pickle và shelve trong Python: lưu object xuống file
Bài 1/5 · Chương 20
Lưu dữ liệu và định dạng khác
- 8 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 13
pickle trong Python là module có sẵn để lưu nguyên một object, như list, dict, tuple, set hay object của class bạn viết, xuống file dạng byte rồi nạp lại đúng như cũ. Bạn dùng nó khi chương trình sổ chi tiêu tắt đi mà lần sau mở lên vẫn còn đủ các khoản đã nhập, kể cả những tuple và set mà JSON không giữ được.
Cần biết trước: JSON trong Python, file nhị phân với rb và wb và __init__ và self.
Lưu và nạp bằng pickle.dump() và pickle.load()
Sổ chi tiêu của chị Hà là một dict: các khoản là tuple (ngày, danh mục, số tiền), các danh mục là một set. pickle.dump(object, f) ghi object vào file đang mở, pickle.load(f) đọc file và dựng lại object. pickle ghi byte, nên file mở ở chế độ nhị phân "wb" và "rb", không có encoding=:
import pickle
so = {
"chu_so": "Trần Thu Hà",
"khoan": [("05/11/2026", "ăn uống", 29000),
("12/11/2026", "đi lại", 300000)],
"danh_muc": {"ăn uống", "đi lại"},
}
with open("so_chi_tieu.pkl", "wb") as f:
pickle.dump(so, f)
with open("so_chi_tieu.pkl", "rb") as f:
doc_lai = pickle.load(f)
print(doc_lai == so)
print(type(doc_lai["khoan"][0]).__name__)
print(type(doc_lai["danh_muc"]).__name__)KẾT QUẢ
True
tuple
setĐi qua JSON thì tuple thành list, còn set làm json.dump() báo lỗi. pickle giữ đúng kiểu của từng phần: tuple vẫn là tuple, set vẫn là set. Hãy hình dung pickle như đóng thùng nguyên món đồ khi chuyển nhà: mở thùng ra là đúng món đó, nhưng chỉ Python mở được thùng, nên chương trình viết bằng ngôn ngữ khác không đọc được file .pkl.
pickle.dumps() và pickle.loads() với bytes
Hai hàm có chữ s làm việc với giá trị bytes trong bộ nhớ, không cần file. Bạn dùng chúng khi muốn gửi object qua một chỗ chỉ nhận byte, hay để xem pickle tạo ra bao nhiêu byte:
import pickle
khoan = ("05/11/2026", "ăn uống", 29000)
goi = pickle.dumps(khoan)
print(type(goi).__name__, len(goi))
print(goi[:1])
print(pickle.loads(goi) == khoan)KẾT QUẢ
bytes 43
b'\x80'
TrueByte đầu \x80 đánh dấu dữ liệu pickle, phần sau mô tả object theo một định dạng riêng của Python, mở bằng trình soạn thảo chỉ thấy ký tự lạ. Đổi 29000 thành 1200000 rồi chạy lại: dòng đầu in bytes 45, vì số lớn hơn cần thêm byte để ghi. Một file có thể chứa nhiều object nối nhau: gọi dump() nhiều lần lúc ghi, rồi load() từng lần theo đúng thứ tự lúc đọc.
Lưu object của class bạn viết
pickle lưu được object của class, nhưng nó chỉ ghi tên module, tên class và các thuộc tính của object, không ghi code của class. Lúc nạp, Python tìm lại class theo tên đó rồi gắn các thuộc tính vào, nên các phương thức vẫn dùng được.
Trên trang này, object của class viết thẳng trong ô code không pickle được (Python báo PicklingError), vì pickle phải tìm lại class theo tên trong chương trình chính, mà trên trang chương trình chính là trình chạy. Trên máy thì được. Ví dụ dưới ghi class vào module san_pham.py rồi import, cách làm chạy giống nhau ở cả hai nơi:
from pathlib import Path
import pickle
Path("san_pham.py").write_text(
"class SanPham:\n"
" def __init__(self, ten, gia):\n"
" self.ten = ten\n"
" self.gia = gia\n", encoding="utf-8")
from san_pham import SanPham
cac_mon = [SanPham("trà đào", 35000), SanPham("bạc xỉu", 32000)]
goi = pickle.dumps(cac_mon)
doc_lai = pickle.loads(goi)
print(type(doc_lai[0]).__module__, type(doc_lai[0]).__name__)
print(doc_lai[1].ten, doc_lai[1].gia)KẾT QUẢ
san_pham SanPham
bạc xỉu 32000Vì pickle tìm class theo tên, chương trình nạp file phải import được đúng module san_pham với class SanPham. Đổi tên module, xóa class hay chuyển class sang file khác thì file .pkl cũ không nạp được nữa.
Không bao giờ nạp file pickle từ nguồn lạ
Lúc nạp, pickle làm theo chỉ dẫn ghi trong byte, và chỉ dẫn đó được phép gọi một hàm bất kỳ. Ví dụ dưới dùng __reduce__, phương thức pickle gọi để hỏi cách dựng lại một object, để gói một lời gọi print() vô hại vào dữ liệu:
import pickle
class GoiLa:
def __reduce__(self):
return (print, ("Code trong dữ liệu vừa chạy!",))
goi = pickle.dumps(GoiLa())
ket_qua = pickle.loads(goi)
print(ket_qua)KẾT QUẢ
Code trong dữ liệu vừa chạy!
NoneChỉ một lời gọi loads() là hàm trong dữ liệu đã chạy, trước khi bạn kịp xem object. Thay print bằng một hàm xóa file, và kẻ gửi file .pkl đã xóa được file trên máy bạn. Tài liệu chính thức của Python (docs.python.org, mục pickle, đọc ngày 15/11/2026) ghi rõ module này không an toàn và chỉ được nạp dữ liệu bạn tin. Quy tắc:
Chỉ nạp file pickle do chính chương trình của bạn ghi ra.
Dữ liệu từ người dùng, email hay Internet thì đọc bằng JSON:
json.load()chỉ dựng dict, list, chuỗi, số, không gọi hàm nào.Bọc
pickle.load()trong try và except không giúp gì, vì code lạ đã chạy xong trước khi có lỗi.
shelve: một dict nằm trên đĩa
Sổ có nhiều sản phẩm mà mỗi lần chỉ cần đọc một món thì nạp cả file pickle là thừa. shelve.open(ten) mở một kho dùng như dict: khóa là chuỗi, giá trị là object bất kỳ, và mỗi giá trị được pickle riêng khi gán. Trang này thiếu module dbm mà shelve cần, nên hai khối dưới không có nút Chạy; kết quả là của một lần chạy bằng Python 3.14 trên máy tính:
import shelve
with shelve.open("san_pham") as kho:
kho["tra-dao"] = {"ten": "trà đào", "gia": 35000}
kho["bac-xiu"] = {"ten": "bạc xỉu", "gia": 32000}
with shelve.open("san_pham") as kho:
print(sorted(kho.keys()))
print(kho["tra-dao"]["gia"])KẾT QUẢ
['bac-xiu', 'tra-dao']
35000Chạy trên máy của bạn · Đoạn này cần Python cài trên máy, trang không chạy được.
Kho vẫn còn sau khi with đóng nó, và lần mở thứ hai đọc lại đúng hai món. shelve tự tạo một hay vài file cạnh nhau, tên và đuôi tùy phiên bản và hệ điều hành (trên Python 3.13 trở đi thường chỉ một file san_pham, bản cũ có thể là san_pham.db, hay san_pham.dat kèm .dir và .bak). Giá trị đi qua pickle, nên quy tắc nguồn lạ ở trên áp cho file shelve.
Kiểm tra nhanh
Những cách mở file nào cho
pickle.dump(so, f)chạy được?f = open("so.pkl", "wb")f = open("so.pkl", "w", encoding="utf-8")f = open("so.pkl", "ab")f = open("so.pkl", "rb")
Sau dòng
import pickle, biểu thứctype(pickle.loads(pickle.dumps((29000, 32000)))).__name__trả về gì?'list''bytes''tuple'
Bạn nhận qua email một file
so_mau.pkltừ người lạ, nói là sổ chi tiêu mẫu. Cách nào an toàn?- Nạp bằng
pickle.load()trongtryđể chặn lỗi - Không nạp, xin bản JSON rồi đọc bằng
json.load() - Nạp bằng
pickle.loads()thay chopickle.load()
- Nạp bằng
Trong khung bẫy shelve, dòng
kho["tra-dao"]["gia"] = 30000chạy xong rồi kho được mở lại. Giá đọc ra bằng bao nhiêu?3500030000- Báo lỗi vì không sửa được giá trị trong kho
Bài tập
Thêm một khoản chi vào file pickle
Sổ chi tiêu lưu list các khoản chi, mỗi khoản là một tuple (ngày, danh mục, số tiền), trong một file pickle. Viết hàm them_khoan(ten_file, khoan): nạp list từ file ten_file, thêm khoan vào cuối list, rồi ghi cả list trở lại chính file đó bằng pickle. Hàm không in gì.
Ví dụ: file chứa hai khoản thì them_khoan(ten_file, ("20/11/2026", "ăn uống", 1200000)) trả về 3, và nạp lại file thấy ba tuple theo đúng thứ tự.
Trả về: số khoản trong file sau khi thêm, một int.
import pickle
def them_khoan(ten_file, khoan):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
pickle.dump(obj, f)vàpickle.load(f)ghi và nạp object qua file mở bằng"wb"và"rb".pickle.dumps()vàpickle.loads()làm việc vớibytestrong bộ nhớ.pickle giữ nguyên kiểu: tuple, set và object của class nạp lại đúng như cũ.
Object của class nạp lại được khi chương trình import được đúng module và class đó.
Không bao giờ nạp file pickle hay shelve từ nguồn lạ: hàm trong dữ liệu chạy ngay lúc nạp.
shelve là kho dạng dict trên đĩa; sửa bên trong một giá trị thì phải gán lại cả giá trị.
Câu hỏi thường gặp
Nên lưu object Python bằng pickle hay JSON?
Dữ liệu chỉ chương trình của bạn ghi và đọc, có tuple, set hay object của class, thì pickle tiện hơn. Dữ liệu trao đổi với chương trình khác, người khác hay qua Internet thì dùng JSON: ai cũng đọc được và nạp không chạy code lạ.
File pickle ghi bằng Python 3.14 có mở được ở bản cũ hơn không?
Python 3.14 ghi mặc định bằng giao thức 5, mà Python từ 3.8 trở đi đều đọc được. Python 3.12 và 3.13 mặc định dùng giao thức 4. Muốn chắc cho bản rất cũ, truyền protocol= nhỏ hơn khi gọi dump(). Bản mới đọc được file do bản cũ ghi.
Dùng shelve khác gì lưu cả dict bằng pickle?
Dict lưu bằng pickle phải nạp cả file vào bộ nhớ rồi ghi lại cả file mỗi lần đổi. shelve pickle từng giá trị theo khóa, nên đọc hay ghi một món chỉ chạm tới món đó, hợp với kho nhiều món.
Muốn sao chép một object lồng nhau thì có nên dùng pickle không?
pickle.loads(pickle.dumps(x)) cho ra bản sao độc lập, nhưng chậm hơn và hỏng với object không pickle được. Python có sẵn copy.deepcopy() cho đúng việc này.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.