Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Class attribute và instance attribute trong Python

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 4/17 · Chương 13

Lập trình hướng đối tượng

  • 5 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Class attribute trong Python là thuộc tính gắn với chính class, các object của class đó cùng đọc chung. Instance attribute là thuộc tính gắn với từng object, như self.chu gán trong __init__. Biết Python tìm thuộc tính ở object trước rồi mới tới class, bạn tránh được các lỗi im lặng khi một object "đổi" giá trị chung.

Cần biết trước: class và object và __init__ và self.

Thuộc tính của class dùng chung

Biến gán thẳng trong thân class, ngoài mọi phương thức, là thuộc tính của class. Thuộc tính gán qua self. là thuộc tính của từng object:

python
class TaiKhoan:
    lai_suat = 0.05

    def __init__(self, chu):
        self.chu = chu

a = TaiKhoan("Lan")
b = TaiKhoan("Minh")
print(a.lai_suat, b.lai_suat, TaiKhoan.lai_suat)
TaiKhoan.lai_suat = 0.06
print(a.lai_suat, b.lai_suat)

KẾT QUẢ

0.05 0.05 0.05
0.06 0.06

chu khác nhau ở mỗi tài khoản, còn lai_suat chỉ có một bản nằm ở class, nên đổi TaiKhoan.lai_suat là cả hai tài khoản thấy giá mới. Giống bảng giá dán ở quầy: khách nào nhìn cũng thấy cùng một bảng, sửa bảng là khách sau thấy giá mới. Đổi 0.06 thành 0.07 rồi chạy lại: dòng thứ hai in 0.07 0.07.

Python tìm thuộc tính theo thứ tự nào

Khi đọc a.lai_suat, Python tìm trong thuộc tính của object a trước. Không thấy thì tìm tiếp ở class TaiKhoan. Không thấy ở cả hai chỗ mới báo AttributeError. Gán thì khác: a.lai_suat = ... luôn ghi vào object a, không đụng tới class.

Việc che này cũng có ích: class giữ giá mặc định, object nào cần khác thì gán giá riêng cho nó. Bài tập cuối bài dùng đúng cách đó cho giá vé.

Đếm số object bằng thuộc tính của class

Một thuộc tính của class giữ được thông tin về cả nhóm object, như đã tạo bao nhiêu giao dịch. __init__ tăng bộ đếm qua tên class:

python
class GiaoDich:
    so_luong = 0

    def __init__(self, so_tien):
        self.so_tien = so_tien
        GiaoDich.so_luong += 1

for tien in [45000, 32000, 29000]:
    gd = GiaoDich(tien)
print(GiaoDich.so_luong, gd.so_luong)

KẾT QUẢ

3 3

gd.so_luong cũng ra 3, vì object gd không có thuộc tính so_luong riêng nên Python đọc bản của class.

Bẫy ngược lại xảy ra với list: không có phép gán nào, nên object không bao giờ có bản riêng.

Kiểm tra nhanh

  1. Biến nào là thuộc tính của class?

    • self.chu gán trong __init__
    • lai_suat = 0.05 gán thẳng trong thân class
    • tien trong vòng lặp for tien in ... ngoài class
  2. Với class A: x = 1, sau a = A(), a.x = 5, A().x bằng bao nhiêu?

    • 1
    • 5
    • Báo lỗi AttributeError
  3. Một class có dem = 0, __init__ viết self.dem += 1. Tạo ba object xong, thuộc tính dem của class bằng bao nhiêu?

    • 3
    • 0
    • 1
  4. Một class có ds = [] ở cấp class, phương thức them viết self.ds.append(x). Gọi them trên object a thì object b thấy gì?

    • b.ds vẫn rỗng
    • Báo lỗi AttributeError
    • b.ds có cả phần tử vừa thêm
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Tiền vé theo giá chung hoặc giá riêng

Class VeXem có giá chung gia = 45000 ở cấp class; suất chiếu nào có giá khác thì được gán gia riêng trên object. Viết thân phương thức tong_tien(self, so_ve): tiền là so_ve nhân với giá của chính object đó (giá riêng nếu có, không thì giá chung). Mua từ 10 vé trở lên được giảm 10%, tính bằng tong * 9 // 10. Phương thức không đổi giá của class hay của object.

Trả về: số tiền phải trả, một int.

python
class VeXem:
    gia = 45000

    def __init__(self, phim):
        self.phim = phim

    def tong_tien(self, so_ve):
        pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Biến gán trong thân class là thuộc tính của class, mọi object đọc chung một bản.

  • Thuộc tính gán qua self. hay obj. là thuộc tính riêng của object đó.

  • Đọc thì Python tìm ở object trước, rồi tới class; gán qua object luôn ghi vào object.

  • Bộ đếm cấp class tăng bằng TenClass.dem += 1; self.dem += 1 tạo bản riêng trên object.

  • List ở cấp class bị mọi object dùng chung; tạo list riêng trong __init__.

Câu hỏi thường gặp

Class variable Python có giống biến static trong Java không?

Gần giống: cả hai thuộc về class và được mọi object dùng chung. Khác ở chỗ Python cho đọc qua object (a.lai_suat), và gán qua object thì tạo bản riêng thay cho sửa bản chung, như mục thứ tự tìm của bài. Muốn sửa bản chung, gán qua tên class.

Khi nào dùng thuộc tính class Python, khi nào dùng thuộc tính của object?

Dùng thuộc tính của class cho giá trị mọi object cùng chia sẻ: hằng số, giá mặc định, bộ đếm. Dùng thuộc tính của object cho dữ liệu riêng từng object, như chủ tài khoản hay số dư, gán trong __init__.

Instance attribute Python có thể thêm sau khi tạo object không?

Được, như bài class và object gán từ bên ngoài. Nhưng thuộc tính chỉ có ở vài object làm code khó đoán, nên thường gán đủ mọi thuộc tính trong __init__, kể cả bằng None khi chưa có giá trị.

Chủ đề

class attribute python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập