Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Đọc file trong Python (read file): read(), từng dòng

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 2/10 · Chương 10

File và dữ liệu

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Đọc file trong Python là lấy chữ từ một file văn bản vào chương trình: cả file một lần bằng f.read(), hay từng dòng một bằng vòng for. Bạn cần đọc file khi dữ liệu đã nằm sẵn trên máy, như danh sách học viên của lớp hay sổ chi tiêu của tháng trước.

Cần biết trước: mở file bằng with open(), vòng lặp for và strip().

Đọc cả file bằng read()

f.read() đọc từ đầu tới cuối file và trả về đúng một chuỗi. Ví dụ dưới đây tự tạo file ba việc cần làm, rồi đọc lại:

python
with open("viec_can_lam.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Mua sữa\nĐóng tiền điện\nGọi thợ sửa máy giặt\n")

with open("viec_can_lam.txt", encoding="utf-8") as f:
    noi_dung = f.read()
print(len(noi_dung))
print(noi_dung.split("\n"))

KẾT QUẢ

44
['Mua sữa', 'Đóng tiền điện', 'Gọi thợ sửa máy giặt', '']

Chuỗi dài 44 ký tự vì nó giữ cả ba ký tự xuống dòng \n. Tách theo "\n" cho thêm một chuỗi rỗng ở cuối, vì file kết thúc bằng \n. Đổi máy giặt\n") thành máy giặt") rồi chạy lại: dòng cuối in ['Mua sữa', 'Đóng tiền điện', 'Gọi thợ sửa máy giặt'], không còn chuỗi rỗng.

read() hợp với file nhỏ mà bạn cần cả nội dung một lúc, ví dụ đếm số ký tự hay tìm một từ trong cả file.

Đọc từng dòng bằng vòng for

File đang mở là một dãy các dòng, nên for dong in f: đi qua từng dòng theo thứ tự trong file. Mỗi dòng là một chuỗi còn nguyên ký tự \n ở cuối:

python
with open("hoc_vien.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Lan\nMinh\nNgọc\n")

cac_dong = []
with open("hoc_vien.txt", encoding="utf-8") as f:
    for dong in f:
        cac_dong.append(dong)
print(cac_dong)

KẾT QUẢ

['Lan\n', 'Minh\n', 'Ngọc\n']

Hãy hình dung file như một cuộn giấy: read() kéo hết cuộn ra một lần, còn for kéo từng đoạn một và cuộn lại phần đã đọc. Dòng cuối của file không có \n khi người viết file không xuống dòng sau nó, nên đừng giả định mọi dòng đều có.

Bỏ ký tự xuống dòng ở cuối dòng

dong.rstrip("\n") chỉ cắt ký tự xuống dòng ở bên phải. dong.strip() cắt mọi khoảng trắng ở hai đầu, gồm cả \n và dấu cách thừa:

python
with open("hoc_vien.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Lan\n  Minh \nNgọc")

with open("hoc_vien.txt", encoding="utf-8") as f:
    for dong in f:
        print(dong.rstrip("\n") + "|", dong.strip() + "|")

KẾT QUẢ

Lan| Lan|
  Minh | Minh|
Ngọc| Ngọc|

Dấu | cho thấy chuỗi kết thúc ở đâu. Dòng Minh có dấu cách thừa do người gõ: rstrip("\n") giữ chúng, strip() bỏ đi. Dòng Ngọc cuối file không có \n, và cả hai phương thức vẫn trả về đúng. Dữ liệu do người gõ tay thì dùng strip(); khi dấu cách đầu dòng có nghĩa (thụt lề trong một file cấu hình) thì dùng rstrip("\n").

Đọc file lớn theo từng dòng

read() đưa cả file vào bộ nhớ thành một chuỗi: file nhật ký vài GB cần chừng ấy bộ nhớ. Vòng for chỉ giữ một dòng tại một thời điểm, nên chạy được với file lớn hơn bộ nhớ máy. Chạy từng bước ví dụ dưới đây để xem tong tăng qua từng dòng của sổ chi tiêu:

python
with open("chi_tieu.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("29000 cà phê\n150000 xăng\n45000 ăn trưa\n")
tong = 0
with open("chi_tieu.txt", encoding="utf-8") as f:
    for dong in f:
        so_tien = dong.split()[0]
        tong += int(so_tien)
print(f"Tổng chi: {tong:,} đ")

KẾT QUẢ

Tổng chi: 224,000 đ

Mỗi lượt lặp tách dòng bằng split() và lấy phần đầu là số tiền. Xong một dòng thì chương trình không giữ lại dòng đó nữa, chỉ giữ tong. File thêm một triệu dòng thì vòng lặp chạy lâu hơn, nhưng bộ nhớ vẫn chỉ cần cho một dòng.

File còn có f.readline(), đọc đúng một dòng mỗi lần gọi, và f.readlines(), đọc cả file thành list các dòng. Bài phương thức của file liệt kê hai phương thức này cùng các phương thức khác.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ in thẳng từng dòng bằng print(dong), vì sao giữa các tên có dòng trống?

    • Mỗi dòng còn \n ở cuối, và print() xuống dòng thêm một lần
    • File được ghi với hai ký tự xuống dòng sau mỗi tên
    • Vòng for đọc thêm một dòng rỗng sau mỗi dòng
  2. Biến dong đang là "Ngọc\n". Những biểu thức nào bằng True?

    • dong == "Ngọc"
    • dong.strip() == "Ngọc"
    • dong.rstrip("\n") == "Ngọc"
    • dong.split("\n") == "Ngọc"
  3. Với dong = "Minh \n", dong.rstrip("\n") trả về gì?

    • 'Minh'
    • 'Minh '
    • 'Minh \n'
  4. Những điều nào đúng khi đọc một file nhật ký rất lớn?

    • for dong in f: chỉ giữ một dòng trong bộ nhớ tại một thời điểm
    • f.read() đọc file lớn theo từng phần nên không tốn thêm bộ nhớ
    • Sau f.read(), một vòng for trên cùng f không chạy lượt nào
    • Vòng for trên file bỏ ký tự \n ở cuối mỗi dòng giúp bạn
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đọc danh sách học viên từ file

Mỗi lớp có một file văn bản, mỗi dòng một tên học viên do giáo vụ gõ tay, nên có dòng trống và dấu cách thừa ở hai đầu tên. Viết thân hàm doc_hoc_vien(ten_file): đọc file ten_file từng dòng bằng vòng for, bỏ khoảng trắng ở hai đầu mỗi dòng, bỏ qua dòng trống hay chỉ có dấu cách, giữ đúng thứ tự trong file. Mở file bằng with và encoding="utf-8". Không dùng read(), readlines() hay list(f): hàm phải chạy được với file rất lớn.

Ví dụ: file chứa "Lan\n\n Minh \nNgọc\n" thì hàm trả về ["Lan", "Minh", "Ngọc"].

Trả về: các tên theo thứ tự, một list.

python
def doc_hoc_vien(ten_file):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • f.read() trả về cả file thành một chuỗi, giữ mọi ký tự \n.

  • for dong in f: đi qua từng dòng theo thứ tự; mỗi dòng còn \n ở cuối, trừ dòng cuối khi file không xuống dòng.

  • rstrip("\n") chỉ cắt ký tự xuống dòng; strip() cắt cả dấu cách thừa ở hai đầu.

  • So sánh hay in một dòng thì cắt \n trước, nếu không thì so sánh sai và in thừa dòng trống.

  • Vòng for trên file giữ một dòng trong bộ nhớ, nên đọc được file rất lớn; read() thì không.

  • Sau read(), vị trí đọc ở cuối file: đọc lại thì mở file lần nữa.

Câu hỏi thường gặp

Đọc file txt trong Python có tiếng Việt bị lỗi chữ thì làm sao?

Mở file với encoding="utf-8" như bài mở file hướng dẫn. File lưu từ Excel hay Notepad cũ đôi khi dùng bảng mã khác, và khi đó Python báo UnicodeDecodeError hoặc hiện chữ lạ. Bài UTF-8 trong Python giải thích cách nhận ra và xử lý.

Làm sao đọc file thành list các dòng không có ký tự xuống dòng?

Duyệt for dong in f: và append(dong.rstrip("\n")) vào một list, như các ví dụ đọc từng dòng ở trên. Một cách ngắn hơn là f.read().splitlines(): splitlines() tách chuỗi theo dòng và bỏ ký tự xuống dòng, như bài split() và join() cho thấy. Cách này đọc cả file một lần nên chỉ hợp với file nhỏ.

Đọc file CSV thì có tự tách theo dấu phẩy được không?

Được, nhưng split(",") gặp khó khi một ô có dấu phẩy nằm trong ngoặc kép. Module csv lo những trường hợp đó và đọc mỗi dòng thành một list hay một dict. Bài đọc file CSV dạy cách dùng.

Chủ đề

read file python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập