Dunder methods và Python data model (magic method)
Bài 12/17 · Chương 15
OOP nâng cao
- 8 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 12
Magic method trong Python, còn gọi là dunder method vì tên có hai gạch dưới ở hai đầu như __len__, là phương thức mà Python tự gọi khi bạn dùng len(), +, in, for hay with với một object. Bộ quy tắc nối mỗi cú pháp với một phương thức như vậy là Python data model: viết đúng phương thức thì giỏ hàng tự viết của bạn dùng được ngoặc vuông và câu lệnh if như một dict có sẵn.
Cần biết trước: nạp chồng toán tử, iterator và next() và kiểu bất biến.
Python data model và bảng dunder methods
Bài nạp chồng toán tử đã cho thấy len(x) dẫn tới __len__. Chính xác hơn, Python tìm phương thức đó trên class của object, không trên bản thân object:
class GioHang:
def __init__(self, cac_mon):
self.cac_mon = list(cac_mon)
def __len__(self):
return len(self.cac_mon)
gio = GioHang(["trà đào", "bạc xỉu"])
print(len(gio), gio.__len__(), GioHang.__len__(gio))
gio.__len__ = lambda: 99
print(len(gio), gio.__len__())KẾT QUẢ
2 2 2
2 99len(gio) làm đúng việc của GioHang.__len__(gio). Gán một hàm vào gio.__len__ chỉ thêm một thuộc tính cho object, nên gọi thẳng gio.__len__() ra 99, còn len(gio) vẫn hỏi class và ra 2. Data model là bản hợp đồng giữa cú pháp và class: muốn đổi cách một phép toán chạy, bạn sửa class.
Nhóm việc | Bạn viết | Python gọi | Bài |
|---|---|---|---|
In ra |
|
| |
So sánh |
|
| |
Toán tử, gọi như hàm |
|
| nạp chồng toán tử |
Kích thước, có mặt |
|
| nạp chồng toán tử |
Đúng hay sai |
|
| bài này |
Ngoặc vuông |
|
| bài này |
Lặp |
|
| iterator và next() |
Khối |
|
| |
Khóa dict, phần tử set |
|
| bài này |
Đúng hay sai của object: __bool__()
if don: hỏi object có "đúng" không. Python gọi __bool__ của class; class không có __bool__ thì Python dùng __len__ và coi độ dài 0 là sai. Không có cả hai thì object luôn đúng:
class DonHang:
def __init__(self, ma, cac_mon):
self.ma, self.cac_mon = ma, cac_mon
def __len__(self):
return len(self.cac_mon)
class MaGiamGia:
def __init__(self, ma, con_han):
self.ma, self.con_han = ma, con_han
def __bool__(self):
return self.con_han
rong = DonHang("DH1024", [])
co_mon = DonHang("DH1025", ["trà đào"])
print(bool(rong), bool(co_mon))
ma = MaGiamGia("MA-MAU-01", False)
print("Áp mã" if ma else "Mã hết hạn")KẾT QUẢ
False True
Mã hết hạnĐơn rỗng là sai nhờ __len__ trả về 0, dù DonHang không có __bool__. Mã giảm giá thì tự nói mình đúng hay sai qua __bool__. __bool__ phải trả về đúng True hoặc False: trả về số 1 thì bool() dừng với TypeError. Đổi MaGiamGia("MA-MAU-01", False) thành MaGiamGia("MA-MAU-01", True) rồi chạy lại: dòng thứ hai in Áp mã.
Ngoặc vuông: __getitem__() và __setitem__()
Bảng giá của quán cần tra theo tên món mà không phân biệt hoa thường hay khoảng trắng thừa. Hai phương thức nối ngoặc vuông vào class: bang[k] gọi __getitem__(k), còn bang[k] = v gọi __setitem__(k, v):
class BangGia:
def __init__(self):
self._gia = {}
def __setitem__(self, ten, gia):
self._gia[ten.strip().lower()] = gia
def __getitem__(self, ten):
return self._gia[ten.strip().lower()]
bang = BangGia()
bang["Trà Đào"] = 35000
bang[" bạc xỉu "] = 32000
print(bang["trà đào"], bang["BẠC XỈU"])
print(bang._gia)KẾT QUẢ
35000 32000
{'trà đào': 35000, 'bạc xỉu': 32000}Cả hai phương thức chuẩn hóa tên theo cùng một cách, nên ghi "Trà Đào" rồi đọc "trà đào" vẫn ra một giá. Thứ nằm trong ngoặc vuông được chuyển nguyên vào tham số, là chuỗi, số hay tuple đều được. Đọc một món chưa có thì self._gia[…] báo KeyError như dict thường. Đổi bang[" bạc xỉu "] = 32000 thành bang["Bạc Xỉu"] = 29000 rồi chạy lại: dòng đầu in 35000 29000.
So bằng và làm khóa: __eq__() và __hash__()
Set và khóa dict dùng hai phương thức: __hash__ cho ra một số nguyên để tìm nhanh, rồi __eq__ xác nhận hai object bằng nhau. Hai sản phẩm cùng mã là một, nên cả hai phương thức chỉ dựa vào mã:
class SanPham:
def __init__(self, ma, ten):
self.ma, self.ten = ma, ten
def __eq__(self, khac):
if not isinstance(khac, SanPham):
return NotImplemented
return self.ma == khac.ma
def __hash__(self):
return hash(self.ma)
kho = {SanPham("SP01", "Trà đào")}
kho.add(SanPham("SP01", "Trà đào túi lọc"))
print(len(kho))
print(SanPham("SP01", "?") in kho, SanPham("SP02", "?") in kho)KẾT QUẢ
1
True FalseHàm hash() tính số đó cho giá trị bất biến như chuỗi mã, và bài bảng băm giải thích nó dùng để làm gì. Luật phải giữ: hai object bằng nhau theo __eq__ thì __hash__ trả về cùng một số. Vì vậy __hash__ chỉ dùng các thuộc tính mà __eq__ dùng, và các thuộc tính đó không được đổi sau khi tạo object.
Lỗi trên còn có thông báo. Lỗi kế tiếp thì không.
Kiểm tra nhanh
Trong ví dụ giỏ hàng ở mục đầu, sau dòng
gio.__len__ = lambda: 99,len(gio)trả về gì?299- Báo lỗi TypeError
Class
DonHangcó__len__mà không có__bool__. Với một đơn chưa có món nào,if don:chạy nhánh nào?- Nhánh
if, vì object luôn đúng - Nhánh
else, vì__len__trả về0 - Không nhánh nào, Python báo lỗi vì thiếu
__bool__
- Nhánh
Những câu nào đúng về
__eq__và__hash__?- Class viết
__eq__mà không viết__hash__thì object không bỏ vào set được __hash__nên tính từ mọi thuộc tính, kể cả thuộc tính sẽ đổi- Hai object bằng nhau theo
__eq__phải có cùng giá trị__hash__ - Viết
__hash__là đủ để==so theo nội dung
- Class viết
Class
BangGiachỉ có__getitem__. Dòngbang["trà đào"] = 35000cho kết quả gì?- Python tự thêm khóa
"trà đào"vào bảng - Báo lỗi KeyError
- Báo lỗi TypeError, vì class không có
__setitem__
- Python tự thêm khóa
Bài tập
Cho giỏ hàng dùng được ngoặc vuông và if
Giỏ hàng lưu số lượng từng món trong dict self._sl. Tên món được chuẩn hóa bằng ten.strip().lower() trước khi ghi hay đọc. Viết thân ba phương thức:
__setitem__(self, ten, so_luong):gio[ten] = so_luongđặt số lượng của món (ghi đè số cũ). Số lượng0thì bỏ món khỏi giỏ.__getitem__(self, ten):gio[ten]cho số lượng của món, món chưa có thì0.__bool__(self): giỏ đúng khi có ít nhất một món.
Trả về: __getitem__ một int, __bool__ một bool.
class GioHang:
def __init__(self):
self._sl = {}
def __setitem__(self, ten, so_luong):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def __getitem__(self, ten):
pass
def __bool__(self):
passTóm tắt
Python data model nối cú pháp với phương thức dunder:
len(x)chạytype(x).__len__(x), Python tìm trên class.if x:vàbool(x)gọi__bool__, thiếu thì dùng__len__;__bool__phải trả vềTruehoặcFalse.x[k]gọi__getitem__(k),x[k] = vgọi__setitem__(k, v): hai phương thức riêng.Viết
__eq__thì object mất__hash__mặc định, không vào set hay làm khóa dict được.__hash__dùng đúng các thuộc tính__eq__so và các thuộc tính đó không đổi.
Câu hỏi thường gặp
Dunder method khác phương thức thường ở điểm nào?
Về cách viết thì giống hệt: cùng def, cùng self. Khác ở chỗ Python tự gọi chúng khi gặp một cú pháp, như len() gọi __len__. Bạn ít khi gọi thẳng x.__len__(); viết len(x) cho dễ đọc và để Python tìm đúng phương thức trên class.
Ngoài bảng trên, data model của Python còn những nhóm phương thức nào?
Còn nhiều nhóm: các toán tử khác như __sub__, __mul__, phép so sánh __le__, __gt__, cách đọc thuộc tính __getattr__. Tài liệu "Data model" của Python liệt kê đủ. Phép + và các toán tử thuộc bài nạp chồng toán tử.
Có nên tự đặt tên phương thức dạng __ten__ không?
Không nên. Tên có hai gạch dưới ở hai đầu được dành cho Python, và một bản Python sau có thể dùng đúng tên bạn chọn. Phương thức riêng của class thì đặt tên thường, hoặc một gạch dưới đầu cho chi tiết nội bộ như bài đóng gói dạy.
Object có __getitem__ thì lặp bằng for được không?
Được, với kiểu cũ: không có __iter__ thì for gọi __getitem__(0), __getitem__(1) và tăng dần chỉ số cho tới khi gặp IndexError. Cách đó hợp với class giống list. Class giống dict như BangGia nên viết __iter__, như bài iterator và next() dạy.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.