Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Mutable default argument: lỗi tham số mặc định là list

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 12/17 · Chương 8

Hàm

  • 8 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Lỗi mutable default argument trong Python xảy ra khi một tham số có giá trị mặc định khả biến, như list hay dict. Các lần gọi bỏ trống tham số đó đều dùng chung đúng một list, nên dữ liệu của lần gọi trước lọt sang lần gọi sau. Bạn gặp lỗi này khi viết hàm kiểu "thêm món vào giỏ, không truyền giỏ thì tạo giỏ mới", và giỏ của khách sau lại có sẵn món của khách trước.

Cần biết trước: tham số mặc định, None và sao chép list.

Giá trị mặc định được tạo một lần

Python tính giá trị mặc định đúng một lần, khi chạy qua dòng def, rồi giữ lại cho các lời gọi về sau. Hàm gia_mac_dinh dưới đây in một dòng mỗi khi được gọi, nên cho thấy lúc nào giá trị mặc định được tạo:

python
def gia_mac_dinh():
    print("Python đang tính giá trị mặc định")
    return 29000

def tinh_tien(so_ly, don_gia=gia_mac_dinh()):
    return don_gia * so_ly

print("Bắt đầu gọi hàm")
print(tinh_tien(1))
print(tinh_tien(2))

KẾT QUẢ

Python đang tính giá trị mặc định
Bắt đầu gọi hàm
29000
58000

Dòng "đang tính" hiện ra trước cả dòng "Bắt đầu gọi hàm", và chỉ một lần dù tinh_tien được gọi hai lần. Với số như 29000, việc dùng lại một giá trị không gây hại gì, vì số là bất biến: không ai sửa được nó tại chỗ. Với list thì khác, vì list là khả biến (sửa tại chỗ được).

Vì sao hai lần gọi dùng chung một list

Cặp ngoặc vuông [] trong dòng def chỉ được chạy một lần, nên cả chương trình chỉ có một list mặc định. Mỗi lần gọi bỏ trống gio, tham số gio trở thành thêm một cái tên trỏ tới chính list đó. Đoạn code dưới đây làm đúng việc mà hai lời gọi trong khung bẫy làm, chỉ là viết ra ngoài hàm:

python
gio_mac_dinh = []
gio_cua_ha = gio_mac_dinh
gio_cua_ha.append("trà đào")
gio_cua_tam = gio_mac_dinh
gio_cua_tam.append("bạc xỉu")
print(gio_cua_ha)
print(gio_cua_ha is gio_cua_tam)

KẾT QUẢ

['trà đào', 'bạc xỉu']
True

Đây là chuyện hai tên một list (alias): append() sửa list tại chỗ, nên sửa qua tên nào thì tên kia cũng thấy. List mặc định giống một cái giỏ để sẵn ở quầy: khách nào không mang giỏ cũng được đưa đúng cái giỏ ấy, cùng các món khách trước bỏ vào. Dict {} và set làm giá trị mặc định gặp đúng lỗi này, vì chúng cũng khả biến.

Sửa bằng None rồi tạo list trong hàm

Cách sửa quen thuộc là dùng None làm giá trị mặc định, rồi ở đầu thân hàm hỏi: nếu gio vẫn là None thì tạo một list mới. Dòng gio = [] lúc này nằm trong thân hàm, nên chạy lại ở mỗi lần gọi:

python
def them_mon(mon, gio=None):
    if gio is None:
        gio = []
    gio.append(mon)
    return gio

print(them_mon("trà đào"))
print(them_mon("bạc xỉu"))
gio_cua_huy = ["cà phê sữa"]
them_mon("sinh tố bơ", gio_cua_huy)
print(gio_cua_huy)

KẾT QUẢ

['trà đào']
['bạc xỉu']
['cà phê sữa', 'sinh tố bơ']

Hai lần gọi không truyền giỏ cho hai giỏ riêng. Khi nơi gọi truyền giỏ của mình, hàm thêm món vào chính giỏ đó, và gio_cua_huy có thêm sinh tố bơ. None an toàn vì nó bất biến và chỉ có một, nên dùng chung không gây hại. Đổi "sinh tố bơ" thành "bạc xỉu" rồi chạy lại: dòng cuối in ['cà phê sữa', 'bạc xỉu'].

Khi hàm không được sửa list của nơi gọi

Cách sửa ở trên vẫn thêm món vào list mà nơi gọi truyền vào. Điều đó đúng khi việc của hàm là sửa giỏ của khách. Khi hàm chỉ nên trả về một list mới, nó tạo bản sao của list truyền vào rồi sửa bản sao:

python
def vao_hang_cho(ten, hang_cho=None):
    if hang_cho is None:
        hang_moi = []
    else:
        hang_moi = hang_cho[:]
    hang_moi.append(ten)
    return hang_moi

hang_sang = ["Trần Thu Hà"]
hang_moi = vao_hang_cho("Lê Minh Tâm", hang_sang)
print(hang_sang)
print(hang_moi)
print(vao_hang_cho("Phạm Quốc Huy"))

KẾT QUẢ

['Trần Thu Hà']
['Trần Thu Hà', 'Lê Minh Tâm']
['Phạm Quốc Huy']

hang_cho[:] tạo một list mới có cùng phần tử, hang_cho.copy() cũng vậy. hang_sang của nơi gọi giữ nguyên, còn hang_moi có thêm Tâm. Chọn một trong hai cách và ghi rõ trong tên hoặc mô tả của hàm: hàm sửa list truyền vào, hay hàm trả về list mới. Người gọi cần biết điều đó trước khi truyền dữ liệu của mình.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ của khung bẫy list mặc định, thêm dòng them_mon("cà phê sữa") ngay trước ba dòng print(). Dòng print(gio_cua_ha) in ra gì?

    • ['trà đào']
    • ['trà đào', 'bạc xỉu', 'cà phê sữa']
    • ['trà đào', 'bạc xỉu']
  2. Hàm them_mon(mon, gio) được gọi nhiều lần không truyền gio, và mỗi lần cần một giỏ mới. Những cách viết nào đúng?

    • Mặc định None, đầu thân hàm có if gio is None: gio = []
    • Mặc định [], thân hàm gọi thẳng gio.append(mon)
    • Mặc định None, thân hàm tạo gio_moi là list rỗng hoặc bản sao của gio, rồi thêm món vào gio_moi
    • Mặc định [], đầu thân hàm có if gio is None: gio = []
  3. Hàm dùng gio = gio or [] rồi gio.append(mon). Nơi gọi truyền gio_cua_huy = []. Sau lời gọi, gio_cua_huy chứa gì?

    • [], vì list rỗng bị coi là sai và hàm thêm món vào một list mới
    • Món vừa thêm, vì hàm nhận đúng list của nơi gọi
    • Báo lỗi, vì or không dùng được với list
  4. Trong def them_mon(mon, gio=[]):, Python tạo list [] vào lúc nào?

    • Mỗi lần gọi them_mon mà không truyền gio
    • Mỗi lần thân hàm chạy tới dòng gio.append(mon)
    • Một lần, khi chạy qua dòng def
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Sửa hàm thêm món vào giỏ

Hàm them_mon(mon, gio) trả về một giỏ mới gồm các món của gio rồi tới mon ở cuối, trừ khi giỏ đã có món đó thì không thêm. Không truyền gio thì giỏ mới chỉ có mon. Hàm không sửa list gio mà nơi gọi truyền vào. Sửa dòng def để giá trị mặc định của gio là None, rồi viết thân hàm.

Ví dụ: them_mon("trà đào", ["cà phê sữa"]) trả về ["cà phê sữa", "trà đào"], còn them_mon("bạc xỉu") trả về ["bạc xỉu"] ở mỗi lần gọi.

Trả về: giỏ mới, một list.

python
def them_mon(mon, gio=[]):  # sửa dòng này
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Giá trị mặc định được tính một lần, khi Python chạy qua dòng def.

  • Tham số mặc định là list, dict hay set thì các lời gọi bỏ trống nó dùng chung đúng list, dict hay set đó.

  • Sửa bằng gio=None và if gio is None: gio = [] ở đầu thân hàm, để mỗi lời gọi có list mới.

  • gio = gio or [] thay mất list rỗng mà nơi gọi truyền vào; hỏi is None thay cho or.

  • Hàm không được sửa list của nơi gọi thì sao chép bằng .copy() hay [:] rồi sửa bản sao.

Câu hỏi thường gặp

Tham số mặc định là list trong Python có khi nào cố ý dùng không?

Có, nhưng hiếm, ví dụ để nhớ lại kết quả đã tính qua các lần gọi. Cách đó khó đọc vì người xem dòng def sẽ tưởng là lỗi. Muốn giữ dữ liệu qua các lần gọi, cách rõ hơn là truyền list vào từ nơi gọi, hoặc dùng một biến khai báo rõ ràng.

Vì sao lỗi tham số mặc định (default argument) trong Python không báo gì khi chạy?

Vì về mặt ngôn ngữ, code không sai: Python làm đúng điều nó hứa là tính giá trị mặc định một lần. Lỗi nằm ở chỗ người viết tưởng mỗi lần gọi có list mới. Một số công cụ soát code cảnh báo khi thấy [] hay {} làm giá trị mặc định, nên bật chúng trong trình soạn thảo giúp bắt lỗi này sớm.

Tham số mặc định là tuple hay chuỗi có bị dùng chung không?

Có dùng chung, nhưng không gây hại. Tuple và chuỗi là bất biến: không phương thức nào sửa chúng tại chỗ, nên lần gọi trước không để lại gì cho lần gọi sau. Số, chuỗi, tuple và None đều an toàn làm giá trị mặc định.

Lớp và dataclass có gặp lỗi giống vậy không?

Có, ở dạng khác. Một list đặt làm thuộc tính chung của lớp thì các đối tượng của lớp đều dùng chung, chuyện mà bài thuộc tính lớp dùng chung giải thích. Dataclass chặn sẵn list làm giá trị mặc định và có cách riêng để tạo list mới cho mỗi đối tượng, nằm ở bài dataclass.

Chủ đề

mutable default argument

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập