Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

pathlib trong Python: làm việc với đường dẫn file

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 4/10 · Chương 10

File và dữ liệu

  • 6 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Module pathlib trong Python biểu diễn đường dẫn file bằng kiểu Path, để bạn ghép thư mục với tên file, lấy tên và phần mở rộng, kiểm tra file có tồn tại và đọc ghi nhanh một file. Bạn dùng Path khi chương trình phải tìm file dữ liệu đúng chỗ trên cả máy Windows của người này lẫn máy macOS của người kia.

Cần biết trước: import, mở file bằng with open() và ghi file.

Tạo đường dẫn và ghép bằng dấu /

Path nằm trong module pathlib của thư viện chuẩn. Path("du_lieu") biến một chuỗi thành đường dẫn, và dấu / nối thêm thư mục con hay tên file vào sau nó:

python
from pathlib import Path, PureWindowsPath

file_chi_tieu = Path("du_lieu") / "thang_9" / "chi_tieu.csv"
print(file_chi_tieu)
print(PureWindowsPath("du_lieu") / "thang_9" / "chi_tieu.csv")

KẾT QUẢ

du_lieu/thang_9/chi_tieu.csv
du_lieu\thang_9\chi_tieu.csv

Dấu / ở đây không phải phép chia: giữa hai đường dẫn, nó có nghĩa là "đi vào bên trong". Dòng đầu là cách macOS và Linux viết đường dẫn, cũng là cách trình chạy trên trang viết. Dòng thứ hai dùng PureWindowsPath để cho thấy cùng đường dẫn đó trên Windows: Path tự chọn dấu ngăn cách của máy đang chạy, nên một dòng code chạy đúng trên cả hai. open() nhận thẳng một Path, không cần đổi về chuỗi.

Lấy tên file, phần mở rộng và thư mục cha

Bốn thuộc tính tách một đường dẫn ra từng phần mà không cần file có thật:

python
from pathlib import Path

p = Path("du_lieu") / "thang_9" / "chi_tieu.csv"
print(p.name)
print(p.stem)
print(p.suffix)
print(p.parent)
print(p.parent.name)

KẾT QUẢ

chi_tieu.csv
chi_tieu
.csv
du_lieu/thang_9
thang_9

name là tên file kèm đuôi, stem là tên bỏ đuôi, suffix là phần đuôi tính cả dấu chấm, parent là đường dẫn của thư mục chứa nó. parent lại là một Path, nên p.parent.name cho tên của thư mục đó. Đổi "chi_tieu.csv" thành "bao_cao.xlsx" rồi chạy lại: dòng thứ ba in .xlsx.

Kiểm tra tồn tại, đọc và ghi nhanh

exists() hỏi đường dẫn có trỏ tới một file hay thư mục có thật không. write_text() và read_text() mở, ghi hay đọc, rồi đóng file chỉ trong một lời gọi:

python
from pathlib import Path

ghi_chu = Path("ghi_chu.txt")
print(ghi_chu.exists())
ghi_chu.write_text("Mua sữa\nĐóng tiền điện\n", encoding="utf-8")
print(ghi_chu.exists())
print(ghi_chu.read_text(encoding="utf-8").split("\n"))

KẾT QUẢ

False
True
['Mua sữa', 'Đóng tiền điện', '']

write_text() làm việc của open() chế độ "w" cộng write(), nên nó cũng xóa nội dung cũ. read_text() làm việc của open() cộng read(), nên chỉ hợp với file nhỏ. Cả hai nhận encoding="utf-8" như open(). Khi cần đọc từng dòng của một file lớn, bạn vẫn mở Path bằng with open(p, encoding="utf-8") as f:.

Tìm file theo mẫu tên bằng glob()

glob() trả về các đường dẫn trong một thư mục có tên khớp một mẫu, với * nghĩa là "chuỗi bất kỳ". Ví dụ dưới đây tạo ba file trong thư mục hiện tại, Path("."), rồi chỉ lấy các sổ chi tiêu:

python
from pathlib import Path

for ten in ["chi_tieu_t8.csv", "chi_tieu_t9.csv", "ghi_chu.txt"]:
    Path(ten).write_text("ngay,so_tien\n", encoding="utf-8")

for p in sorted(Path(".").glob("chi_tieu_*.csv")):
    print(p.name, p.stem)

KẾT QUẢ

chi_tieu_t8.csv chi_tieu_t8
chi_tieu_t9.csv chi_tieu_t9

ghi_chu.txt không khớp mẫu nên không có mặt. glob() không hứa thứ tự nào, nên ví dụ bọc nó trong sorted(), hàm trả về một list đã sắp xếp mà bài sắp xếp list dạy. Mẫu "*.csv" lấy mọi file CSV trong thư mục.

Tìm file nằm cạnh file code: Path(__file__).parent

Bài mở file đã nói: tên file không có đường dẫn được tính từ thư mục đang đứng trong terminal. __file__ là đường dẫn của chính file .py đang chạy, nên Path(__file__).parent là thư mục chứa nó, ở đâu cũng vậy. Trình chạy trên trang, notebook và Colab không chạy từ một file .py, nên ở đó không có __file__: đoạn code dưới đây chạy trên máy của bạn. Giả sử thư mục du_an chứa file bao_cao.py và file chi_tieu.csv:

python
from pathlib import Path

thu_muc = Path(__file__).parent
file_du_lieu = thu_muc / "chi_tieu.csv"
print(thu_muc.name, file_du_lieu.exists())
print(Path("chi_tieu.csv").exists())

KẾT QUẢ

du_an True
False

Chạy trên máy của bạn · Đoạn này cần Python cài trên máy, trang không chạy được.

Kết quả trên có được khi đứng ở thư mục cha của du_an rồi chạy file:

Windows (PowerShell):

bash
python du_an\bao_cao.py

macOS/Linux:

bash
python3 du_an/bao_cao.py

Dòng đầu tìm thấy chi_tieu.csv vì đường dẫn đi từ thư mục chứa bao_cao.py. Dòng thứ hai tìm chi_tieu.csv trong thư mục đang đứng, nơi không có file đó, nên in False. Chương trình đọc file dữ liệu của chính nó nên dựng đường dẫn từ Path(__file__).parent.

Kiểm tra nhanh

  1. Với from pathlib import Path, Path("du_lieu/thang_9/chi_tieu.csv").stem trả về gì?

    • 'chi_tieu'
    • 'chi_tieu.csv'
    • '.csv'
  2. Với p = Path("du_lieu") / "thang_9" / "chi_tieu.csv", những biểu thức nào cho ra chuỗi "thang_9"?

    • p.parent.name
    • p.parent
    • p.stem
    • p.parent.stem
  3. Trên Windows, vì sao open("du_lieu\thang_9.csv", encoding="utf-8") không mở được file dù file có thật?

    • Windows không cho mở file CSV bằng open()
    • \t trong chuỗi thành ký tự tab, tên file bị đổi
    • Thiếu chế độ "r" trong lời gọi
  4. Trong ví dụ bao_cao.py, vì sao Path(__file__).parent / "chi_tieu.csv" tìm thấy file còn Path("chi_tieu.csv") thì không?

    • Path("chi_tieu.csv") chỉ dùng được trên Windows
    • exists() chỉ đúng khi đường dẫn có ít nhất một dấu /
    • Đường dẫn đầu đi từ thư mục chứa file code, đường dẫn sau đi từ thư mục đang đứng trong terminal
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đọc file cấu hình nếu có

Một ứng dụng đọc file cấu hình nằm trong một thư mục, và dùng cấu hình mặc định khi file chưa có. Viết thân hàm doc_cau_hinh(thu_muc, ten_file): dựng đường dẫn bằng Path(thu_muc) và dấu / với ten_file. Nếu file tồn tại (kiểm tra bằng exists()), trả về nội dung đọc bằng read_text(encoding="utf-8"); nếu không, trả về chuỗi rỗng. Không dùng open().

Ví dụ: thư mục cau_hinh có file app.txt chứa "han_muc=8000000\n" thì doc_cau_hinh("cau_hinh", "app.txt") trả về "han_muc=8000000\n".

Trả về: nội dung file, hoặc "" khi file không có, một str.

python
from pathlib import Path

def doc_cau_hinh(thu_muc, ten_file):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Path("du_lieu") / "chi_tieu.csv" ghép đường dẫn với đúng dấu ngăn cách của máy đang chạy.

  • name là tên kèm đuôi, stem bỏ đuôi, suffix là đuôi, parent là thư mục chứa.

  • exists() hỏi file có thật không; read_text(), write_text() đọc ghi cả file trong một lời gọi.

  • glob("*.csv") tìm file theo mẫu tên; bọc trong sorted() khi cần thứ tự.

  • Dấu \ trong chuỗi đường dẫn có thể thành ký tự đặc biệt như tab: hãy ghép bằng /.

  • Path(__file__).parent là thư mục chứa file code, nên tìm đúng file dữ liệu dù chạy từ thư mục nào.

Câu hỏi thường gặp

Pathlib là gì, khác gì os.path?

pathlib là module coi đường dẫn là một giá trị có thuộc tính và phương thức. os.path làm cùng việc bằng các hàm nhận và trả về chuỗi, như os.path.join(). Code mới thường dùng pathlib vì dễ đọc hơn; bài module os giới thiệu os.path để bạn đọc được code cũ.

Lấy đường dẫn đầy đủ của một file bằng pathlib thế nào?

Gọi p.resolve(): nó trả về đường dẫn tuyệt đối, bắt đầu từ gốc ổ đĩa, và đã bỏ các phần ... Kết quả khác nhau trên mỗi máy nên đừng ghi cứng nó vào code; hãy dựng đường dẫn từ Path(__file__).parent như mục cuối của bài.

Làm sao tạo thư mục hay xóa file bằng Path?

p.mkdir() tạo thư mục, p.unlink() xóa file. Hai việc này đổi thật dữ liệu trên máy nên có những lỗi riêng cần biết trước, như tạo một thư mục đã có. Bài xóa file và tạo thư mục dạy chúng cùng các hàm của module os.

Chủ đề

pathlib python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập