Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Module bị gỡ khỏi Python 3.12, 3.13: cgi, imp, telnetlib

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 12/12 · Chương 27

Tra cứu thư viện chuẩn

  • 9 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Nhiều module bị gỡ khỏi Python 3.12 và 3.13, nên code cũ chạy tốt trên Python 3.11 bỗng báo lỗi ngay ở dòng import. Trang này liệt kê từng module đã gỡ, bản Python gỡ nó và thứ dùng thay, đo trên Python 3.12, 3.13 và 3.14. Ba module hay gặp nhất trong code cũ là cgi, imp, telnetlib, cùng distutils của các file cài đặt gói.

Cần biết trước: import, pip và warnings.

Bảng tra nhanh: module đã gỡ và thứ dùng thay

Cột "Gỡ ở bản" theo What's New của Python 3.12 (phát hành 02/10/2023) và 3.13 (phát hành 07/10/2024). Python 3.14 (phát hành 07/10/2025) không gỡ thêm module nào, chỉ gỡ một số hàm và lớp. Gói standard-<tên> trên PyPI là bản chép lại module cũ do cộng đồng giữ, chỉ để code cũ chạy tạm.

Module

Gỡ ở bản

Dùng thay

Bài

distutils

3.12

setuptools, file pyproject.toml, cùng sysconfig, shutil.which()

trang này

imp

3.12

importlib

công cụ phát triển

asynchat, asyncore

3.12

asyncio

asyncio.gather()

smtpd

3.12

gói aiosmtpd

gửi email bằng smtplib

cgi, cgitb

3.13

urllib.parse, email.message, hoặc framework như Flask

urllib

telnetlib

3.13

gói telnetlib3 hoặc Exscript, SSH qua gói paramiko

socket

crypt, spwd

3.13

hashlib, gói bcrypt hoặc argon2-cffi cho mật khẩu

hashlib, secrets, uuid

uu, xdrlib

3.13

base64 và struct

hashlib, secrets, uuid

pipes

3.13

subprocess cùng shlex.quote()

subprocess

mailcap

3.13

mimetypes

thư viện mạng

imghdr, sndhdr

3.13

gói filetype, puremagic hoặc python-magic

trang này

audioop, aifc, sunau, chunk, ossaudiodev

3.13

gói audioop-lts, wave, hoặc gói pygame cho âm thanh

trang này

nntplib

3.13

gói pynntp

trang này

msilib, nis

3.13

không có thay thế trong thư viện chuẩn

trang này

lib2to3, công cụ 2to3

3.13

không cần nữa: code Python 2 nên viết lại

lịch sử phiên bản

Đoạn sau thử import 24 module của bảng, trừ distutils, và đếm số module Python báo không có. Mỗi lần thử nằm trong warnings.catch_warnings() để cảnh báo của bản 3.12 không làm rối kết quả:

python
import importlib, warnings
da_go = ["asynchat", "asyncore", "imp", "smtpd", "cgi", "cgitb",
         "crypt", "telnetlib", "nntplib", "audioop", "chunk",
         "sndhdr", "imghdr", "uu", "xdrlib", "aifc", "sunau",
         "mailcap", "pipes", "msilib", "nis", "ossaudiodev",
         "spwd", "lib2to3"]
thieu = []
for ten in da_go:
    try:
        with warnings.catch_warnings():
            warnings.simplefilter("ignore")
            importlib.import_module(ten)
    except ModuleNotFoundError:
        thieu.append(ten)
print(len(thieu), "trên", len(da_go))

KẾT QUẢ

24 trên 24

Python 3.13 cũng in 24 trên 24. Trên Linux (Docker, ảnh python:3.12-slim, Python 3.12.16), Python 3.12 in 6 trên 24: bản đó mới gỡ bốn module asynchat, asyncore, imp, smtpd. msilib chỉ có trên Windows, còn nis cần thư viện NIS lúc dịch Python, ảnh này không có. Trên Windows số này lớn hơn, vì crypt, spwd, ossaudiodev và nis chỉ có trên Unix. Đổi "lib2to3"] thành "lib2to3", "json"] rồi chạy lại: dòng cuối in 24 trên 25, vì json vẫn còn.

Vì sao code cũ báo lỗi import

PEP 594, "Removing dead batteries from the standard library", tạo ngày 20/05/2019, đề xuất gỡ các module ít người dùng, không ai bảo trì hoặc đã có cách tốt hơn. Theo tài liệu của Python 3.11 (đọc ngày 15/11/2026), cả ba module asynchat, asyncore, smtpd đã bị coi là lỗi thời từ Python 3.6, còn các module còn lại in DeprecationWarning từ Python 3.11. Ba module đầu bị gỡ ở 3.12, 19 module còn lại ở 3.13. distutils đi theo một đề xuất riêng, PEP 632, và bị gỡ ở 3.12. imp đã báo cảnh báo từ lâu và cũng bị gỡ ở 3.12.

Trên Python 3.12, các module chờ gỡ ở 3.13 vẫn import được nhưng in một dòng cảnh báo khi import từ chương trình chính. Đoạn sau chạy trong Docker, ảnh python:3.12-slim, Python 3.12.16. Trên Windows đổi python3 thành python:

bash
python3 -c "import cgi"

KẾT QUẢ

<string>:1: DeprecationWarning: 'cgi' is deprecated and slated for removal in Python 3.13

Khi import cgi nằm trong một thư viện mà chương trình của bạn import, Python mặc định giấu cảnh báo này. Cờ -W default, như python3 -W default chuong_trinh.py, hiện cả các cảnh báo đó.

Thay imp bằng importlib

Các hàm của imp có bản tương ứng trong importlib, theo What's New 3.12: imp.reload() thành importlib.reload(), imp.find_module() thành importlib.util.find_spec(), imp.new_module() thành types.ModuleType(). imp.load_source(ten, duong_dan) nạp một file .py bất kỳ, cần ba bước:

python
import importlib.util
with open("bang_gia.py", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("BAC_XIU = 32000\n")
tim = importlib.util.spec_from_file_location
spec = tim("bang_gia", "bang_gia.py")
bang_gia = importlib.util.module_from_spec(spec)
spec.loader.exec_module(bang_gia)
print(bang_gia.BAC_XIU)
print([importlib.util.find_spec(t) is None
       for t in ["imp", "json"]])

KẾT QUẢ

32000
[True, False]

find_spec() cho None khi module không có, mà không import nó, như trang công cụ phát triển đã dùng. Giới hạn: module nạp kiểu này không tự vào sys.modules, muốn import bang_gia ở chỗ khác dùng lại thì gán sys.modules["bang_gia"] = bang_gia.

Thay cgi bằng urllib.parse

cgi.FieldStorage đọc tham số của form web như ?mon=bạc+xỉu&so=2. Không cần nó nữa: urllib.parse.parse_qs() đọc chuỗi truy vấn, email.message đọc phần thân nhiều phần của form tải file, còn ứng dụng web thật dùng framework như Flask hay Django. cgi.escape() đã gỡ từ 3.8, thay bằng html.escape(), có ở bảng tra thư viện mạng.

python
import urllib.parse
truy_van = "mon=b%E1%BA%A1c+x%E1%BB%89u&so=2&so=3&ghi_chu="
print(urllib.parse.parse_qs(truy_van))
print(dict(urllib.parse.parse_qsl(truy_van)))

KẾT QUẢ

{'mon': ['bạc xỉu'], 'so': ['2', '3']}
{'mon': 'bạc xỉu', 'so': '3'}

parse_qs() giải mã %E1%BA%A1 thành chữ có dấu và + thành khoảng trắng, bỏ ghi_chu vì không có giá trị. dict(parse_qsl(...)) giữ giá trị cuối của khóa lặp lại.

Thay telnetlib, distutils và các module còn lại

Telnet gửi cả mật khẩu dưới dạng chữ thường, nên máy chủ ngày nay dùng SSH, với gói paramiko hay asyncssh. Thiết bị cũ chỉ có Telnet thì dùng gói telnetlib3 hoặc Exscript, cài bằng pip như bài pip.

distutils từng dùng trong file setup.py để đóng gói. Gói ngày nay khai trong pyproject.toml và đóng bằng setuptools. Các hàm lẻ có chỗ thay trong thư viện chuẩn: distutils.spawn.find_executable() thành shutil.which(), distutils.sysconfig thành sysconfig. distutils.version.LooseVersion thay bằng packaging.version.Version của gói packaging. Máy nào cài setuptools thì import distutils vẫn chạy, vì gói đó tự kèm một bản distutils, theo What's New 3.12. Ảnh Docker python:3.12-slim không có setuptools, và trên Windows bạn đổi python3 thành python:

bash
python3 -c "import distutils"

KẾT QUẢ

ModuleNotFoundError: No module named 'distutils'

Các module nhỏ khác thay bằng module còn lại của thư viện chuẩn. uu thành base64, pipes.quote() thành shlex.quote() của thư viện hệ điều hành, mailcap thành mimetypes:

python
import base64, shlex, mimetypes
print(base64.b64encode("Huế".encode()))
print(shlex.quote("hoa don.txt"))
print(mimetypes.guess_type("menu.pdf"))

KẾT QUẢ

b'SHXhur8='
'hoa don.txt'
('application/pdf', None)

Giới hạn: crypt không có bản thay trong thư viện chuẩn cho đúng việc băm mật khẩu kiểu Unix, hashlib.scrypt() hay gói bcrypt băm theo cách khác, nên mật khẩu đã lưu bằng crypt cần gói legacycrypt để kiểm.

Kiểm tra nhanh

  1. Module nào báo ModuleNotFoundError trên Python 3.12 nhưng vẫn import được trên Python 3.11?

    • imp
    • cgi
    • telnetlib
  2. Những cách nào giúp thấy trước cảnh báo một module sắp bị gỡ?

    • Chạy python -W default ten_file.py
    • Chạy test với python -W error::DeprecationWarning
    • Đặt warnings.simplefilter("ignore") đầu chương trình
    • Đọc mục Deprecated trong What's New của bản Python mới
  3. Sau import urllib.parse, urllib.parse.parse_qs("so=2&so=3")["so"] trả về gì?

    • '2'
    • '3'
    • ['2', '3']
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Viết hàm kiểm module và đọc tham số URL

Viết thân hai hàm để chuyển một ứng dụng cũ lên Python 3.14, mỗi hàm cần đúng một module của starter:

  • module_thieu(cac_ten): cac_ten là list tên module. Trả về list các tên không có trên bản Python đang chạy, giữ thứ tự, không import module nào. Không sửa cac_ten.

  • doc_tham_so(chuoi_truy_van): đọc chuỗi truy vấn như "mon=b%E1%BA%A1c+x%E1%BB%89u&so=2" thành dict, mỗi khóa ứng với một chuỗi đã giải mã. Khóa lặp lại thì lấy giá trị đầu tiên, khóa không có giá trị thì bỏ qua.

Trả về: module_thieu trả về một list, doc_tham_so trả về một dict.

python
import importlib.util
import urllib.parse


def module_thieu(cac_ten):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này


def doc_tham_so(chuoi_truy_van):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Python 3.12 gỡ distutils, imp, asynchat, asyncore, smtpd; Python 3.13 gỡ 19 module của PEP 594 như cgi, telnetlib, crypt, cùng lib2to3.

  • Python 3.14 không gỡ thêm module nào.

  • imp thay bằng importlib, cgi bằng urllib.parse hay một framework, telnetlib bằng SSH hoặc gói telnetlib3.

  • distutils thay bằng setuptools với pyproject.toml, cùng shutil.which() và sysconfig.

  • Đừng tắt hết DeprecationWarning: đó là lời báo trước khi một module bị gỡ.

Câu hỏi thường gặp

Module cgi trong Python 3.13 bị gỡ thì làm web form bằng gì?

Ứng dụng web dùng framework như Flask, FastAPI hay Django, chúng tự đọc form và file tải lên. Chỉ cần đọc chuỗi truy vấn thì dùng urllib.parse.parse_qs(). Code cũ cần chạy ngay thì cài gói standard-cgi bằng python -m pip install standard-cgi (macOS/Linux: python3 -m pip install standard-cgi), rồi lên kế hoạch thay dần.

Telnetlib trong Python còn dùng được không?

Từ Python 3.13 thì không còn trong thư viện chuẩn. Cài gói telnetlib3 bằng python -m pip install telnetlib3 (macOS/Linux: python3 -m pip install telnetlib3) cho thiết bị chỉ có Telnet, hoặc gói standard-telnetlib để code cũ chạy như trước. Kết nối máy chủ mới thì dùng SSH, vì Telnet không mã hóa gì cả.

Lỗi ModuleNotFoundError: No module named 'distutils' sửa thế nào?

Thường là một gói cũ còn gọi distutils khi cài trên Python 3.12 trở lên. Nâng gói đó lên bản mới nhất trước, vì đa số đã bỏ distutils. Nếu vẫn lỗi, cài setuptools bằng python -m pip install setuptools (macOS/Linux: python3 -m pip install setuptools): nó kèm một bản distutils cho code cũ. Cách cài gói có ở bài pip.

Chủ đề

module bị gỡ python 3.12

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập