Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Module signal trong Python: xử lý tín hiệu, Ctrl+C

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 6/8 · Chương 22

Mạng, giao diện và tự động hóa

  • 8 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Module signal trong Python cho chương trình của bạn tự quyết định làm gì khi nhận một tín hiệu từ hệ điều hành, như Ctrl+C hay lệnh tắt của máy chủ. Thay vì dừng giữa chừng, chương trình làm xong lượt đang dở, lưu dữ liệu rồi mới thoát.

Cần biết trước: vòng lặp while, hàm bậc cao, try, else, finally và module sys.

Tín hiệu là gì: SIGINT và SIGTERM

Tín hiệu (signal) là một thông báo ngắn hệ điều hành gửi cho chương trình đang chạy. Hai tín hiệu bạn gặp nhiều là SIGINT và SIGTERM. Bấm Ctrl+C trong terminal gửi SIGINT. Lệnh tắt của máy chủ, của Docker hay lệnh kill trên Linux gửi SIGTERM, nghĩa là "hãy kết thúc".

Khi chương trình chưa gắn hàm xử lý, Python đổi SIGINT thành lỗi KeyboardInterrupt ở dòng đang chạy. SIGTERM thì làm chương trình dừng ngay, không in gì, các khối finally cũng không chạy. File khong_xu_ly.py lấy tỷ giá mỗi giây, time.sleep(1) của module time chờ một giây giữa hai lượt:

python
import time

lan = 0
while True:
    lan += 1
    print("Lượt", lan, "lấy tỷ giá")
    time.sleep(1)

Các kết quả trong bài là của một lần chạy trong Docker image python:3.14-slim, thư mục /w, có terminal (docker run -t). Traceback trên máy bạn ghi đường dẫn file của bạn. Lệnh timeout -s INT 1.5 của Linux chạy chương trình rồi gửi SIGINT sau 1,5 giây, giống bạn bấm Ctrl+C. --preserve-status giữ mã thoát của chương trình, và echo $? in mã đó:

bash
timeout --preserve-status -s INT 1.5 python khong_xu_ly.py; echo $?

KẾT QUẢ

Lượt 1 lấy tỷ giá
Lượt 2 lấy tỷ giá
Traceback (most recent call last):
  File "/w/khong_xu_ly.py", line 7, in <module>
    time.sleep(1)
    ~~~~~~~~~~^^^
KeyboardInterrupt
130

Gửi SIGTERM thay cho SIGINT, chương trình im lặng biến mất sau hai lượt với mã thoát 143. Không có terminal, như khi chuyển kết quả sang file, hai dòng Lượt cũng mất, vì chương trình bị giết trước khi Python kịp đẩy phần in còn trong bộ đệm ra:

bash
timeout --preserve-status -s TERM 1.5 python khong_xu_ly.py; echo $?

KẾT QUẢ

Lượt 1 lấy tỷ giá
Lượt 2 lấy tỷ giá
143

Lệnh kill có trên Linux và macOS, còn timeout thuộc bộ GNU coreutils của Linux và không có sẵn trên macOS. Trên macOS, gõ thẳng dòng dưới vào terminal: nó chạy chương trình ở nền bằng &, chờ 1,5 giây rồi gửi SIGINT bằng kill -INT, và in như khối có KeyboardInterrupt ở trên, thêm hai dòng của shell: [1] kèm số tiến trình lúc chương trình bắt đầu, và dòng [1] + interrupt python3 khong_xu_ly.py (zsh, shell mặc định của macOS) trước mã thoát (đổi -INT thành -TERM để gửi SIGTERM). Terminal gõ tay bật chế độ quản lý tiến trình (job control), còn shell chạy một file script thì không. Trong script, chương trình chạy nền bỏ qua SIGINT, nên dòng -INT làm chương trình chạy mãi và wait chờ mãi.

macOS:

bash
python3 khong_xu_ly.py & sleep 1.5; kill -INT $!; wait $!; echo $?

Trên Windows, bạn thử bằng Ctrl+C trong cửa sổ PowerShell.

Gắn hàm xử lý bằng signal.signal()

signal.signal(tin_hieu, ham) nhận một tín hiệu và một hàm, như các hàm nhận hàm làm đối số ở bài hàm bậc cao. Từ đó, mỗi khi tín hiệu tới, Python gọi ham(so_hieu, khung): so_hieu là số của tín hiệu, khung là chỗ chương trình đang chạy, thường không dùng tới. signal.signal() trả về hàm xử lý cũ để bạn đặt lại sau.

Trình chạy trên trang không có terminal để bấm Ctrl+C, nên khối dưới tự gửi tín hiệu cho chính nó bằng signal.raise_signal():

python
import signal

trang_thai = {"dang_chay": True}
def khi_nhan(so_hieu, khung):
    print("Nhận", signal.Signals(so_hieu).name)
    trang_thai["dang_chay"] = False
cu = signal.signal(signal.SIGTERM, khi_nhan)
lan = 0
while trang_thai["dang_chay"]:
    lan += 1
    print("Lượt", lan)
    if lan == 3:
        signal.raise_signal(signal.SIGTERM)
signal.signal(signal.SIGTERM, cu)
print("Thoát sau", lan, "lượt")

KẾT QUẢ

Lượt 1
Lượt 2
Lượt 3
Nhận SIGTERM
Thoát sau 3 lượt

Hàm xử lý chỉ đổi cờ dang_chay trong một dict, vòng lặp tự kiểm cờ ở đầu lượt sau. signal.Signals(so_hieu).name đổi số 15 thành tên "SIGTERM". Đổi lan == 3 thành lan == 5 rồi chạy lại: dòng cuối in Thoát sau 5 lượt. Dòng signal.signal(signal.SIGTERM, cu) đặt lại hàm xử lý cũ, vì các khối của trang này dùng chung một trình Python, và hàm xử lý để lại sẽ còn ở khối sau.

Tắt chương trình êm: làm xong lượt rồi mới thoát

File bao_cao.py gắn cùng một hàm cho cả SIGINT và SIGTERM. Khi một trong hai tới, chương trình làm xong lượt đang dở, in số lượt đã lưu rồi thoát:

python
import signal
import time
trang_thai = {"dang_chay": True}
def khi_nhan(so_hieu, khung):
    print(f"Nhận {signal.Signals(so_hieu).name}, dừng sau lượt này")
    trang_thai["dang_chay"] = False

signal.signal(signal.SIGINT, khi_nhan)
signal.signal(signal.SIGTERM, khi_nhan)
lan = 0
while trang_thai["dang_chay"]:
    lan += 1
    print("Lượt", lan, "lấy tỷ giá")
    time.sleep(1)
print("Đã lưu", lan, "lượt, thoát")
bash
timeout --preserve-status -s TERM 1.5 python bao_cao.py; echo $?

KẾT QUẢ

Lượt 1 lấy tỷ giá
Lượt 2 lấy tỷ giá
Nhận SIGTERM, dừng sau lượt này
Đã lưu 2 lượt, thoát
0

Lần chạy với -s INT in giống hệt, chỉ khác dòng thứ ba là Nhận SIGINT. Mã thoát giờ là 0, nghĩa là chương trình tự kết thúc bình thường. Bấm Ctrl+C trên máy bạn cho kết quả như -s INT, số lượt tùy lúc bạn bấm. Trên macOS/Linux, gõ python3 thay cho python nếu máy chưa có lệnh python.

Tín hiệu tới lúc chương trình đang ngủ trong time.sleep(1). Python gọi hàm xử lý, rồi chạy tiếp dòng sau sleep(), nên lượt thứ hai vẫn chạy tới cuối. Trên Windows, signal.signal() chỉ nhận vài tín hiệu, trong đó có SIGINT và SIGTERM (theo tài liệu module signal trên docs.python.org, xem ngày 15/11/2026). Dù vậy, taskkill hay việc đóng cửa sổ không gửi SIGTERM, nên trên Windows hàm xử lý SIGTERM không chạy khi bạn tắt chương trình theo hai cách đó.

Kiểm tra nhanh

  1. Chương trình chưa gắn hàm xử lý nào. Những điều nào đúng?

    • SIGTERM làm Python báo KeyboardInterrupt
    • Ctrl+C làm Python báo KeyboardInterrupt ở dòng đang chạy
    • SIGTERM làm chương trình dừng ngay, không in thông báo lỗi
    • Python bỏ qua cả hai tín hiệu cho tới khi vòng lặp xong
  2. Trong khung bẫy, hàm def khi_nhan(): được gắn cho SIGTERM. Lỗi hiện lúc nào?

    • Ngay ở dòng signal.signal(...)
    • Lúc tín hiệu tới và Python gọi hàm với hai đối số
    • Không bao giờ, Python tự bỏ các đối số thừa
  3. Sau dòng cu = signal.signal(signal.SIGTERM, khi_nhan), biến cu giữ gì?

    • Số 15 của SIGTERM
    • Hàm khi_nhan vừa gắn
    • Hàm xử lý SIGTERM có trước dòng này
    • None, vì signal.signal() không trả gì
  4. Trong ví dụ có raise_signal(), đổi lan == 3 thành lan == 1 thì dòng cuối in gì?

    • Thoát sau 1 lượt
    • Thoát sau 0 lượt
    • Thoát sau 2 lượt
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Lấy tỷ giá cho tới khi nhận tín hiệu dừng

Viết hàm lay_het_ty_gia(cac_ma, lay_gia). Hàm gọi lay_gia(ma) cho từng mã trong list cac_ma và gom kết quả vào một list. Starter đã có dict trang_thai. Viết thêm hàm xử lý khi_nhan(so_hieu, khung) ở ngoài hàm, đặt trang_thai["dung"] thành True. Ở đầu lay_het_ty_gia, đặt trang_thai["dung"] về False, rồi gắn khi_nhan cho cả SIGINT và SIGTERM, cất hai hàm xử lý cũ. Khi một tín hiệu tới trong lúc lay_gia(ma) chạy, giữ kết quả của mã đó rồi dừng, không lấy mã sau. Trong finally, đặt lại hai hàm xử lý cũ, kể cả khi lay_gia báo lỗi.

Ví dụ: cac_ma là ["USD", "EUR", "JPY"] và SIGTERM tới lúc lấy "EUR" thì hàm trả về kết quả của "USD" và "EUR".

Trả về: các kết quả đã lấy, một list.

python
import signal

trang_thai = {"dung": False}

def lay_het_ty_gia(cac_ma, lay_gia):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Tín hiệu là thông báo hệ điều hành gửi cho chương trình: Ctrl+C gửi SIGINT, lệnh tắt và kill gửi SIGTERM.

  • Không có hàm xử lý, SIGINT thành KeyboardInterrupt, còn SIGTERM dừng chương trình ngay, không chạy finally.

  • signal.signal(tin_hieu, ham) gắn hàm xử lý và trả về hàm cũ.

  • Hàm xử lý nhận hai đối số so_hieu và khung.

  • Tắt êm: hàm xử lý chỉ bật một cờ, vòng lặp kiểm cờ rồi làm xong lượt, lưu dữ liệu và thoát.

  • Đặt lại hàm xử lý cũ trong finally khi chỉ một phần chương trình cần bắt tín hiệu.

Câu hỏi thường gặp

Gọi sys.exit() ngay trong hàm xử lý có được không?

Được. sys.exit() báo SystemExit ở dòng chương trình đang chạy, nên các khối finally quanh dòng đó vẫn chạy trước khi thoát. Cách bật cờ trong bài cho bạn quyết định chỗ dừng: chương trình chỉ dừng ở cuối một lượt, không dừng giữa lúc đang ghi file.

Sao Ctrl+C không dừng được chương trình Python của tôi?

Có thể chương trình đã gắn hàm xử lý cho SIGINT mà hàm đó không dừng vòng lặp, hoặc một khối except quá rộng đã nuốt KeyboardInterrupt. Xem lại cách bắt lỗi ở bài bắt nhiều lỗi. Trong terminal Linux hay macOS, Ctrl+\ gửi một tín hiệu khác để buộc chương trình dừng.

Muốn chạy việc dọn dẹp mỗi khi chương trình thoát thì dùng gì?

Module atexit gọi hàm của bạn khi chương trình kết thúc bình thường, kể cả sau sys.exit(). Bài thư viện chuẩn: hệ điều hành giới thiệu nó. Dừng các luồng đang chạy một cách an toàn là chủ đề của bài Queue, Event, Condition.

Chủ đề

signal python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập