Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

f-string trong Python: chèn biến, định dạng số

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 9/13 · Chương 3

Chuỗi

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

f-string trong Python là chuỗi có chữ cái f đứng ngay trước dấu nháy, trong đó mỗi cặp ngoặc nhọn {} được thay bằng giá trị của biến hay biểu thức đặt bên trong. Bạn dùng nó mỗi khi cần in một câu lẫn số liệu, như lời chào có tên khách, dòng hóa đơn có dấu phẩy ngăn hàng nghìn hay điểm trung bình làm tròn hai chữ số.

Cần biết trước: chuỗi, nối chuỗi và số thực float.

Chèn biến vào chuỗi với f-string

Ghép một câu chào bằng dấu + buộc bạn đổi số sang chuỗi bằng str() và đếm từng dấu cách. f-string viết cả câu một lần, giá trị nào cần chèn thì đặt tên biến vào cặp ngoặc nhọn:

python
ten = "Trần Thu Hà"
tuoi = 27
print("Chào " + ten + ", " + str(tuoi) + " tuổi")
print(f"Chào {ten}, {tuoi} tuổi")
print(type(f"{tuoi}"))

KẾT QUẢ

Chào Trần Thu Hà, 27 tuổi
Chào Trần Thu Hà, 27 tuổi
<class 'str'>

Hai dòng đầu in giống hệt nhau. Trong f-string, Python tự đổi tuoi sang chuỗi, nên không cần str(). Kết quả của f-string là một chuỗi bình thường: in được, gán vào biến được, nối được với chuỗi khác. Có thể hình dung f-string như một tờ phiếu in sẵn, mỗi cặp ngoặc nhọn là một ô trống mà Python điền vào lúc chạy.

Biểu thức trong cặp ngoặc nhọn

Trong cặp ngoặc nhọn bạn đặt được cả một biểu thức, không chỉ tên biến. Python tính biểu thức đó rồi chèn kết quả vào chuỗi:

python
gia = 29000
so_ly = 3
print(f"{so_ly} ly x {gia} đ = {so_ly * gia} đ")
print(f"Sang năm Hà {27 + 1} tuổi")

KẾT QUẢ

3 ly x 29000 đ = 87000 đ
Sang năm Hà 28 tuổi

Thành tiền so_ly * gia được tính ngay tại chỗ, không cần một biến riêng. Đổi so_ly = 3 thành so_ly = 5 rồi chạy lại: dòng đầu in 145000. Biểu thức nên ngắn: khi phép tính dài hơn một dòng, bạn tính trước vào một biến có tên rõ nghĩa rồi chèn biến đó.

Định dạng số sau dấu hai chấm

Số tiền 1250000 khó đọc, điểm 2 / 3 in ra cả dãy chữ số. Sau biểu thức, bạn thêm dấu hai chấm và một phần định dạng để chọn cách số hiện ra:

python
tong = 1250000
diem_tb = 8.5
ty_le = 0.15
print(f"{tong:,} đ")
print(f"{diem_tb:.2f}", f"{2 / 3:.2f}")
print(f"{ty_le:.1%}", f"{ty_le:.0%}")

KẾT QUẢ

1,250,000 đ
8.50 0.67
15.0% 15%

:, chèn dấu phẩy ngăn hàng nghìn. :.2f in đúng hai chữ số sau dấu chấm, thêm số 0 nếu thiếu và làm tròn nếu thừa. :.1% nhân giá trị với 100, in một chữ số thập phân rồi thêm dấu %. Phần định dạng chỉ đổi cách in: biến diem_tb vẫn là 8.5.

Phần định dạng số chỉ dùng được với số. Giá trị lấy từ chỗ khách nhập thường vẫn là chuỗi:

Căn cột và thêm số 0 đằng trước

Muốn in menu thành cột thẳng, bạn cho mỗi giá trị một độ rộng cố định. :<12 căn trái trong 12 ô, :>8 căn phải trong 8 ô, :^9 căn giữa trong 9 ô. Độ rộng và dấu phẩy ghép được với nhau, như :>8,:

python
print(f"{'Món':<12}{'Giá':>8}")
print(f"{'Cà phê sữa':<12}{29000:>8,}")
print(f"{'Bạc xỉu':<12}{32000:>8,}")
print(f"[{'Huế':^9}]")
print(f"Bàn {7:02d}, lúc {9:02d}:{5:02d}")

KẾT QUẢ

Món              Giá
Cà phê sữa    29,000
Bạc xỉu       32,000
[   Huế   ]
Bàn 07, lúc 09:05

Chữ căn trái và số căn phải là cách bảng tính vẫn làm, nên hàng đơn vị của các giá thẳng nhau. Giá trị ngắn hơn độ rộng thì Python chèn dấu cách vào phần còn trống. :02d in số nguyên đủ hai chữ số, thêm 0 đằng trước khi thiếu, hợp với giờ, phút và số bàn. Tên món viết bằng nháy đơn để code chạy được cả trên bản Python cũ hơn 3.12.

Code cũ còn hay dùng phương thức format() hoặc toán tử % để làm việc này, bài format() trong Python giúp bạn đọc hai cách viết đó. Thêm !r sau biểu thức thì giá trị được in kèm dấu nháy như khi Python hiển thị nó, ở bài str và repr.

Kiểm tra nhanh

  1. Với diem_tb = 8.5, dòng print(f"{diem_tb:.2f}") in ra gì?

    • 8.5
    • 8.50
    • 8.52
  2. Với ty_le = 0.15, những dòng nào in ra Giảm 15%?

    • print(f"Giảm {ty_le:.0%}")
    • print("Giảm {ty_le:.0%}")
    • print(f"Giảm {ty_le * 100:.0f}%")
    • print(f"Giảm {15:.0%}")
  3. Với gia = "29000", dòng print(f"{gia:,} đ") cho kết quả gì?

    • 29,000 đ
    • 29000 đ
    • Báo lỗi ValueError
  4. Điền phần định dạng để so_ban = 7 in ra Bàn 07: f"Bàn {so_ban:____}"

Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

In dòng hóa đơn quán cà phê

Máy in hóa đơn của quán cần các dòng có định dạng cố định. Dùng f-string để tính:

  • dong_mon: tên món căn trái 12 ô, số ly căn phải 4 ô, thành tiền so_ly * gia căn phải 10 ô có dấu phẩy ngăn hàng nghìn.

  • dong_giam: từ Giảm, một dấu cách, rồi ty_le_giam in dạng phần trăm không có chữ số thập phân.

  • ma_ban, ma_ban_2: từ Bàn, một dấu cách, rồi số bàn in đủ hai chữ số.

Tính thành tiền ngay trong cặp ngoặc nhọn. Không dùng str(), không nhân tay với 100 và không gõ thẳng đáp số.

python
ten_mon = "Cà phê sữa"
so_ly = 3
gia = 29000
ty_le_giam = 0.1
so_ban = 7
so_ban_2 = 12
dong_mon = ""
dong_giam = ""
ma_ban = ""
ma_ban_2 = ""
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • f-string là chuỗi có chữ cái f trước dấu nháy, mỗi {} được thay bằng giá trị của biểu thức bên trong.

  • Quên chữ cái f thì cặp ngoặc nhọn được in nguyên văn, Python không báo lỗi.

  • :, ngăn hàng nghìn, :.2f giữ hai chữ số thập phân, :.0% nhân 100 rồi thêm dấu %.

  • :<, :>, :^ kèm độ rộng căn trái, phải, giữa; :02d thêm số 0 cho đủ hai chữ số.

  • Phần định dạng số trên một chuỗi gây ValueError; đổi sang số bằng int() trước.

Câu hỏi thường gặp

Cách viết f-string là gì, có từ bản Python nào?

Đó là cách viết chuỗi định dạng có từ Python 3.6: chữ cái f trước dấu nháy cho phép chèn biểu thức vào cặp ngoặc nhọn. Từ Python 3.12, bên trong ngoặc nhọn được dùng cùng loại dấu nháy với chuỗi ngoài, còn các bản cũ hơn bắt bạn đổi sang loại nháy khác. Mốc của từng bản nằm ở bài các phiên bản Python.

Chuỗi định dạng (format string) trong Python có những cách viết nào?

Ba cách: f-string, phương thức format() và toán tử %. Cả ba dùng chung phần định dạng như :, hay .2f. Code mới nên dùng f-string vì giá trị nằm ngay chỗ nó được in, còn hai cách kia gặp nhiều trong code cũ.

Làm sao in tiền kiểu Việt Nam, 1.250.000 đ thay cho 1,250,000?

f-string chỉ có dấu phẩy và dấu gạch dưới để ngăn hàng nghìn. Muốn dùng dấu chấm, bạn định dạng bằng :, rồi đổi dấu phẩy thành dấu chấm. Cách làm đầy đủ cho tiền và ngày nằm ở bài định dạng tiền VND.

In cặp ngoặc nhọn trong f-string thế nào?

Viết hai lần: {{ in ra một {, }} in ra một }. Ví dụ f"{{giá}}: {29000:,}" in {giá}: 29,000. Bảng đầy đủ các phần định dạng số nằm ở bài định dạng số.

Chủ đề

f string

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập