Toán tử ba ngôi trong Python (ternary operator)
Bài 4/9 · Chương 4
Câu lệnh điều kiện
- 6 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 10
Toán tử ba ngôi trong Python (ternary operator) viết điều kiện if else trên một dòng: nó chọn một trong hai giá trị tùy theo điều kiện, rồi đưa giá trị đó vào chỗ cần dùng. Bạn dùng nó khi chỉ cần gán cho một biến một trong hai kết quả, như phí giao hàng bằng 0 hay 30.000 đ.
Cần biết trước: câu lệnh if else.
if else trên một dòng
Cửa hàng miễn phí giao hàng cho đơn từ 300.000 đ, đơn dưới 300.000 đ tính phí 30.000 đ. Câu lệnh if else cần bốn dòng chỉ để gán một biến. Ví dụ dưới tính cùng một phí bằng hai cách:
tong_don = 245000
if tong_don >= 300000:
phi_cach_1 = 0
else:
phi_cach_1 = 30000
phi_cach_2 = 0 if tong_don >= 300000 else 30000
print(phi_cach_1, phi_cach_2)KẾT QUẢ
30000 30000Dòng phi_cach_2 là toán tử ba ngôi, còn gọi là biểu thức điều kiện (conditional expression). Nó có ba phần: giá trị khi điều kiện đúng, điều kiện đứng sau if, và giá trị khi điều kiện sai đứng sau else. Đọc thành lời: "phí bằng 0 nếu đơn từ 300.000 đ, ngược lại bằng 30000". Không có dấu hai chấm và không có thân thụt lề, vì đây là một biểu thức: cả dòng chỉ cho ra một giá trị.
Đổi 245000 thành 300000 rồi chạy lại: cả hai cách cùng in 0 0.
Dùng ở bất cứ chỗ nào cần một giá trị
Vì toán tử ba ngôi là một biểu thức, bạn đặt được nó vào chỗ mà câu lệnh if không vào được: trong cặp ngoặc nhọn của f-string, hay làm giá trị truyền cho print(). Rạp phim in loại vé và giá theo tuổi. Ở đây bỏ qua điều kiện thẻ học sinh, chỉ xét tuổi:
tuoi = 16
print(f"Vé {'học sinh' if tuoi < 18 else 'thường'}")
print(f"Giá: {45000 if tuoi < 18 else 90000:,} đ")KẾT QUẢ
Vé học sinh
Giá: 45,000 đChuỗi trong ngoặc nhọn dùng nháy đơn để không đụng nháy kép bao ngoài f-string. Ở dòng thứ hai, phần :, vẫn định dạng giá trị mà biểu thức ba ngôi chọn ra. Đổi tuoi = 16 thành tuoi = 18 rồi chạy lại: hai dòng thành Vé thường và Giá: 90,000 đ.
Khi nào không nên dùng toán tử ba ngôi
Toán tử ba ngôi chỉ gọn khi có đúng hai kết quả ngắn. Với ba hạng thẻ, bạn vẫn viết được bằng cách đặt một biểu thức ba ngôi vào phần else của biểu thức khác:
tong_chi_nam = 3200000
hang_the = ("VIP" if tong_chi_nam >= 5000000
else "Bạc" if tong_chi_nam >= 2000000
else "Thường")
print(hang_the)KẾT QUẢ
BạcCặp ngoặc tròn ngoài cùng cho phép biểu thức kéo dài qua ba dòng. Code chạy đúng, nhưng người đọc phải dò từng chữ if và else mới biết giá trị nào đi với điều kiện nào. Chuỗi elif nói cùng quy tắc đó rõ hơn.
Ba dấu hiệu nên quay về câu lệnh if else đầy đủ: có từ ba kết quả trở lên, một nhánh phải làm nhiều việc (in, tính, gán nhiều biến), hoặc dòng dài tới mức phải cuộn ngang. Toán tử ba ngôi dùng để chọn giá trị. Muốn chọn việc phải làm thì viết câu lệnh: dòng print("A") if dung else print("B") chạy được nhưng khó đọc hơn một câu lệnh if else.
Kiểm tra nhanh
Với
tong_don = 300000, biếnphi_giao = 0 if tong_don >= 300000 else 30000bằng bao nhiêu?300000True
Những dòng nào khiến Python báo lỗi?
phi_giao = 0 if tong_don >= 300000phi_giao = 0 if tong_don >= 300000 else 30000phi_giao = if tong_don >= 300000: 0 else 30000print(0 if tong_don >= 300000 else 30000)
Với
tuoi = 20, dònggia_ve = tuoi < 18 if 45000 else 90000gán gì chogia_ve?9000045000False
Trường hợp nào hợp với toán tử ba ngôi hơn câu lệnh if else?
- Gán cho
loai_vechuỗi"học sinh"hoặc"thường"theo tuổi - Xếp khách vào một trong ba hạng thẻ
- Nhánh đúng in hóa đơn và cộng điểm thưởng, nhánh sai in lời nhắc
- Gán cho
Bài tập
Tính phí giao và loại vé trên một dòng
Phí giao hàng là 0 khi đơn từ 300.000 đ, ngược lại là 30000. Loại vé là học sinh khi khách dưới 18 tuổi, ngược lại là thường (bỏ qua thẻ học sinh). Mỗi biến dưới đây viết bằng đúng một dòng dùng toán tử ba ngôi:
phi_giao_1,phi_giao_2: phí giao của đơndon_1,don_2;thong_bao_huy,thong_bao_tam: dòng"Vé học sinh"hoặc"Vé thường"của kháchtuoi_huy,tuoi_tam, viết bằng một f-string mà loại vé được chọn bằng toán tử ba ngôi ngay trong cặp ngoặc nhọn.
don_1 = 300000
don_2 = 299000
tuoi_huy = 18
tuoi_tam = 17
phi_giao_1 = -1
phi_giao_2 = -1
thong_bao_huy = ""
thong_bao_tam = ""
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTóm tắt
Toán tử ba ngôi có dạng
a if dieu_kien else b: choakhi điều kiện đúng,bkhi sai.Nó là một biểu thức nên đứng được trong f-string, trong
print()hay vế phải của phép gán.Phần
elselà bắt buộc; thiếu nó Python báoSyntaxError.Thứ tự là giá trị, điều kiện, giá trị; đặt điều kiện lên đầu thì Python không báo lỗi mà cho kết quả sai.
Có từ ba kết quả hay nhánh làm nhiều việc thì dùng câu lệnh
if,elif,else.
Câu hỏi thường gặp
Python có toán tử ba ngôi dạng dấu hỏi và dấu hai chấm không?
Không. Python không có dạng dieu_kien ? a : b của C hay JavaScript; viết như vậy là lỗi cú pháp. Python dùng chữ thay cho ký hiệu: a if dieu_kien else b, đọc gần như câu nói thường.
If else một dòng trong Python có chạy nhanh hơn if else nhiều dòng không?
Không đáng kể. Cả hai cùng xét điều kiện một lần rồi chọn một giá trị. Chọn cách viết theo độ dễ đọc: hai giá trị ngắn thì một dòng, còn lại thì viết đủ các dòng như bài câu lệnh if else.
Có cách nào ngắn hơn để lấy giá trị mặc định khi biến rỗng không?
Có. Khi chỉ cần "dùng tên khách, nếu trống thì dùng chữ Khách", Python có cách viết ten or "Khách" dựa trên giá trị đúng sai của chuỗi. Bài None trong Python dạy cách viết này và chỗ nó dễ sai.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.