Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

async await trong Python: nhập môn asyncio

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 8/9 · Chương 21

Đa luồng, đa tiến trình và asyncio

  • 8 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Lập trình bất đồng bộ trong Python với asyncio cho một chương trình chờ nhiều việc mà không cần mở thêm luồng: bạn viết hàm bằng async def và chờ việc khác xong bằng await. Bạn dùng nó khi chương trình phần lớn thời gian chỉ ngồi chờ, như đợi máy chủ trả lời từng trang web hay đợi một file tải xong.

Cần biết trước: coroutine bằng generator, đa luồng với threading và module time.

Hàm async def cho ra một coroutine

Thêm từ khóa async trước def là bạn có một hàm async. Gọi hàm đó không chạy thân hàm: lời gọi chỉ tạo ra một coroutine, giống cách gọi một hàm có yield chỉ tạo ra một generator. Coroutine là một việc đã sẵn sàng nhưng còn nằm chờ, như một phiếu order đã ghi mà chưa ai pha.

python
async def tai_trang(trang):
    print("Bắt đầu tải", trang)
    return f"<html>{trang}</html>"

viec = tai_trang("bang-gia")
print(type(viec).__name__)
try:
    viec.send(None)
except StopIteration as e:
    print("Kết quả:", e.value)

KẾT QUẢ

coroutine
Bắt đầu tải bang-gia
Kết quả: <html>bang-gia</html>

Dòng viec = tai_trang("bang-gia") không in gì, nên dòng đầu là tên kiểu coroutine. Thân hàm chỉ chạy khi có ai đẩy coroutine đi bằng send(None), đúng như với coroutine bằng generator, và giá trị return nằm trong e.value của StopIteration. Bạn không tự gọi send() trong chương trình thật: vòng sự kiện của asyncio làm việc đó cho bạn. Đổi "bang-gia" thành "lich-hoc" rồi chạy lại: dòng cuối in Kết quả: <html>lich-hoc</html>.

Chạy coroutine bằng asyncio.run()

Từ đây các khối code của bài không có nút Chạy. Trình chạy trên trang gọi code của bạn như một hàm thường bên trong trình duyệt, nên asyncio.run() trên trang báo RuntimeError. Mỗi kết quả bên dưới là của một lần chạy bằng Python 3.14 trên máy tính, và bạn chép code về máy để chạy thử.

asyncio.run() nhận một coroutine, dựng một vòng sự kiện (event loop), chạy coroutine tới khi xong rồi trả về giá trị return của nó. asyncio.sleep(0.1) là một coroutine chờ 0.1 giây, đóng vai thời gian máy chủ trả lời:

python
import asyncio

async def tai_trang(trang):
    await asyncio.sleep(0.1)
    return f"<html>{trang}</html>"

noi_dung = asyncio.run(tai_trang("bang-gia"))
print(noi_dung)

KẾT QUẢ

<html>bang-gia</html>

Chạy trên máy của bạn · Đoạn này cần Python cài trên máy, trang không chạy được.

Vòng sự kiện giống người quản lý quầy: nó cầm danh sách các coroutine, đẩy một cái chạy tới chỗ phải chờ, rồi quay sang cái khác. Một chương trình thường gọi asyncio.run() đúng một lần, ở cuối file, với coroutine chính của chương trình.

Chờ việc khác xong bằng await

await đặt trước một coroutine nghĩa là "chạy việc này và đợi kết quả của nó". Coroutine đang chạy dừng ở dòng await, nhường chỗ cho vòng sự kiện, và đi tiếp khi việc được chờ xong. Hai lần await viết nối nhau thì việc sau chỉ bắt đầu khi việc trước xong:

python
import asyncio
import time

async def tai_trang(trang):
    await asyncio.sleep(0.3)
    return len(trang)

async def main():
    bat_dau = time.monotonic()
    a = await tai_trang("bang-gia")
    b = await tai_trang("lich-hoc")
    print("Tổng ký tự:", a + b)
    print(f"Hai lần await: {time.monotonic() - bat_dau:.1f} giây")

asyncio.run(main())

KẾT QUẢ

Tổng ký tự: 16
Hai lần await: 0.6 giây

Chạy trên máy của bạn · Đoạn này cần Python cài trên máy, trang không chạy được.

Hai lượt chờ 0.3 giây cộng lại thành 0.6 giây. Muốn hai trang chờ chồng lên nhau thì phải giao cả hai cho vòng sự kiện cùng lúc, việc của bài asyncio gather và create_task(). Con số trên máy bạn có thể lệch một chút.

Ở cấp cao nhất của một file .py, await cũng báo lỗi cú pháp, nên coroutine chính được giao cho asyncio.run(). Lỗi ngược lại, quên await, chỉ lộ ra khi bạn dùng tới thứ lời gọi cho ra.

asyncio khác đa luồng ở điểm nào

Với threading, mỗi việc có một luồng riêng, và hệ điều hành tự chuyển qua lại giữa các luồng ở bất kỳ dòng nào. Với asyncio, mọi coroutine chạy chung một luồng:

python
import asyncio
import threading

async def tai_trang(trang):
    await asyncio.sleep(0.1)
    print(trang, "chạy trong", threading.current_thread().name)

async def main():
    await tai_trang("bang-gia")
    await tai_trang("lich-hoc")
    print("Số luồng:", threading.active_count())

asyncio.run(main())

KẾT QUẢ

bang-gia chạy trong MainThread
lich-hoc chạy trong MainThread
Số luồng: 1

Chạy trên máy của bạn · Đoạn này cần Python cài trên máy, trang không chạy được.

Cả hai coroutine chạy trong MainThread, và chương trình chỉ có một luồng. Vòng sự kiện chỉ đổi sang coroutine khác ở chỗ có await, giống một generator chỉ dừng ở yield. Giữa hai lệnh await, coroutine chạy liền một mạch, nên một lệnh tính toán dài hay time.sleep() ở đó bắt mọi coroutine khác đứng chờ theo. Bạn viết asyncio.sleep() trong hàm async để việc chờ nhường chỗ cho việc khác.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau async def gia(): return 29000, type(gia()).__name__ cho ra gì?

    • 29000
    • 'coroutine'
    • 'function'
  2. Những câu nào đúng về các ví dụ asyncio của bài?

    • Mọi coroutine trong ví dụ chạy trong luồng MainThread
    • Mỗi lệnh await mở một luồng mới cho coroutine được chờ
    • await chỉ viết được trong thân một hàm async def
    • Gọi tai_trang("bang-gia") chạy ngay thân hàm tới dòng return
  3. Trong khung bẫy quên await, vì sao len() báo TypeError?

    • Lời gọi tai_trang("bang-gia") chỉ tạo coroutine, thân hàm chưa chạy
    • Trang tải về còn rỗng nên len() không đếm được
    • asyncio.run() chỉ chạy main, không chạy hàm async nào khác
  4. Trong ví dụ hai lần await, nếu mỗi asyncio.sleep() chờ 0.5 giây thì dòng cuối in khoảng bao nhiêu giây?

    • Khoảng 0.5 giây
    • Khoảng 0 giây
    • Khoảng 1.0 giây
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Cộng dung lượng các trang đã tải

Một chương trình asyncio tải lần lượt nhiều trang. Sửa dòng def để tong_dung_luong(cac_trang, tai) thành một hàm async, rồi viết thân hàm: với từng trang trong cac_trang, theo đúng thứ tự, chờ tai(trang) bằng await và cộng kích thước nó cho ra. tai là một hàm async có sẵn. Chương trình thật sẽ chạy asyncio.run(tong_dung_luong(...)). Trình chấm không dùng được asyncio.run() trên trang, nên tự đẩy coroutine của bạn bằng send(None) như ví dụ đầu bài, và bạn không cần thêm asyncio.sleep(). Hàm không sửa list cac_trang.

Trả về: tổng kích thước các trang, giá trị coroutine cho ra khi được chờ, một int.

python
def tong_dung_luong(cac_trang, tai):  # sửa dòng này
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Gọi một hàm async def chỉ tạo coroutine; thân hàm chạy khi coroutine được chờ.

  • asyncio.run(coro) dựng vòng sự kiện, chạy coroutine chính tới khi xong và trả về giá trị return.

  • await chạy một coroutine và đợi kết quả; hai lệnh await nối nhau thì thời gian chờ cộng lại.

  • await ngoài async def là lỗi cú pháp; quên await cho ra một coroutine chưa chạy.

  • Mọi coroutine chạy trong luồng chính và chỉ nhường nhau ở chỗ await, nên việc chờ dùng asyncio.sleep().

Câu hỏi thường gặp

Lập trình bất đồng bộ trong Python là gì?

Là cách viết chương trình để trong lúc một việc đang chờ (máy chủ trả lời, file tải về), chương trình làm việc khác thay vì đứng yên. Trong Python, bạn đánh dấu các chỗ chờ bằng await trong hàm async def, và vòng sự kiện của asyncio chuyển qua lại giữa các coroutine ở đúng những chỗ đó.

Async await có làm chương trình chạy nhanh hơn không?

Chỉ khi nhiều việc chờ được giao cho vòng sự kiện cùng lúc để các lượt chờ chồng lên nhau, cách làm có ở bài asyncio gather và create_task(). Việc chỉ tính toán không nhanh hơn, vì mọi coroutine chạy chung một luồng. Việc tính toán nặng chia ra nhiều nhân CPU bằng multiprocessing.

Nên dùng asyncio hay threading để tải nhiều trang?

Cả hai đều cho các lượt chờ chồng lên nhau. asyncio cần thư viện viết bằng async def cho phần chờ, đổi lại một luồng chạy được hàng nghìn coroutine. Thư viện chỉ có hàm thường, như time.sleep() hay một hàm tải trang thường, thì dùng đa luồng với threading hoặc thread pool.

Vì sao gọi asyncio.run() trong Jupyter Notebook bị báo lỗi?

Jupyter đã có sẵn một vòng sự kiện đang chạy, và asyncio.run() không được gọi từ bên trong một vòng sự kiện khác, nên nó báo RuntimeError. Trong một ô của Jupyter Notebook, bạn viết thẳng await main() ở cấp cao nhất của ô, vì Jupyter cho phép điều đó.

Chủ đề

asyncio python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập