Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

ExceptionGroup, except* và add_note() trong Python

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 9/11 · Chương 11

Lỗi và ngoại lệ

  • 8 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

ExceptionGroup trong Python là một ngoại lệ chứa nhiều ngoại lệ khác, dùng khi nhiều lỗi độc lập cùng xảy ra và bạn muốn báo tất cả một lần. except* bắt riêng từng loại trong nhóm, còn add_note() gắn thêm một dòng ghi chú vào bất kỳ ngoại lệ nào. Bạn dùng chúng khi kiểm cả một đơn hàng: người bán cần biết mọi dòng hỏng, không chỉ dòng đầu tiên.

Ba thứ này có từ Python 3.11, nên chạy được trên mọi bản Python 3.12–3.14.

Cần biết trước: bắt nhiều lỗi, raise và try lồng nhau.

Gom nhiều lỗi vào một ExceptionGroup

Một try bình thường dừng ở lỗi đầu tiên. Muốn biết hết, bạn bắt từng lỗi, cất vào một list, rồi báo cả list một lần. ExceptionGroup nhận hai đối số: câu thông báo của nhóm và list các ngoại lệ:

python
loi = [KeyError("bạc xỉu"), ValueError("số lượng 'hai'")]
nhom = ExceptionGroup("dòng đơn có lỗi", loi)
print(nhom)
print(nhom.exceptions)

KẾT QUẢ

dòng đơn có lỗi (2 sub-exceptions)
(KeyError('bạc xỉu'), ValueError("số lượng 'hai'"))

str() của nhóm thêm số lỗi con trong ngoặc. Thuộc tính .exceptions là tuple các lỗi con, theo đúng thứ tự trong list. Nhóm lỗi giống biên bản kiểm hàng: một tờ, ghi đủ mọi chỗ hỏng, thay vì gọi người bán quay lại mỗi lần thấy một chỗ.

Hàm dưới kiểm một dòng đơn theo hai cách độc lập rồi báo nhóm nếu có lỗi. Lưu thành file kiem_don.py:

python
def kiem_dong(mon, so_luong, gia):
    loi = []
    if mon not in gia:
        loi.append(KeyError(mon))
    try:
        int(so_luong)
    except ValueError as e:
        loi.append(e)
    if loi:
        nhom = ExceptionGroup("dòng đơn có lỗi", loi)
        nhom.add_note(f"dòng: {mon}, {so_luong}")
        raise nhom


kiem_dong("bạc xỉu", "hai", {"trà đào": 35000})

Chạy file trong terminal, từ thư mục chứa nó:

Windows (PowerShell):

bash
python kiem_don.py

macOS/Linux:

bash
python3 kiem_don.py

KẾT QUẢ

  + Exception Group Traceback (most recent call last):
  |   File "/home/hocvien/hoc-python/kiem_don.py", line 15, in <module>
  |     kiem_dong("bạc xỉu", "hai", {"trà đào": 35000})
  |     ~~~~~~~~~^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
  |   File "/home/hocvien/hoc-python/kiem_don.py", line 12, in kiem_dong
  |     raise nhom
  | ExceptionGroup: dòng đơn có lỗi (2 sub-exceptions)
  | dòng: bạc xỉu, hai
  +-+---------------- 1 ----------------
    | KeyError: 'bạc xỉu'
    +---------------- 2 ----------------
    | Traceback (most recent call last):
    |   File "/home/hocvien/hoc-python/kiem_don.py", line 6, in kiem_dong
    |     int(so_luong)
    |     ~~~^^^^^^^^^^
    | ValueError: invalid literal for int() with base 10: 'hai'
    +------------------------------------

Kết quả trên là của Python 3.14; đường dẫn trên máy bạn sẽ khác. Phần đầu là traceback của nhóm. Bên dưới, mỗi lỗi con có một ô đánh số. Lỗi 1 được tạo bằng KeyError(mon) mà chưa từng được báo, nên không có traceback riêng. Lỗi 2 do int() báo nên có traceback chỉ tới dòng 6.

Trên trang này, nút Chạy chỉ in traceback của nhóm, kết thúc bằng dòng ExceptionGroup: dòng đơn có lỗi (2 sub-exceptions) cùng ghi chú, không in các ô lỗi con. Muốn thấy cả cây, chạy file trên máy bằng python kiem_don.py (Windows) hay python3 kiem_don.py (macOS/Linux).

Ghi chú cho ngoại lệ bằng add_note()

Dòng dòng: bạc xỉu, hai trong traceback trên đến từ add_note(). Phương thức này có ở mọi ngoại lệ, không riêng nhóm: nó thêm một chuỗi vào list __notes__ của ngoại lệ, và traceback in từng ghi chú dưới dòng thông báo. Câu thông báo gốc giữ nguyên:

python
e = ValueError("giá gõ sai")
e.add_note("dòng 3 của file bang_gia.csv")
print(str(e))
print(e.__notes__)

KẾT QUẢ

giá gõ sai
['dòng 3 của file bang_gia.csv']

Đổi "dòng 3 của file bang_gia.csv" thành "dòng 7" rồi chạy lại: dòng thứ hai in ['dòng 7'].

Bạn dùng add_note() khi một tầng code biết thêm ngữ cảnh mà nơi báo lỗi không biết, như số dòng trong file: bắt lỗi, gắn ghi chú, rồi báo lại hoặc cất vào nhóm. Lỗi giữ nguyên loại, nên các nhánh except của nơi gọi vẫn bắt nó như cũ.

Bắt từng loại trong nhóm bằng except*

except* KeyError bắt phần của nhóm gồm các lỗi KeyError. Khác với except, mỗi nhánh except* khớp đều chạy, lần lượt, mỗi nhánh với phần của nó:

python
loi = [KeyError("bạc xỉu"), ValueError("số lượng 'hai'")]
nhom = ExceptionGroup("dòng đơn có lỗi", loi)
try:
    raise nhom
except* KeyError as e:
    print("Món lạ:", e.exceptions)
except* ValueError as e:
    print("Số lượng sai:", type(e).__name__, e)

KẾT QUẢ

Món lạ: (KeyError('bạc xỉu'),)
Số lượng sai: ExceptionGroup dòng đơn có lỗi (1 sub-exception)

Trong nhánh except*, e vẫn là một nhóm, nhóm con chỉ gồm các lỗi khớp loại; đọc từng lỗi qua e.exceptions. Lỗi con nào không có nhánh khớp thì được gom thành nhóm mới và đi tiếp ra ngoài. Hai kiểu nhánh không trộn trong một try:

python
try:
    int("hai")
except* ValueError:
    print("Số lượng sai")
except KeyError:
    print("Món lạ")

Dòng cuối của thông báo lỗi:

text
SyntaxError: cannot have both 'except' and 'except*' on the same 'try'

Python gọi lỗi này là SyntaxError. Mỗi câu lệnh try chọn một kiểu: toàn except hoặc toàn except*.

Nhóm lỗi còn sinh ra khi nhiều tác vụ chạy song song cùng hỏng, như asyncio.TaskGroup của bài asyncio gather: khi đó except* là cách bắt lỗi của từng tác vụ.

Kiểm tra nhanh

  1. ExceptionGroup("đơn có lỗi", [KeyError("x"), KeyError("y"), ValueError("z")]) khi in bằng print() cho ra gì?

    • đơn có lỗi
    • đơn có lỗi (3 sub-exceptions)
    • KeyError('x')
  2. Trong ví dụ except* của bài, vì sao cả hai nhánh đều in?

    • Vì Python chạy mọi nhánh, khớp hay không
    • Vì nhóm có cả lỗi KeyError lẫn ValueError, và mỗi nhánh except* khớp đều chạy với phần của nó
    • Vì except* bắt lại cùng một lỗi hai lần
  3. Đoạn raise ExceptionGroup("dòng đơn có lỗi", []) báo lỗi gì?

    • Báo lỗi ValueError
    • Báo lỗi TypeError
    • Không báo gì, nhóm rỗng được chấp nhận
  4. Trong ví dụ bắt nhóm bằng except KeyError thường, vì sao chương trình in "Lọt ra ngoài"?

    • Vì nhóm rỗng
    • Vì KeyError trong nhóm đã bị xóa
    • Vì ngoại lệ được báo là một ExceptionGroup, nên except KeyError không khớp và nhóm đi ra try ngoài
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Kiểm cả đơn, báo mọi dòng hỏng một lần

Người bán muốn biết mọi dòng hỏng của một đơn trong một lần kiểm. Viết thân hàm kiem_don(cac_dong, gia), với cac_dong là list các tuple (món, số lượng) (số lượng là chuỗi) và gia là dict từ tên món tới giá. Đi qua từng dòng, đánh số từ 1, tính tiền gia[dong[0]] * int(dong[1]) trong try:

  • dòng gây KeyError hay ValueError: gắn ghi chú "dòng <số thứ tự>" vào chính lỗi đó bằng add_note(), rồi cất lỗi vào một list và đi tiếp;

  • chỉ bắt hai loại đó: số lượng None là lỗi của chương trình gọi hàm, nên TypeError của int(None) phải đi ra ngoài ngay, không vào nhóm; IndexError của dòng thiếu cột cũng vậy;

  • hết đơn mà list có lỗi: báo ExceptionGroup("đơn có lỗi", <list lỗi>);

  • không có lỗi nào: trả về tổng tiền.

Trả về: tổng tiền, một int.

Hàm không sửa list cac_dong.

python
def kiem_don(cac_dong, gia):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • ExceptionGroup("thông báo", [lỗi1, lỗi2]) gói nhiều lỗi thành một ngoại lệ; .exceptions là tuple các lỗi con.

  • Nhóm phải có ít nhất một lỗi con; list rỗng báo ValueError.

  • add_note() thêm ghi chú vào mọi ngoại lệ, lưu trong __notes__, in dưới thông báo trong traceback.

  • except* Loai bắt phần của nhóm gồm lỗi loại đó; mọi nhánh except* khớp đều chạy.

  • except thường không bắt được lỗi con trong nhóm; một try không trộn except với except*.

Câu hỏi thường gặp

Exception group trong Python khác list các lỗi thế nào?

List các lỗi chỉ là dữ liệu: muốn báo, bạn vẫn phải chọn một lỗi để raise. ExceptionGroup là một ngoại lệ thật: nó dừng chương trình, có traceback in đủ các lỗi con, và nơi gọi bắt được theo từng loại bằng except*. Tạo list trước rồi gói thành nhóm khi báo, như bài tập.

add_note trong Python dùng được với Python cũ không?

Không. add_note(), ExceptionGroup và except* có từ Python 3.11; trên 3.10 trở về trước, add_note báo AttributeError và except* là lỗi cú pháp. Trình chạy trên trang này và các bản 3.12–3.14 đều có đủ cả ba.

Khi nào nên dùng ExceptionGroup thay vì báo lỗi đầu tiên?

Khi các lỗi độc lập với nhau và người nhận cần biết hết để sửa một lần, như kiểm cả đơn hay cả file dữ liệu. Khi lỗi đầu làm các bước sau vô nghĩa, như không mở được file, báo ngay lỗi đó bằng raise là đủ.

Chủ đề

exceptiongroup python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập