Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Số thực float trong Python: round() và sai số 0.1 + 0.2

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 8/13 · Chương 2

Biến, kiểu dữ liệu và toán tử

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Số thực trong Python (kiểu float) là số có phần thập phân như chiều cao 1.58 hay điểm 8.5, và Python chỉ lưu được nó gần đúng. Bạn gặp số thực mỗi khi đo, chia hay tính trung bình, nên cần biết cách làm tròn kết quả và cách so hai số thực cho đúng.

Cần biết trước: kiểu dữ liệu và toán tử số học.

Viết số thực và ký hiệu e

Lương một năm có nhiều chữ số 0, một sai số rất nhỏ cũng vậy. Gõ đủ thì dễ thiếu hoặc thừa một số. Python cho viết gọn bằng ký hiệu e: 1.5e8 nghĩa là 1.5 nhân 10 mũ 8, còn 1e-9 là 1 chia cho 10 mũ 9.

python
luong_nam = 1.5e8
nguong = 1e-9
print(luong_nam, nguong)
print(type(luong_nam), 0.00005)

KẾT QUẢ

150000000.0 1e-09
<class 'float'> 5e-05

Một số viết bằng ký hiệu e là float, kể cả khi giá trị tròn như 1.5e8. Chiều ngược lại cũng xảy ra: số thực quá nhỏ như 0.00005 được Python in bằng ký hiệu e. 5e-05 chính là 0.00005, giá trị không đổi, chỉ cách viết khác.

Vì sao 0.1 + 0.2 không bằng 0.3

Lê Minh Tâm được cộng 0.1 điểm chuyên cần và 0.2 điểm phát biểu. Cộng hai số này, Python in ra một con số lạ:

python
diem_cong = 0.1 + 0.2
print(diem_cong)

KẾT QUẢ

0.30000000000000004

Kết quả lệch khỏi 0.3 ở chữ số cuối cùng.

Máy tính lưu số thực ở hệ nhị phân. Giống như 1/3 viết ở hệ thập phân thành 0.3333, lặp mãi không dừng, số 0.1 ở hệ nhị phân cũng là một dãy lặp vô tận, nên máy chỉ giữ được một số rất gần 0.1. Sai số nhỏ cỡ 1e-16, nhưng đủ để 0.1 + 0.2 lệch khỏi 0.3. Python tính đúng theo cách máy lưu số: ngôn ngữ nào dùng số thực nhị phân cũng cho kết quả này. Khi cần tính tiền chính xác tới từng đồng lẻ, Python có kiểu Decimal, lưu số ở hệ thập phân. Bài Decimal và Fraction dạy kiểu đó.

Làm tròn bằng round()

Chỉ số BMI của Trần Thu Hà (nặng 52 kg, cao 1.58 m) là cân nặng chia bình phương chiều cao. Phép chia cho ra nhiều chữ số, và round() giữ lại đúng số chữ số bạn cần:

python
can_nang = 52
chieu_cao = 1.58
bmi = can_nang / chieu_cao ** 2
print(bmi)
print(round(bmi, 1), round(bmi, 2), round(bmi))
print(type(round(bmi)), type(round(bmi, 1)))

KẾT QUẢ

20.82999519307803
20.8 20.83 21
<class 'int'> <class 'float'>

round(x, n) làm tròn x còn n chữ số thập phân và trả về một float. Bỏ n thì round(x) làm tròn về số nguyên và trả về một int. Đổi round(bmi, 1) thành round(bmi, 6) ở cả hai dòng rồi chạy lại: kết quả là 20.829995, có sáu chữ số sau dấu chấm.

n âm làm tròn về hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn: round(12345678, -3) cho 12346000. round() đổi chính giá trị. Khi chỉ muốn in đẹp mà giữ nguyên số, bạn dùng định dạng :.2f của f-string.

Làm tròn về số chẵn

Ở trường, số nằm đúng giữa hai mốc như 2.5 được làm tròn lên 3. Python làm khác: số nằm đúng giữa được đưa về số chẵn gần hơn.

python
print(round(0.5), round(1.5), round(2.5), round(3.5))

KẾT QUẢ

0 2 2 4

1.5 và 2.5 cùng ra 2, vì 2 là số chẵn đứng cạnh cả hai. Cách này làm cho tổng của nhiều số đã làm tròn không bị kéo lên dần, nên hay dùng trong thống kê.

Sai số nhị phân cũng chen vào đây: round(2.675, 2) cho 2.67, vì 2.675 thật ra được lưu thành một số nhỏ hơn 2.675 một chút.

So sánh hai số thực

Vì sai số, hai số thực bằng nhau trên giấy có thể khác nhau ở chữ số cuối. Cách so trong bài này là làm tròn cả hai vế tới chín chữ số thập phân rồi mới so: sai số cỡ 1e-16 biến mất, còn chênh lệch thật vẫn giữ.

python
diem_cong = 0.1 + 0.2
print(diem_cong, 0.3)
print(round(diem_cong, 9), round(0.3, 9))
print(round(diem_cong, 9) == round(0.3, 9))

KẾT QUẢ

0.30000000000000004 0.3
0.3 0.3
True

Dấu == ở dòng cuối hỏi hai vế có bằng nhau không và cho ra True hoặc False, bài toán tử so sánh dạy kỹ dấu này. Cách làm tròn tới chín chữ số dùng được với số cỡ đơn vị như điểm hay chiều cao; số rất nhỏ như 1e-10 cần cách khác, vì làm tròn tới chín chữ số biến nó thành 0.0.

Làm tròn cả hai vế, đừng chỉ một vế: vế còn lại có thể mang sai số riêng của nó. Khi đã học import, bạn sẽ dùng hàm math.isclose(), hàm so hai số thực có tính sẵn sai số cho phép. Bài module math giới thiệu hàm đó.

Kiểm tra nhanh

  1. print(0.1 + 0.2) in ra gì?

    • 0.3
    • 0.30000000000000004
    • Báo lỗi TypeError
  2. round(2.5) và round(3.5) lần lượt cho ra gì?

    • 3 và 4
    • 2 và 3
    • 2 và 4
  3. Những biểu thức nào cho ra một số thực (float)?

    • 1e3
    • round(7.456, 1)
    • round(7.456)
    • 10 / 2
  4. print(round(1.0 - 0.9, 9)) in ra gì?

    • 0.1
    • 0.09999999999999998
    • 0.099999999
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Làm tròn số liệu trong hồ sơ

Trần Thu Hà nặng can_nang kg, cao chieu_cao m. Lê Minh Tâm và Phạm Quốc Huy có điểm trung bình diem_tam, diem_huy. Tính bằng round():

  • bmi: cân nặng chia bình phương chiều cao, làm tròn một chữ số thập phân.

  • diem_tam_tron: điểm của Tâm làm tròn về số nguyên.

  • diem_huy_tron: điểm của Huy làm tròn về số nguyên.

Không gõ thẳng đáp số: hãy để Python tính.

python
can_nang = 52
chieu_cao = 1.58
diem_tam = 8.5
diem_huy = 9.5
bmi = 0
diem_tam_tron = 0
diem_huy_tron = 0
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • float lưu số có phần thập phân; ký hiệu e như 1e-9 hay 1.5e8 tạo float.

  • Số thực chỉ được lưu gần đúng, nên 0.1 + 0.2 ra 0.30000000000000004.

  • round(x, n) làm tròn còn n chữ số thập phân và trả về float; round(x) trả về int.

  • Số nằm đúng giữa hai mốc được làm tròn về số chẵn: round(2.5) là 2, round(3.5) là 4.

  • So hai số thực bằng cách làm tròn cả hai vế tới chín chữ số rồi mới so.

Câu hỏi thường gặp

Float trong Python là gì, khác int ở đâu?

float là kiểu của số có phần thập phân, viết bằng dấu chấm như 8.5. int là số nguyên, đếm được từng đơn vị và tính chính xác tuyệt đối. Số nguyên của Python lớn tùy ý, còn số thực chỉ giữ khoảng 15 đến 17 chữ số có nghĩa. Xem thêm bài số nguyên int.

Làm tròn số trong Python lên hoặc xuống hẳn thì dùng gì?

round() làm tròn về mốc gần hơn. Muốn làm tròn lên hẳn hay xuống hẳn, bạn dùng hai hàm math.ceil() và math.floor() của module math. Với số dương, int() cũng cắt bỏ phần thập phân, tức làm tròn xuống.

Làm sao đổi chuỗi "8.5" thành số thực?

Gọi float("8.5"), kết quả là số 8.5 tính toán được. Chuỗi không viết đúng dạng số, ví dụ "8,5", làm float() báo ValueError. Bài ép kiểu giải thích việc đổi giữa chuỗi và số.

Chủ đề

python float

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập