Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Enum trong Python: tập giá trị có tên (enumeration)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 6/17 · Chương 15

OOP nâng cao

  • 6 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Enum trong Python (enumeration) là một class gom các hằng có liên quan thành một tập giá trị có tên, như các trạng thái của một đơn hàng: chờ xác nhận, đang giao, đã giao. Nó khác hàm enumerate(), thứ đánh số phần tử khi lặp. Bạn dùng Enum khi một biến chỉ được nhận vài giá trị cố định, để Python báo lỗi ngay khi bạn gõ nhầm tên thay vì để một chuỗi sai lọt qua.

Cần biết trước: import, kế thừa và is và ==.

Gom các hằng liên quan thành một Enum

Một đơn hàng lưu trạng thái bằng chuỗi "dang giao" thì một chỗ gõ "dang gaio" sẽ lọt qua mà không ai biết. Enum đặt các trạng thái vào một class kế thừa Enum từ module enum, mỗi dòng gán trong thân class là một thành viên:

python
from enum import Enum

class TrangThai(Enum):
    CHO_XAC_NHAN = 1
    DANG_GIAO = 2
    DA_GIAO = 3

tt = TrangThai.DANG_GIAO
print(tt)
print(tt.name, tt.value)
print(repr(tt))

KẾT QUẢ

TrangThai.DANG_GIAO
DANG_GIAO 2
<TrangThai.DANG_GIAO: 2>

Mỗi thành viên có hai phần: name là tên viết trong class, value là giá trị gán cho nó. Thành viên là một object của class TrangThai, mang số 2 bên trong. Tên thành viên thường viết hoa như hằng (bài đặt tên biến nói về quy ước này). Đổi tt = TrangThai.DANG_GIAO thành tt = TrangThai.DA_GIAO rồi chạy lại: dòng thứ hai in DA_GIAO 3.

Tra thành viên theo giá trị và theo tên

Dữ liệu đọc từ file hay cơ sở dữ liệu thường là số 2 hay chuỗi "DA_GIAO". Gọi class với giá trị, TrangThai(2), cho ra thành viên mang giá trị đó; viết tên trong ngoặc vuông, TrangThai["DA_GIAO"], cho ra thành viên có tên đó:

python
from enum import Enum

class TrangThai(Enum):
    CHO_XAC_NHAN = 1
    DANG_GIAO = 2
    DA_GIAO = 3

tu_so = TrangThai(2)
tu_ten = TrangThai["DA_GIAO"]
print(tu_so, tu_ten)
print(tu_so is TrangThai.DANG_GIAO)

KẾT QUẢ

TrangThai.DANG_GIAO TrangThai.DA_GIAO
True

Python không tạo thành viên mới khi tra: TrangThai(2) trả về đúng object TrangThai.DANG_GIAO đã có, nên is cho True. Mỗi thành viên chỉ có một object trong suốt chương trình. Đổi TrangThai(2) thành TrangThai(1) rồi chạy lại: dòng đầu in TrangThai.CHO_XAC_NHAN TrangThai.DA_GIAO.

Đánh số tự động bằng auto() và duyệt Enum

Khi giá trị cụ thể không quan trọng, chỉ cần mỗi thành viên khác nhau, auto() đánh số giúp bạn, bắt đầu từ 1. Vòng for đi qua các thành viên theo thứ tự khai báo:

python
from enum import Enum, auto

class KichCo(Enum):
    NHO = auto()
    VUA = auto()
    LON = auto()

for kc in KichCo:
    print(kc.name, kc.value)
print(len(KichCo))

KẾT QUẢ

NHO 1
VUA 2
LON 3
3

auto() tránh hai thành viên vô tình trùng số khi bạn thêm cỡ mới vào giữa. len() đếm số thành viên, và list(KichCo) cho một list các thành viên theo thứ tự đó. Đổi VUA = auto() thành VUA = 10 rồi chạy lại: dòng thứ ba in LON 11, vì auto() đánh tiếp sau số 10 ở trên.

So sánh thành viên Enum

So hai thành viên bằng is hoặc ==: cả hai đều đúng, vì mỗi thành viên chỉ có một object. Hàm dưới đây duyệt từng trạng thái và hỏi trạng thái nào còn hủy được:

python
from enum import Enum, auto

class TrangThai(Enum):
    CHO_XAC_NHAN = auto()
    DANG_GIAO = auto()
    DA_GIAO = auto()

def huy_duoc(tt):
    return tt is TrangThai.CHO_XAC_NHAN

for tt in TrangThai:
    print(tt.name, huy_duoc(tt))

KẾT QUẢ

CHO_XAC_NHAN True
DANG_GIAO False
DA_GIAO False

Thành viên của Enum thường không so lớn nhỏ được: TrangThai.DANG_GIAO < TrangThai.DA_GIAO báo TypeError. Muốn biết trạng thái nào đứng sau, bạn so value của chúng. Đổi return tt is TrangThai.CHO_XAC_NHAN thành return tt is not TrangThai.DA_GIAO rồi chạy lại: dòng thứ hai in DANG_GIAO True.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ đầu tiên, đổi thành tt = TrangThai.DA_GIAO. Dòng print(tt) in gì?

    • DA_GIAO
    • 3
    • TrangThai.DA_GIAO
  2. Với class TrangThai có ba thành viên mang giá trị 1, 2, 3, những dòng nào báo lỗi?

    • TrangThai(5)
    • TrangThai["DA_GIAO"]
    • TrangThai.DANG_GAIO
    • TrangThai(2)
  3. Trong class KichCo dùng auto(), nếu thêm SIEU_LON = auto() ngay dưới LON thì KichCo.SIEU_LON.value là bao nhiêu?

    • 0
    • 4
    • 3
  4. Ở khung bẫy cuối, sửa điều kiện thành if tt.value == 3:. Chương trình in gì?

    • Đã giao
    • Chưa giao
    • Báo lỗi TypeError
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đọc trạng thái đơn hàng từ một chuỗi

Trạng thái đơn hàng được gõ tay vào file dưới nhiều dạng: "DANG_GIAO", "dang giao", " Da Huy ". Viết hàm doc_trang_thai(chu):

  • Bỏ khoảng trắng hai đầu, viết hoa, đổi dấu cách thành dấu gạch dưới.

  • Duyệt các thành viên của TrangThai, trả về thành viên có name bằng đúng chuỗi đã đổi.

  • Không thành viên nào khớp thì trả về None; chỉ một phần của tên ("GIAO") cũng là không khớp.

Trả về: một TrangThai, hoặc None.

python
from enum import Enum, auto

class TrangThai(Enum):
    CHO_XAC_NHAN = auto()
    DANG_GIAO = auto()
    DA_GIAO = auto()
    DA_HUY = auto()

def doc_trang_thai(chu):
    pass

Tóm tắt

  • Enum là class kế thừa Enum; mỗi dòng gán trong thân là một thành viên có name và value.

  • In một thành viên ra TrangThai.DANG_GIAO; gõ sai tên thành viên báo AttributeError.

  • TrangThai(2) tra theo giá trị, TrangThai["DA_GIAO"] tra theo tên; giá trị không có báo ValueError.

  • auto() đánh số từ 1 theo thứ tự khai báo; for đi qua các thành viên theo thứ tự đó.

  • So thành viên bằng is hoặc == với thành viên khác; so với số nguyên luôn ra False.

Câu hỏi thường gặp

Enum là gì trong Python, có phải hàm đánh số phần tử khi lặp không?

Không giống. Enum là một kiểu dữ liệu: một tập giá trị có tên như các trạng thái đơn hàng. Hàm enumerate() đánh số các phần tử khi lặp qua một list, cho ra cặp chỉ số và phần tử. Hai cái chỉ trùng gốc chữ tiếng Anh. Bài enumerate() dạy hàm đó.

Enum có so sánh lớn nhỏ hay dùng như số được không?

Thành viên của Enum thì không: phép < báo TypeError, cộng với số cũng lỗi. Module enum có IntEnum, loại Enum mà thành viên cũng là số nguyên, nên so và cộng được, đổi lại mất phép kiểm "chỉ bằng thành viên". Dùng Enum thường trừ khi một thư viện cũ đòi số.

Đổi value của một thành viên Enum sau khi tạo được không?

Không. Thành viên là hằng: gán TrangThai.DANG_GIAO = 5 hay sửa value đều báo AttributeError. Đây là khác biệt với một thuộc tính của class thường, thứ gán lại được như bài thuộc tính của class và của object cho thấy.

Chủ đề

enum python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập