Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Gửi email bằng Python (send email) với smtplib

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 4/8 · Chương 22

Mạng, giao diện và tự động hóa

  • 9 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Gửi email bằng Python cần hai phần của thư viện chuẩn: module email soạn thư có tiêu đề, nội dung và file đính kèm, còn smtplib đăng nhập vào máy chủ thư (SMTP) và chuyển thư đi. Bạn dùng chúng khi một script chạy mỗi sáng cần gửi báo cáo tỷ giá cho kế toán mà không ai phải mở hộp thư bấm gửi.

Cần biết trước: os và biến môi trường, pathlib và file nhị phân.

Soạn thư bằng EmailMessage

Một bức thư gồm phần đầu (header) như người gửi From, người nhận To, tiêu đề Subject, rồi đến nội dung. EmailMessage của module email.message giữ các header như một dict, và set_content() đặt nội dung chữ. Soạn thư không cần mạng, nên khối dưới chạy được ngay trên trang:

python
from email.message import EmailMessage

thu = EmailMessage()
thu["From"] = "bao-cao@example.com"
thu["To"] = "thuha.tran@example.com"
thu["Subject"] = "Báo cáo tỷ giá 14/11/2026"
thu.set_content("Chào chị Hà,\nTỷ giá USD hôm nay: 25.480 đ.")
print(thu["Subject"])
print(thu.get_content_type())
print(thu.as_string())

KẾT QUẢ

Báo cáo tỷ giá 14/11/2026
text/plain
From: bao-cao@example.com
To: thuha.tran@example.com
Subject: =?utf-8?b?QsOhbyBjw6FvIHThu7cgZ2nDoQ==?= 14/11/2026
Content-Type: text/plain; charset="utf-8"
Content-Transfer-Encoding: base64
MIME-Version: 1.0

Q2jDoG8gY2jhu4sgSMOgLApU4bu3IGdpw6EgVVNEIGjDtG0gbmF5OiAyNS40ODAgxJEuCg==

as_string() cho thấy thư thật sự đi trên đường truyền. Header chỉ được chứa ký tự ASCII, nên EmailMessage tự viết phần tiếng Việt của tiêu đề dưới dạng =?utf-8?b?…?=, và đọc thu["Subject"] lại trả về chữ có dấu. Nội dung tiếng Việt được mã hóa base64, hộp thư của người nhận giải mã lại khi hiển thị. Địa chỉ trong bài dùng tên miền example.com, dành riêng cho ví dụ.

Đính kèm file bằng add_attachment()

Báo cáo thường là một file CSV hay PDF đi kèm thư. add_attachment() nhận nội dung file ở dạng bytes, kiểu file chia làm hai phần maintype và subtype, và tên file người nhận thấy. Đọc file ở chế độ nhị phân để có bytes, ở đây bằng Path.read_bytes(). Khối dưới ghi một file CSV nhỏ rồi đính kèm nó:

python
from pathlib import Path
from email.message import EmailMessage

Path("ty-gia.csv").write_text("ma,gia\nUSD,25480\n",
                              encoding="utf-8")
thu = EmailMessage()
thu["Subject"] = "Báo cáo tỷ giá 14/11/2026"
thu.set_content("Tỷ giá hôm nay ở file đính kèm.")
du_lieu = Path("ty-gia.csv").read_bytes()
thu.add_attachment(du_lieu, maintype="text", subtype="csv",
                   filename="ty-gia.csv")
print(thu.get_content_type())
for phan in thu.iter_attachments():
    print(phan.get_filename(), phan.get_content_type())

KẾT QUẢ

multipart/mixed
ty-gia.csv text/csv

Đổi subtype="csv" thành subtype="plain" rồi chạy lại: dòng thứ hai in ty-gia.csv text/plain. Có file đính kèm thì thư đổi thành multipart/mixed, một thư gồm nhiều phần: phần chữ và phần file. File PDF dùng maintype="application", subtype="pdf".

Gửi thư qua SMTP bằng smtplib

smtplib nói chuyện với máy chủ SMTP của nhà cung cấp thư. Bạn mở kết nối, đăng nhập bằng login(), rồi gửi bằng send_message(). Kết nối nên được mã hóa: SMTP_SSL mã hóa ngay từ đầu (thường ở cổng 465), còn SMTP ở cổng 587 cần gọi starttls(context=ssl.create_default_context()) trước login(). Module ssl có sẵn trong Python, và ssl.create_default_context() bật việc kiểm chứng chỉ: thiếu context= thì Python không kiểm chứng chỉ của máy chủ, nên một máy đứng giữa đường truyền có thể giả làm máy chủ và đọc được mật khẩu. Tên máy chủ và cổng có trong hướng dẫn của nhà cung cấp thư.

Mật khẩu không bao giờ nằm trong code. Code được chép cho đồng nghiệp, gửi đi hỏi bài, đẩy lên Git. Mật khẩu viết trong file đi theo nó tới những nơi đó. Chương trình đọc mật khẩu từ biến môi trường bằng os.environ. Với tài khoản đã bật xác minh hai bước, chương trình đăng nhập SMTP bằng mật khẩu ứng dụng (app password). Đó là một mật khẩu riêng, tạo trong phần bảo mật của tài khoản, dùng cho một chương trình và xóa được bất cứ lúc nào. Theo trang trợ giúp của Google (xem ngày 15/11/2026), Gmail chỉ cho tạo mật khẩu ứng dụng ở tài khoản bật xác minh hai bước. Mật khẩu ứng dụng bị thu hồi khi bạn đổi mật khẩu chính. Trang đó cũng ghi tài khoản công việc hoặc trường học, tài khoản chỉ dùng khóa bảo mật và tài khoản bật Advanced Protection không có mục này.

Khối dưới cần mạng và một tài khoản thư thật, nên không có nút Chạy và không có kết quả in sẵn. File gui_bao_cao.py:

python
import os
import smtplib
import ssl
from email.message import EmailMessage
tai_khoan = os.environ["SMTP_TAI_KHOAN"]
thu = EmailMessage()
thu["From"] = tai_khoan
thu["To"] = "thuha.tran@example.com"
thu["Subject"] = "Báo cáo tỷ giá 14/11/2026"
thu.set_content("Tỷ giá USD hôm nay: 25.480 đ.")
may_chu = os.environ["SMTP_MAY_CHU"]
ngu_canh = ssl.create_default_context()
with smtplib.SMTP_SSL(may_chu, 465, timeout=10, context=ngu_canh) as smtp:
    smtp.login(tai_khoan, os.environ["SMTP_MAT_KHAU"])
    smtp.send_message(thu)

with đóng kết nối kể cả khi gửi lỗi. Đăng nhập sai thì login() báo smtplib.SMTPAuthenticationError, một lớp con của smtplib.SMTPException, và bạn bắt nó bằng try/except. Đặt ba biến trong terminal trước khi chạy file. Lệnh dưới hỏi mật khẩu, chỉ hiện dấu * (PowerShell) hay không hiện gì (macOS/Linux) và không lưu vào lịch sử lệnh, rồi làm tương tự với SMTP_TAI_KHOAN và SMTP_MAY_CHU.

Windows (PowerShell 7.1 trở lên, vì -MaskInput có từ bản này; Windows PowerShell 5.1 cài sẵn trên Windows không có nó, hãy cài PowerShell 7 rồi mở bằng lệnh pwsh):

bash
$env:SMTP_MAT_KHAU = Read-Host "Mật khẩu ứng dụng" -MaskInput

macOS/Linux:

bash
read -rs SMTP_MAT_KHAU && export SMTP_MAT_KHAU

Thử gửi tới một máy chủ SMTP trên máy của bạn

Để thử mà không gửi thư thật, bạn chạy một máy chủ SMTP chỉ nhận thư rồi in ra màn hình. Gói aiosmtpd trên PyPI có sẵn chế độ đó. Các kết quả dưới đây là của một lần chạy trong Docker image python:3.14-slim với aiosmtpd 1.4.6. Cài gói vào môi trường ảo của bạn:

bash
python -m pip install aiosmtpd

File gui_thu_thu.py gửi tới cổng 1025 của máy chủ thử, không cần đăng nhập:

python
import smtplib
from email.message import EmailMessage

thu = EmailMessage()
thu["From"] = "bao-cao@example.com"
thu["To"] = "thuha.tran@example.com"
thu["Subject"] = "Báo cáo tỷ giá 14/11/2026"
thu.set_content("Tỷ giá USD hôm nay: 25.480 đ.")

with smtplib.SMTP("localhost", 1025, timeout=10) as smtp:
    bi_tu_choi = smtp.send_message(thu)
print("Gửi xong, địa chỉ bị từ chối:", bi_tu_choi)

Mở máy chủ thử ở một terminal. Lệnh chạy mãi cho tới khi bạn bấm Ctrl+C, và in ra mỗi thư nó nhận. Sau khi file trên gửi thư, terminal này in:

bash
python -m aiosmtpd -n -l localhost:1025

KẾT QUẢ

---------- MESSAGE FOLLOWS ----------
From: bao-cao@example.com
To: thuha.tran@example.com
Subject: =?utf-8?b?QsOhbyBjw6FvIHThu7cgZ2nDoQ==?= 14/11/2026
Content-Type: text/plain; charset="utf-8"
Content-Transfer-Encoding: 8bit
MIME-Version: 1.0
X-Peer: ('::1', 58324, 0, 0)

Tỷ giá USD hôm nay: 25.480 đ.
------------ END MESSAGE ------------

Chạy file gửi ở terminal thứ hai:

bash
python gui_thu_thu.py

KẾT QUẢ

Gửi xong, địa chỉ bị từ chối: {}

send_message() trả về dict các địa chỉ bị từ chối, nên dict rỗng nghĩa là không người nhận nào bị từ chối. Dòng X-Peer do máy chủ thử thêm vào, số cổng trong đó đổi sau mỗi lần chạy. Trên macOS/Linux, gõ python3 thay cho python nếu máy chưa có lệnh python.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau from email.message import EmailMessage, thu = EmailMessage() và thu["To"] = "ke-toan@example.com", lệnh thu["To"] = "kho@example.com" báo lỗi gì?

    • Không in gì
    • Báo lỗi ValueError
    • Báo lỗi KeyError
  2. Những điều nào đúng về lời gọi add_attachment() trong ví dụ đính kèm ty-gia.csv?

    • Nội dung truyền vào là bytes, đọc bằng read_bytes()
    • filename là đường dẫn để Python mở và đọc file
    • Sau lời gọi, thu.get_content_type() là multipart/mixed
    • Truyền một chuỗi str kèm maintype="text" cũng được
  3. Vì sao gui_bao_cao.py đọc mật khẩu bằng os.environ["SMTP_MAT_KHAU"] thay cho viết mật khẩu vào file?

    • smtplib từ chối mật khẩu là một chuỗi viết trong code
    • os.environ mã hóa mật khẩu trước khi gửi
    • File code được chép, gửi đi và đẩy lên Git, mật khẩu viết trong đó đi theo
  4. Sau import os, os.environ["SMTP_KHONG_CO"] báo lỗi gì?

    • Báo lỗi KeyError
    • Báo lỗi NameError
    • None
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Soạn thư báo cáo tỷ giá có file đính kèm

Một script mỗi sáng gửi báo cáo tỷ giá bằng smtp.sendmail(), lời gọi này nhận thư ở dạng chuỗi. Viết thân hàm soan_thu(nguoi_nhan, ngay, du_lieu_csv) bằng EmailMessage:

  • From là NGUOI_GUI, To là nguoi_nhan, Subject là "Báo cáo tỷ giá " nối với ngay.

  • Nội dung chữ là "Tỷ giá ngày ", ngay, rồi " ở file đính kèm.".

  • Đính kèm du_lieu_csv (bytes) với kiểu text/csv và tên file "ty-gia-", ngay, rồi ".csv".

Hàm trả về thu.as_string().

Ví dụ: soan_thu("thuha.tran@example.com", "2026-11-14", b"ma,gia\nUSD,25480\n") trả về một thư có tiêu đề Báo cáo tỷ giá 2026-11-14 và file ty-gia-2026-11-14.csv.

Trả về: cả bức thư, một str.

python
from email.message import EmailMessage

NGUOI_GUI = "bao-cao@example.com"

def soan_thu(nguoi_nhan, ngay, du_lieu_csv):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • EmailMessage giữ header From, To, Subject như dict; set_content() đặt nội dung, tiêu đề tiếng Việt được mã hóa tự động.

  • Mỗi header chỉ gán một lần; gán To lần hai báo ValueError, muốn thay thì del trước.

  • add_attachment(bytes, maintype=…, subtype=…, filename=…) đính kèm file và đổi thư thành multipart/mixed.

  • smtplib.SMTP_SSL (hay SMTP cộng starttls()) với context=ssl.create_default_context() mở kết nối mã hóa có kiểm chứng chỉ, login() rồi send_message() gửi thư.

  • Mật khẩu ứng dụng đọc từ os.environ, không viết trong code; biến chưa đặt thì báo KeyError.

Câu hỏi thường gặp

Gửi mail bằng Python cho nhiều người cùng lúc thế nào?

Ghi nhiều địa chỉ trong một header, cách nhau bằng dấu phẩy: thu["To"] = "thuha.tran@example.com, ke-toan@example.com", và send_message() gửi cho cả hai. Muốn mỗi người nhận một thư riêng thì tạo EmailMessage mới cho từng người trong một vòng lặp, như cách sửa của khung bẫy gán To.

Gửi email bằng Python có định dạng HTML được không?

Được. Sau set_content() với bản chữ thường, gọi thu.add_alternative(noi_dung_html, subtype="html"). Hộp thư hiện bản HTML, còn hộp thư không đọc HTML hiện bản chữ thường. Bảng tỷ giá dạng HTML vẫn nên kèm file CSV để người nhận mở bằng bảng tính.

Làm sao để smtplib trong Python tự gửi báo cáo mỗi sáng?

Bản thân smtplib chỉ gửi khi script chạy. Bạn để hệ điều hành chạy script theo giờ: Task Scheduler trên Windows, cron trên macOS/Linux. Bài tự động hóa bằng Python ghép việc đọc dữ liệu, soạn thư và hẹn giờ chạy thành một quy trình.

Chủ đề

send email python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập