Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Phương thức chuỗi trong Python (string methods)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 5/13 · Chương 3

Chuỗi

  • 9 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Phương thức chuỗi trong Python là những hàm gắn sẵn vào mỗi chuỗi, gọi bằng một dấu chấm sau chuỗi, như ten.upper() để viết hoa. Bạn dùng chúng khi cần dọn dữ liệu người dùng gõ vào: họ tên viết hoa lộn xộn, mã đơn gõ chữ thường, hay ô số lượng lẫn chữ cái.

Cần biết trước: biến và chuỗi.

Gọi phương thức bằng dấu chấm

Họ tên trong một đơn hàng được gõ toàn chữ thường. Phương thức (method) là hàm gắn vào giá trị, gọi bằng dấu chấm: bạn viết chuỗi hoặc biến chứa chuỗi, một dấu chấm, tên phương thức, rồi cặp ngoặc tròn.

python
ho_ten = "lê minh tâm"
print(ho_ten.upper())
print(ho_ten.title())
print("MA-MAU-01".lower())

KẾT QUẢ

LÊ MINH TÂM
Lê Minh Tâm
ma-mau-01

upper() viết hoa từng chữ cái, lower() viết thường từng chữ cái, còn title() viết hoa chữ cái đầu của mỗi từ. Cả ba xử lý đúng chữ cái có dấu tiếng Việt, và để nguyên chữ số, dấu cách. Cặp ngoặc tròn là bắt buộc kể cả khi không có gì bên trong: thiếu nó, bạn chỉ nhắc tên phương thức chứ chưa gọi.

Đổi "MA-MAU-01".lower() thành "MA-MAU-01".title() rồi chạy lại: dòng cuối in Ma-Mau-01.

Phương thức trả về chuỗi mới

Chuỗi là bất biến, nên một phương thức như title() không sửa được chuỗi gốc. Nó trả về (return) một chuỗi mới, và bạn phải gán chuỗi đó cho một biến nếu muốn giữ lại.

Gán lại biến bằng kết quả của phương thức là cách viết bạn sẽ gặp thường xuyên:

python
ten = "trần thu hà"
ten = ten.title()
print(ten)

KẾT QUẢ

Trần Thu Hà

Dòng thứ hai đọc từ phải sang trái: Python gọi ten.title(), nhận chuỗi mới "Trần Thu Hà", rồi cho tên ten chỉ sang chuỗi đó. Chuỗi "trần thu hà" ban đầu không bị sửa, chỉ là không còn biến nào gắn với nó.

Gọi nối tiếp nhiều phương thức

Vì upper() trả về một chuỗi, bạn gọi tiếp được một phương thức khác ngay trên kết quả đó, nối bằng một dấu chấm nữa. Python chạy lần lượt từ trái sang phải:

python
ma_nhap = "dh1024"
print(ma_nhap.upper().lower())
print(ma_nhap.lower().upper())
print(ma_nhap.upper().isdigit())

KẾT QUẢ

dh1024
DH1024
False

Mỗi dấu chấm làm việc trên kết quả của bước ngay trước nó, nên phương thức đứng sau cùng quyết định kết quả cuối. Dòng thứ ba kết thúc bằng isdigit(), phương thức của mục sau, nên kết quả là một giá trị bool chứ không còn là chuỗi. Giống một dây chuyền: mỗi trạm nhận món hàng từ trạm trước, làm một việc, rồi chuyển đi.

Kiểm tra chuỗi toàn chữ số với isdigit()

Ô "số ly" mà khách gõ là chuỗi. Trước khi đổi chuỗi sang số (bài ép kiểu), bạn hỏi chuỗi có toàn chữ số không bằng isdigit(). Phương thức này trả về True hoặc False:

python
print("1024".isdigit(), "DH1024".isdigit())
print("8.5".isdigit(), "-5".isdigit(), "".isdigit())
so_ly = "3"
print(so_ly.isdigit())

KẾT QUẢ

True False
False False False
True

isdigit() chỉ cho True khi chuỗi có ít nhất một ký tự và từng ký tự đều là chữ số. Dấu chấm của số thực và dấu trừ của số âm đều làm nó trả về False, và chuỗi rỗng cũng vậy. Các phương thức có tên bắt đầu bằng is đều hỏi một câu có hoặc không như thế.

Phương thức chuỗi chỉ gọi được trên chuỗi. Gọi nó trên một số là lỗi:

Bảng 47 phương thức chuỗi theo việc

Python 3.14 có 47 phương thức chuỗi, xếp theo việc dưới đây. Câu dẫn của mỗi nhóm ghi bài dạy nhóm đó. Phương thức đổi chuỗi trả về chuỗi mới, phương thức hỏi trả về True hoặc False.

Bốn phương thức của bài này

Dạy ở chính bài này.

Phương thức

Việc làm

upper()

Viết hoa mọi chữ cái.

lower()

Viết thường mọi chữ cái.

title()

Viết hoa chữ cái đầu mỗi từ.

isdigit()

Hỏi chuỗi có toàn chữ số không.

Đổi và hỏi chữ hoa, chữ thường

Dạy ở bài chữ hoa, chữ thường.

Phương thức

Việc làm

capitalize()

Viết hoa chữ cái đầu chuỗi, còn lại viết thường.

casefold()

Viết thường để so sánh không phân biệt hoa thường.

swapcase()

Đảo hoa thành thường và thường thành hoa.

isupper()

Hỏi mọi chữ cái có đang viết hoa không.

islower()

Hỏi mọi chữ cái có đang viết thường không.

istitle()

Hỏi mỗi từ có viết hoa chữ cái đầu không.

Cắt khoảng trắng và đoạn đầu, đoạn cuối

Dạy ở bài strip().

Phương thức

Việc làm

strip()

Cắt khoảng trắng ở hai đầu.

lstrip()

Cắt khoảng trắng ở đầu trái.

rstrip()

Cắt khoảng trắng ở đầu phải.

removeprefix()

Bỏ một đoạn mở đầu nếu có.

removesuffix()

Bỏ một đoạn kết thúc nếu có.

Thay một đoạn hay nhiều ký tự

Dạy ở bài replace().

Phương thức

Việc làm

replace()

Thay một đoạn bằng đoạn khác.

translate()

Thay nhiều ký tự theo một bảng.

maketrans()

Tạo bảng thay ký tự cho translate().

Tách và ghép chuỗi

Dạy ở bài split() và join().

Phương thức

Việc làm

split()

Tách chuỗi thành list theo dấu ngăn.

rsplit()

Tách như split() nhưng bắt đầu từ bên phải.

splitlines()

Tách chuỗi thành list theo từng dòng.

partition()

Cắt làm ba phần ở dấu ngăn đầu tiên.

rpartition()

Cắt làm ba phần ở dấu ngăn cuối cùng.

join()

Ghép các chuỗi của một dãy bằng chuỗi nối.

Tìm, đếm và hỏi đầu cuối

Dạy ở bài find(), index(), count().

Phương thức

Việc làm

find()

Tìm chỉ số đầu tiên của một đoạn, không thấy cho -1.

rfind()

Tìm chỉ số cuối cùng của một đoạn.

index()

Tìm như find(), không thấy thì báo lỗi.

rindex()

Tìm như rfind(), không thấy thì báo lỗi.

count()

Đếm số lần một đoạn xuất hiện.

startswith()

Hỏi chuỗi có mở đầu bằng một đoạn không.

endswith()

Hỏi chuỗi có kết thúc bằng một đoạn không.

Hỏi loại ký tự

Dạy ở bài isdigit().

Phương thức

Việc làm

isalpha()

Hỏi chuỗi có toàn chữ cái không.

isalnum()

Hỏi chuỗi có toàn chữ cái và chữ số không.

isdecimal()

Hỏi chuỗi có toàn chữ số thập phân không.

isnumeric()

Hỏi chuỗi có toàn ký tự mang giá trị số không.

isspace()

Hỏi chuỗi có toàn khoảng trắng không.

isascii()

Hỏi chuỗi có toàn ký tự ASCII (chữ cái không dấu, chữ số, dấu câu cơ bản) không.

isidentifier()

Hỏi chuỗi có đúng dạng tên biến không.

isprintable()

Hỏi chuỗi có toàn ký tự in được không.

Căn lề và đổi tab

Dạy ở bài zfill(), center(), ljust().

Phương thức

Việc làm

zfill()

Thêm số 0 bên trái cho đủ độ dài.

center()

Căn giữa trong một độ rộng cho trước.

ljust()

Căn trái trong một độ rộng cho trước.

rjust()

Căn phải trong một độ rộng cho trước.

expandtabs()

Đổi ký tự tab thành dấu cách.

Điền giá trị vào chuỗi

Dạy ở bài format().

Phương thức

Việc làm

format()

Điền giá trị vào các cặp ngoặc nhọn của chuỗi.

format_map()

Điền như format(), lấy giá trị từ một dict.

Đổi chuỗi thành byte

Dạy ở bài mã hóa UTF-8.

Phương thức

Việc làm

encode()

Đổi chuỗi thành dãy byte theo một bảng mã.

Hai phương thức bạn sẽ cần ngay là strip() để cắt khoảng trắng thừa và replace() để thay một đoạn chuỗi. Bài của hai phương thức này đứng ngay sau bài này.

Kiểm tra nhanh

  1. print("trần thu hà".title()) in ra gì?

    • Trần Thu Hà
    • Trần thu hà
    • TRẦN THU HÀ
  2. Sau hai dòng ten = "hà" và ten.upper(), print(ten) in ra gì?

    • HÀ
    • hà
    • Báo lỗi vì chưa gán
  3. Với so_don = 1024 và ma = "DH1024", những dòng nào báo lỗi AttributeError?

    • so_don.upper()
    • ma.upper()
    • ma.isdigit()
    • so_don.isdigit()
  4. print("dh1024".upper().lower()) in ra gì?

    • DH1024
    • Dh1024
    • dh1024
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Chuẩn hóa thông tin đơn hàng

Phạm Quốc Huy gõ thông tin đơn hàng khá lộn xộn. Từ các chuỗi gõ vào trong starter, tính:

  • ho_ten: ten_nhap viết hoa chữ cái đầu mỗi từ.

  • ma_don: ma_nhap viết hoa.

  • so_ly_hop_le: so_ly_nhap có toàn chữ số không.

  • gia_hop_le: gia_nhap có toàn chữ số không.

Dùng title(), upper(), isdigit(), và không gõ thẳng True hay False.

python
ten_nhap = "pHẠM qUỐC hUY"
ma_nhap = "dh1024"
so_ly_nhap = "3"
gia_nhap = "29.000"
ho_ten = ""
ma_don = ""
so_ly_hop_le = ""
gia_hop_le = ""
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • Phương thức gọi bằng dấu chấm và cặp ngoặc tròn: ten.upper(), ten.lower(), ten.title().

  • Phương thức chuỗi trả về chuỗi mới; muốn giữ kết quả phải gán lại: ten = ten.title().

  • Gọi nối tiếp chạy từ trái sang phải; phương thức cuối quyết định kết quả.

  • isdigit() cho True khi chuỗi khác rỗng và toàn chữ số; "8.5" và "-5" cho False.

  • Gọi phương thức chuỗi trên số nguyên báo AttributeError.

Câu hỏi thường gặp

Các hàm xử lý chuỗi trong Python gồm những gì?

Phần lớn là phương thức gọi bằng dấu chấm, như 47 phương thức trong bảng trên. Ngoài ra có vài hàm dựng sẵn nhận chuỗi, như len() đếm ký tự và str() đổi giá trị sang chuỗi; bài nối chuỗi dạy len().

Phương thức khác hàm ở chỗ nào?

Hàm gọi trần với giá trị đặt trong ngoặc, như len(ten). Phương thức gắn với một kiểu và gọi bằng dấu chấm sau giá trị, như ten.upper(), nên chỉ chuỗi mới có upper(). Gọi sai kiểu thì Python báo AttributeError.

Có phương thức nào chỉ viết hoa chữ cái đầu của cả chuỗi không?

Có, capitalize() viết hoa chữ cái đầu chuỗi và viết thường phần còn lại: "lê MINH tâm".capitalize() cho Lê minh tâm. Bài chữ hoa, chữ thường dạy nó cùng các phương thức đổi hoa thường khác.

Chủ đề

string methods python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập