math.sin, math.cos, atan2: hàm lượng giác trong Python
Bài 2/12 · Chương 27
Tra cứu thư viện chuẩn
- 8 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 13
Hàm math.sin trong Python tính sin của một góc đo bằng radian, math.cos() tính cos, còn math.atan2() tìm lại góc từ hai cạnh của tam giác vuông. Bạn tra trang này khi cần góc nghiêng của một lối dốc, khoảng cách giữa hai điểm trên sơ đồ, hay đổi qua lại giữa độ và radian.
Cần biết trước: module math.
Bảng tra nhanh: hàm lượng giác của module math
Mọi hàm dưới đây dùng sau import math. Radian là đơn vị đo góc của các hàm này: nửa vòng tròn, tức 180 độ, bằng math.pi radian.
Hàm | Làm gì | Trả về | Ví dụ | Kết quả |
|---|---|---|---|---|
| sin của góc |
|
|
|
| cos của góc |
|
|
|
| tan của góc |
|
|
|
| góc có sin bằng |
|
|
|
| góc có cos bằng |
|
|
|
| góc có tan bằng |
|
|
|
| góc của điểm |
|
|
|
| đổi độ sang radian |
|
|
|
| đổi radian sang độ |
|
|
|
| độ dài cạnh huyền |
|
|
|
| khoảng cách hai điểm |
|
|
|
| sin hyperbolic |
|
|
|
| cos hyperbolic |
|
|
|
| tan hyperbolic |
|
|
|
| hàm lỗi của thống kê |
|
|
|
| hàm gamma, |
|
|
|
Chạy đoạn sau để in lại cột kết quả, hai hay ba hàng của bảng trên mỗi dòng:
import math
print(math.sin(math.pi / 6), math.cos(math.pi / 3))
print(math.tan(math.pi / 4), math.asin(1))
print(math.acos(0.5), math.atan(1), math.atan2(1, -1))
print(math.radians(180), math.degrees(math.pi / 2))
print(math.hypot(3, 4), math.dist((1, 2), (4, 6)))
print(math.sinh(1), math.cosh(0), math.tanh(1))
print(math.erf(1), math.gamma(5))KẾT QUẢ
0.49999999999999994 0.5000000000000001
0.9999999999999999 1.5707963267948966
1.0471975511965979 0.7853981633974483 2.356194490192345
3.141592653589793 90.0
5.0 5.0
1.1752011936438014 1.0 0.7615941559557649
0.8427007929497149 24.0Đổi math.atan2(1, -1) thành math.atan2(-1, -1) rồi chạy lại: dòng thứ ba in -2.356194490192345 ở cuối, vì điểm (-1, -1) nằm ở góc phần tư thứ ba. sin(math.pi / 6) in 0.49999999999999994 chứ không phải 0.5: số thực chỉ giữ gần đúng math.pi, nên kết quả lệch ở chữ số cuối. Cách so hai số thực bằng math.isclose() nằm ở bài module math, bài mẹ của trang này.
Đổi độ sang radian: radians(), degrees()
Bản vẽ và người dùng nói góc bằng độ, còn sin(), cos(), tan() chỉ hiểu radian. Bạn đổi độ sang radian trước khi gọi, rồi đổi kết quả của asin(), acos(), atan(), atan2() về độ trước khi in.
import math
goc_do = 30
goc_rad = math.radians(goc_do)
print(round(math.sin(goc_rad), 4))
print(round(math.degrees(math.asin(0.5)), 4))KẾT QUẢ
0.5
30.0Hàm round(x, 4) làm tròn tới bốn chữ số sau dấu chấm để che phần sai số ở chữ số cuối. Giới hạn: radians() và degrees() chỉ nhân với một hằng số, nên góc 390 độ vẫn là 390 độ sau khi đổi qua đổi lại, không tự quy về 30.
Góc từ hai cạnh: atan2() và atan()
Lối dốc cho xe lăn ở cửa chi nhánh Đà Lạt cao 1 m trên chiều dài 12 m. Góc nghiêng là góc có tan bằng cao chia dài. math.atan2(cao, dai) nhận hai cạnh riêng rẽ, cạnh đứng trước, nên không cần tự chia.
import math
for dai, cao in [(1, 1), (-1, -1), (0, 2)]:
goc = math.degrees(math.atan2(cao, dai))
print(dai, cao, round(goc, 1))
cao, dai = 1, 12
print(round(math.degrees(math.atan2(cao, dai)), 1))KẾT QUẢ
1 1 45.0
-1 -1 -135.0
0 2 90.0
4.8atan2() xét dấu của cả hai cạnh, nên điểm (-1, -1) cho -135 độ, khác với điểm (1, 1). Khi cạnh nằm ngang bằng 0, nó vẫn trả về 90 độ thay vì báo lỗi chia cho 0. Lối dốc 1 trên 12 nghiêng khoảng 4.8 độ.
Khoảng cách hai điểm: hypot() và dist()
Trên sơ đồ quán vẽ theo mét, quầy pha chế ở điểm (1, 2), bàn số 5 ở điểm (4, 6). math.dist() nhận hai điểm, mỗi điểm là một tuple tọa độ. math.hypot() nhận các hiệu tọa độ và nhận được nhiều hơn hai số.
import math
quay, ban_5 = (1, 2), (4, 6)
print(math.dist(quay, ban_5))
print(math.hypot(4 - 1, 6 - 2))
print(math.dist((0, 0, 0), (1, 2, 2)))
print(math.hypot(3, 4, 12))KẾT QUẢ
5.0
5.0
3.0
13.0Hai cách cho cùng 5.0. Điểm có ba tọa độ, như khi tính cả độ cao của kệ, vẫn dùng được cả hai hàm. Giới hạn: hai điểm của dist() phải có cùng số tọa độ, math.dist((1, 2), (1, 2, 3)) dừng chương trình với ValueError.
Hàm ngược ngoài miền và hàm đặc biệt
asin() và acos() chỉ nhận số từ -1 tới 1, vì sin và cos không bao giờ ra ngoài đoạn đó. Hàm hyperbolic sinh(), cosh(), tanh() có trong các công thức kỹ thuật như dây cáp võng giữa hai cột. erf() dùng trong thống kê, còn gamma() mở rộng giai thừa cho số thực.
import math
print(math.gamma(5), math.gamma(0.5) ** 2)
print(round(math.tanh(3), 4), round(math.erf(2), 4))
sai_so = math.sin(math.pi)
print(sai_so, math.isclose(sai_so, 0, abs_tol=1e-9))KẾT QUẢ
24.0 3.1415926535897927
0.9951 0.9953
1.2246467991473532e-16 Truegamma(0.5) bình phương lên gần bằng math.pi. Dòng cuối cho thấy sin(math.pi) không ra đúng 0, nên so với 0 cần math.isclose() kèm abs_tol: abs_tol là độ lệch tuyệt đối chấp nhận được.
Kiểm tra nhanh
Sau
import math,round(math.sin(math.radians(30)), 2)cho kết quả gì?-0.990.50.52
Muốn góc của điểm
(-1, -1)ra-135độ, những biểu thức nào đúng?math.degrees(math.atan2(-1, -1))math.degrees(math.atan(-1 / -1))math.atan2(-1, -1) * 180 / math.pimath.atan2(-1, -1)
Sau
import math,math.asin(2)báo lỗi gì?- Báo lỗi
ZeroDivisionError - Báo lỗi
TypeError - Báo lỗi
ValueError
- Báo lỗi
Bài tập
Viết hàm đo góc dốc và khoảng cách
Viết thân hai hàm cho sơ đồ của quán, dùng các hàm của bảng tra nhanh, không dùng phép lũy thừa ** hay sum():
goc_doc(cao, dai): góc nghiêng tính bằng độ của lối dốc caocaotrên chiều dài nằm ngangdai, làm tròn tới một chữ số sau dấu chấm bằnground(x, 1). Dốc đứng (daibằng0) vẫn phải trả về góc, không báo lỗi.khoang_cach(a, b): khoảng cách giữa hai điểma,blà hai tuple cùng số tọa độ (hai hay ba), làm tròn bằnground(x, 2).
Trả về: mỗi hàm trả về một float.
import math
def goc_doc(cao, dai):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng này
def khoang_cach(a, b):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
sin(),cos(),tan()nhận góc bằng radian: đổi độ bằngmath.radians()trước khi gọi.asin(),acos(),atan(),atan2()trả về radian: đổi về độ bằngmath.degrees().atan2(y, x)xét dấu cả hai cạnh và không chia cho0, cònatan(y / x)thì có.dist()đo khoảng cách hai điểm,hypot()nhận các hiệu tọa độ.asin(),acos()chỉ nhận số từ -1 tới 1, ngoài đoạn đó báoValueError.
Câu hỏi thường gặp
Dùng math.cos() trong Python với góc tính bằng độ thế nào?
Bọc góc trong math.radians(): math.cos(math.radians(60)) cho 0.5000000000000001. Hàm cos() luôn coi đối số là radian, nên math.cos(60) cho một số khác hẳn. Muốn in gọn thì làm tròn, ví dụ round(x, 4). Cách so kết quả với một số cho trước có ở bài module math.
Vì sao sin cos trong Python không ra số tròn như trong sách?
Máy lưu số thực theo hệ nhị phân, nên math.pi chỉ gần đúng số pi và sai số đó đi vào kết quả: math.sin(math.pi) cho 1.2246467991473532e-16 thay vì 0. Làm tròn khi in, và so bằng math.isclose() kèm abs_tol. Bài số thực giải thích vì sao số thực lệch ở chữ số cuối.
Hàm lượng giác trong Python có nhận cả list số một lúc không?
Không. math.sin() chỉ nhận một số, truyền list thì báo TypeError. Muốn tính cho cả list thì dùng một vòng lặp hay list comprehension, ví dụ [math.sin(x) for x in ds]. Thư viện numpy, cài bằng python -m pip install numpy, có numpy.sin() nhận cả mảng số.
Hàm atan() khác atan2() thế nào?
atan(x) nhận một tỷ số và chỉ trả về góc từ -90 tới 90 độ. atan2(y, x) nhận hai cạnh riêng nên biết điểm nằm ở góc phần tư nào, trả về góc từ -180 tới 180 độ, và chạy được khi x bằng 0. Tính góc từ tọa độ thì dùng atan2().
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.