ là lấy mẫu * rồi lọc bằng ten.lower().endswith(".csv"). Từ Python 3.12, Path.glob() của bài pathlib có tham số case_sensitive=False.

File tạm của tempfile trong Python nằm ở đâu?

Trong thư mục tạm của hệ điều hành: tempfile.gettempdir() cho biết đường dẫn, thường là /tmp trên Linux, một thư mục dưới /var/folders trên macOS và thư mục Temp trong AppData\Local của tài khoản trên Windows. Một số hệ dọn thư mục này định kỳ hay khi khởi động lại, Windows thì thường không, còn TemporaryDirectory() trong with dọn ngay khi xong việc.

Chủ đề

copy file python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập