Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Daemon thread và Timer trong Python: lập lịch luồng

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 2/9 · Chương 21

Đa luồng, đa tiến trình và asyncio

  • 9 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Luồng nền (daemon thread) trong Python là luồng mà chương trình không chờ khi thoát, còn threading.Timer và module sched chạy một hàm sau một khoảng thời gian bạn hẹn trước. Bạn dùng chúng cho việc phụ chạy song song với việc chính, như theo dõi hàng chờ đơn hàng, hay nhắc khách thanh toán sau vài phút.

Cần biết trước: đa luồng với threading.

Luồng nền tự tắt khi chương trình chính xong

Một chương trình có luồng phụ chỉ thoát khi mọi luồng thường đã chạy xong. Luồng chỉ làm việc phụ, như cứ vài giây kiểm tra hàng chờ một lần, thường lặp mãi, nên nó phải là luồng nền: tham số daemon=True khi dựng luồng. Luồng nền giống đèn cầu thang hẹn giờ tự tắt: không ai phải đợi nó trước khi đi.

python
import threading

def theo_doi():
    print("Kiểm tra hàng chờ đơn")

thuong = threading.Thread(target=theo_doi)
nen = threading.Thread(target=theo_doi, daemon=True)
print(threading.current_thread().daemon)
print(thuong.daemon, nen.daemon)

KẾT QUẢ

False
False True

Thuộc tính daemon cho biết luồng có phải luồng nền không. Luồng chính không phải luồng nền, và luồng mới mặc định lấy giá trị daemon của luồng dựng nó, nên thuong.daemon là False. Đặt daemon phải làm trước start(): đổi nó trên luồng đang chạy thì Python báo RuntimeError.

Khối dưới đây và các khối có start() của bài không có nút Chạy, vì trình duyệt không khởi động được luồng thật. Kết quả là của một lần chạy bằng Python 3.14 trên máy tính:

python
import threading
import time

def theo_doi():
    while True:
        print("Kiểm tra hàng chờ đơn")
        time.sleep(0.2)

nen = threading.Thread(target=theo_doi, daemon=True)
nen.start()
time.sleep(0.5)
print("Luồng chính xong, chương trình thoát")

KẾT QUẢ

Kiểm tra hàng chờ đơn
Kiểm tra hàng chờ đơn
Kiểm tra hàng chờ đơn
Luồng chính xong, chương trình thoát

Chạy trên máy của bạn · Đoạn này cần Python cài trên máy, trang không chạy được.

Vòng while True không bao giờ tự dừng, nhưng chương trình vẫn thoát ngay sau dòng cuối của luồng chính và luồng nền bị dừng theo. Bỏ daemon=True thì chương trình chạy mãi cho tới khi bạn bấm Ctrl+C ở terminal.

Hẹn giờ chạy một hàm với threading.Timer

Khách đặt đơn DH1024 mà chưa thanh toán thì cửa hàng muốn nhắc sau vài phút, trong lúc chương trình vẫn nhận đơn khác. threading.Timer(giay, ham, args=(...)) dựng một luồng chờ giay giây rồi chạy ham. Nó nhận args như threading.Thread và cũng khởi động bằng start():

python
import threading

def nhac(ma_don):
    print("Nhắc: đơn", ma_don, "chưa thanh toán")

hen = threading.Timer(0.3, nhac, args=("DH1024",))
hen.start()
print("Đã hẹn giờ, luồng chính đi tiếp")
hen.join()
print("Xong")

KẾT QUẢ

Đã hẹn giờ, luồng chính đi tiếp
Nhắc: đơn DH1024 chưa thanh toán
Xong

Chạy trên máy của bạn · Đoạn này cần Python cài trên máy, trang không chạy được.

start() trả về ngay, nên dòng của luồng chính in trước lời nhắc. Ở đây 0.3 giây đứng thay cho vài phút để ví dụ chạy nhanh.

Timer là một loại luồng: thuộc tính và phương thức của threading.Thread dùng được trên nó. Khối dưới đây chạy được trên trang vì nó gọi run(), việc này chạy hàm hẹn giờ ngay trong luồng chính thay cho khởi động luồng mới. Phương thức cancel() hủy lời hẹn khi hàm chưa chạy:

python
import threading

def nhac(ma_don):
    print("Nhắc đơn", ma_don)

hen = threading.Timer(0.3, nhac, args=("DH1024",))
print(isinstance(hen, threading.Thread), hen.interval, hen.args)
hen.run()
da_tra = threading.Timer(0.3, nhac, args=("DH1025",))
da_tra.cancel()
da_tra.run()
print("Đơn DH1025 không có lời nhắc")

KẾT QUẢ

True 0.3 ('DH1024',)
Nhắc đơn DH1024
Đơn DH1025 không có lời nhắc

hen.run() chờ 0.3 giây rồi in lời nhắc. da_tra bị hủy trước giờ hẹn nên nhac không chạy. Đổi args=("DH1024",) thành args=("DH1027",) rồi chạy lại: dòng thứ hai in Nhắc đơn DH1027.

Xếp lịch nhiều việc bằng sched

Khi đơn DH1024 thanh toán xong, cửa hàng cần trừ tiền, cập nhật kho rồi gửi email, mỗi việc ở một mốc giờ. Module sched giữ một lịch các việc như vậy và chạy chúng theo giờ hẹn. sched.scheduler(time.monotonic, time.sleep) dựng lịch với đồng hồ của module time và hàm chờ của nó. enterabs(gio, uu_tien, ham, (doi_so,)) đặt một việc vào đúng mốc gio, còn run() chạy hết lịch:

python
import sched
import time

lich = sched.scheduler(time.monotonic, time.sleep)
moc = time.monotonic()
lich.enterabs(moc + 0.2, 1, print, ("Gửi email DH1024",))
lich.enterabs(moc + 0.1, 2, print, ("Cập nhật kho",))
lich.enterabs(moc + 0.1, 1, print, ("Trừ tiền DH1024",))
lich.run()
print("Lịch đã chạy hết")

KẾT QUẢ

Trừ tiền DH1024
Cập nhật kho
Gửi email DH1024
Lịch đã chạy hết

Việc có giờ sớm hơn chạy trước, không theo thứ tự đặt vào lịch. Hai việc cùng mốc moc + 0.1 thì số ưu tiên nhỏ hơn chạy trước. Đổi moc + 0.2, 1 thành moc + 0.05, 1 rồi chạy lại: dòng đầu in Gửi email DH1024.

Khác với Timer, run() chạy các việc trong chính luồng gọi nó và chặn luồng đó cho tới khi lịch hết việc. Phương thức enter(giay, uu_tien, ham, (doi_so,)) tính giờ từ lúc gọi, nên hai lần enter() cùng số giây cho hai mốc có thể lệch nhau, tùy độ phân giải đồng hồ của máy, và thứ tự theo ưu tiên không còn chắc chắn: muốn xét ưu tiên thì dùng chung một mốc với enterabs(). enter() trả về một sự kiện mà lich.cancel() nhận để hủy việc đó.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau import threading, biểu thức threading.current_thread().daemon có giá trị gì?

    • True
    • False
    • None
  2. Những câu nào đúng về một luồng dựng với daemon=True?

    • Chương trình không chờ nó chạy xong trước khi thoát
    • Nó chạy nhanh hơn một luồng thường làm cùng việc
    • Nó có thể bị dừng giữa chừng, như ví dụ lưu đơn chỉ lưu được DH1024
    • Đặt daemon=True sau start() vẫn có tác dụng
  3. Trong khung bẫy về threading.Timer, dòng hen.start() thứ hai gây ra điều gì?

    • Hàm print chạy hai lần, cách nhau 0.1 giây
    • Timer đếm lại 0.1 giây từ đầu rồi chạy hàm một lần
    • Python báo RuntimeError vì một luồng chỉ khởi động được một lần
    • Lần start() thứ hai hủy lời hẹn đầu như cancel() rồi hẹn lại
  4. Trong ví dụ xếp lịch bằng sched, vì sao Trừ tiền DH1024 in trước Cập nhật kho?

    • Hai việc cùng mốc giờ và Trừ tiền DH1024 có số ưu tiên nhỏ hơn
    • Trừ tiền DH1024 được đặt vào lịch sau cùng
    • sched chạy các việc theo thứ tự chữ cái của chuỗi
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Xếp lịch các việc của một đơn hàng

Sau khi khách thanh toán, chương trình của cửa hàng chạy các việc theo lịch. Viết thân hàm xep_lich(cac_viec): cac_viec là list các tuple (giay, uu_tien, ten). Dùng sched.scheduler(time.monotonic, time.sleep), đặt mỗi việc bằng enterabs() vào mốc giay giây tính từ một mốc chung, cho việc ghi ten vào list kết quả khi tới giờ, rồi gọi run(). Việc cùng mốc giờ thì số ưu tiên nhỏ chạy trước. Không dùng sorted() hay .sort(), và không sửa list cac_viec.

Ví dụ: xep_lich([(0.002, 1, "Gửi email"), (0.001, 2, "Cập nhật kho"), (0.001, 1, "Trừ tiền")]) trả về ["Trừ tiền", "Cập nhật kho", "Gửi email"].

Trả về: tên các việc theo thứ tự đã chạy, một list.

python
import sched
import time

def xep_lich(cac_viec):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Luồng dựng với daemon=True là luồng nền: chương trình không chờ nó khi thoát.

  • Luồng nền bị dừng đột ngột khi chương trình tắt, nên việc phải xong để ở luồng thường hoặc join().

  • threading.Timer(giay, ham, args=(...)) chạy ham một lần sau giay giây khi bạn gọi start(); cancel() hủy lời hẹn.

  • Một luồng, kể cả Timer, chỉ start() được một lần; nhắc thêm thì dựng Timer mới.

  • sched.scheduler chạy các việc theo mốc giờ, cùng mốc thì số ưu tiên nhỏ trước; run() chặn luồng gọi nó.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao chạy một hàm lặp lại mỗi vài giây bằng Timer?

threading.Timer chỉ chạy hàm một lần, nên hàm đó dựng và khởi động một Timer mới ở cuối mỗi lần chạy. Cách khác là một luồng nền với vòng while và time.sleep(). Trong chương trình asyncio, việc chờ giữa hai lần chạy là asyncio.sleep(), bài async và await dạy nó.

threading.Timer trong Python có chạy đúng từng mili giây không?

Không chắc. Timer chờ đủ khoảng hẹn rồi mới chạy hàm, nhưng luồng của nó còn phải được hệ điều hành cho chạy, nên hàm có thể chạy trễ một chút, nhất là khi máy đang bận. Việc cần chính xác tới mili giây không nên dựa vào Timer.

Dừng một daemon thread đang lặp mãi thế nào cho êm?

Chương trình thoát thì luồng nền dừng theo, nhưng dừng đột ngột. Muốn luồng dừng ở chỗ an toàn (sau khi lưu xong một đơn) thì cho vòng lặp kiểm một tín hiệu dừng, như threading.Event, bài queue.Queue, Event, Condition dạy cách này.

Nên dùng sched hay threading.Timer?

sched hợp khi một luồng có thể ngồi chạy cả lịch nhiều việc theo thứ tự, vì run() chặn luồng đó. Timer hợp khi chỉ cần hẹn một việc mà luồng chính vẫn làm tiếp. Nhiều việc chạy song song trong một nhóm luồng thì xem bài thread pool.

Chủ đề

timer python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập