Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Monkey patching trong Python: sửa hành vi lúc chạy

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 15/17 · Chương 15

OOP nâng cao

  • 7 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Monkey patching trong Python là thay một hàm, phương thức hay thuộc tính của class, object hoặc module ngay lúc chương trình đang chạy, mà không sửa mã nguồn của nó. Bạn hay gặp nó khi viết test: thay hàm rút thăm ngẫu nhiên bằng một hàm trả về một số cố định để kiểm tra được kết quả, rồi trả lại hàm thật.

Cần biết trước: thuộc tính của class và của object, module, hàm bậc cao và getattr(), setattr().

Monkey patching là gì: thay phương thức của class lúc chạy

Phương thức chỉ là một hàm gắn làm thuộc tính của class, nên gán một hàm khác vào đúng tên đó là đổi được hành vi. Quán đang chạy ưu đãi ngày lễ, giỏ nào cũng chỉ trả 5.000 đ phí giao:

python
class GioHang:
    def __init__(self, tong):
        self.tong = tong
    def phi_giao(self):
        return 0 if self.tong >= 300000 else 30000

def phi_ngay_le(self):
    return 5000

gio = GioHang(120000)
print(gio.phi_giao())
GioHang.phi_giao = phi_ngay_le
print(gio.phi_giao(), GioHang(50000).phi_giao())

KẾT QUẢ

30000
5000 5000

Dòng GioHang.phi_giao = phi_ngay_le là bản vá. Nó có tác dụng với cả gio, object tạo trước khi vá, vì mỗi lần gọi gio.phi_giao() Python lại tìm phương thức trên class. Hàm vá phải nhận self như phương thức gốc. Cái tên monkey patch (miếng vá "tinh nghịch") gợi đúng hình ảnh đó: một miếng vá gắn vào code người khác lúc chạy. Đổi return 5000 thành return 15000 rồi chạy lại: dòng thứ hai in 15000 15000.

Vá một object hay một hàm trong module

Gán vào một object thay cho class thì bản vá chỉ ở lại object đó. Python tìm thuộc tính trong object trước, rồi mới tới class:

python
class DonHang:
    def __init__(self, ma, tong):
        self.ma, self.tong = ma, tong
    def thanh_tien(self):
        return self.tong

don_mau = DonHang("DH1024", 85000)
don_that = DonHang("DH1025", 85000)
don_mau.thanh_tien = lambda: 0
print(don_mau.thanh_tien(), don_that.thanh_tien())
co_va = "thanh_tien" in don_mau.__dict__
print(co_va, "thanh_tien" in don_that.__dict__)

KẾT QUẢ

0 85000
True False

Hàm gán vào object không nhận self, vì Python không tự gắn object vào hàm nằm trong __dict__ của object. Các phương thức dunder như __len__ thì khác: bài dunder methods cho thấy len() bỏ qua bản vá trên object.

Module cũng là một object, nên hàm trong module vá được theo cùng cách. Hàm tang_qua() dưới đây tặng quà cho khoảng 10% đơn hàng. Muốn kiểm nhánh có quà, bạn vá random.randint, chạy, rồi trả lại hàm gốc:

python
import random

def tang_qua():
    return random.randint(1, 100) <= 10

goc = random.randint
random.randint = lambda a, b: 7
print(tang_qua(), tang_qua())
random.randint = goc
print(random.randint is goc, random.randint.__name__)

KẾT QUẢ

True True
True randint

Biến goc giữ hàm thật trước khi vá, nên dòng random.randint = goc trả mọi thứ về như cũ. Đổi lambda a, b: 7 thành lambda a, b: 50 rồi chạy lại: dòng đầu in False False.

Vá đúng tên rồi vẫn còn một việc dễ quên.

Khi nào nên dùng monkey patching và rủi ro

Monkey patching hợp với ba việc. Thứ nhất là test: thay phần ngẫu nhiên, đồng hồ hay lời gọi mạng bằng một hàm cố định. Thư viện chuẩn có patch trong bài mock, làm đúng việc vá rồi tự trả lại. Thứ hai là sửa tạm lỗi của một thư viện bạn không sửa được mã nguồn, trong lúc chờ bản cập nhật. Thứ ba là thử nhanh một ý tưởng trong phiên làm việc.

Rủi ro đi kèm thì lớn hơn vẻ ngoài của một dòng gán. Người đọc GioHang không thấy bản vá nằm ở file khác, nên hành vi trên giấy và lúc chạy khác nhau. Bản vá trên class hay module ảnh hưởng tới từng chỗ dùng chúng, kể cả code không liên quan. Thư viện đổi tên hay chữ ký hàm ở bản mới thì bản vá hỏng lặng lẽ. Quy tắc an toàn: vá trong phạm vi nhỏ nhất, giữ bản gốc, trả lại ngay, và chỉ dùng trong code chính thức khi không còn cách nào khác.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ giỏ hàng, sau GioHang.phi_giao = phi_ngay_le, giỏ gio tạo từ trước có phí giao bao nhiêu?

    • Vẫn 30000, vì gio được tạo trước khi vá
    • 5000, vì Python tìm phương thức trên class mỗi lần gọi
    • Báo lỗi TypeError, vì phi_ngay_le không thuộc class
  2. Sau import random, from random import randint và random.randint = lambda a, b: 6, lệnh print(randint.__name__) in ra gì?

    • <lambda>
    • randint
    • Báo lỗi NameError
  3. Những câu nào đúng về monkey patching?

    • Gán hàm vào một object chỉ đổi hành vi của object đó
    • Hàm gán vào object vẫn nhận self như phương thức
    • Vá phương thức của class đổi hành vi của mọi object thuộc class đó
    • Python tự trả lại bản gốc khi hàm vá chạy xong
  4. Trong khung bẫy quên trả lại bản gốc, ba lần gọi tang_qua() cho khách thật cho gì?

    • True True True
    • Ba giá trị ngẫu nhiên, vì bản vá chỉ dùng một lần
    • Báo lỗi, vì hàm vá đã chạy xong
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Vá tạm một thuộc tính rồi trả lại

Viết chay_khi_va(doi_tuong, ten, gia_tri_moi, ham): vá tạm thuộc tính tên ten của doi_tuong (một class, object hay module) thành gia_tri_moi, gọi ham() đúng một lần trong lúc vá, rồi trả thuộc tính về đúng giá trị gốc. Thuộc tính luôn có sẵn trước khi vá.

Trả về: giá trị mà ham() trả về, giữ nguyên kiểu, như một int hay một list.

python
def chay_khi_va(doi_tuong, ten, gia_tri_moi, ham):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Monkey patching là gán một hàm hay giá trị mới vào tên có sẵn của class, object hoặc module lúc chương trình chạy.

  • Vá phương thức trên class đổi hành vi của mọi object thuộc class đó, kể cả object tạo trước.

  • Hàm gán vào một object chỉ đổi object đó và không nhận self.

  • Vá module không đổi tên đã chép ra bằng from … import: vá đúng tên mà code kia dùng.

  • Giữ bản gốc trong một biến và gán trở lại ngay sau khi dùng xong.

  • Dùng cho test và sửa tạm, hạn chế trong code chính thức.

Câu hỏi thường gặp

Có thể tóm tắt monkey patching trong một câu không?

Có: monkey patching là sửa hành vi của code có sẵn bằng một lệnh gán lúc chạy, thay vì sửa file nguồn. Python làm được vì class, object và module đều là object có thuộc tính gán lại được.

Monkey patching khác ghi đè phương thức ở class con thế nào?

Ghi đè trong class con tạo ra một class mới, còn class gốc giữ nguyên, và chỉ object của class con có hành vi mới. Monkey patching sửa thẳng class gốc, nên mọi nơi dùng nó đều đổi theo. Khi tự viết code, ghi đè trong class con như bài kế thừa dạy rõ ràng hơn.

Có nên dùng monkey patching với thư viện chuẩn của Python không?

Trong test thì được, miễn là trả lại ngay. Trong code chạy thật thì hầu như không nên: các thư viện khác cũng dùng chung module đó, và một bản vá như random.randint đổi hành vi của tất cả. Trên trang này, mỗi lần chạy trả lại các hàm của module như random.randint, nhưng bản vá trên một class của thư viện chuẩn có thể còn tới khi tải lại trang. Chương trình thật giữ mọi bản vá tới khi thoát.

Chủ đề

monkey patching

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập