Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Đọc file CSV trong Python: csv.reader và DictReader

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 6/10 · Chương 10

File và dữ liệu

  • 6 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

CSV trong Python là việc đọc một bảng lưu dạng văn bản, mỗi dòng một hàng, các ô cách nhau bằng dấu phẩy, bằng module csv có sẵn. Bạn đọc CSV khi dữ liệu đến từ Excel, Google Sheets hay một ứng dụng ngân hàng, như sổ chi tiêu của tháng xuất ra để tính tổng từng khoản.

Cần biết trước: đọc file, ép kiểu và dict lồng nhau.

Đọc từng hàng bằng csv.reader

File CSV có dòng đầu là tên các cột, mỗi dòng sau là một hàng dữ liệu. csv.reader(f) đi qua file đang mở và trả về mỗi hàng thành một list các ô:

python
import csv

with open("chi_tieu.csv", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("ngay,danh_muc,so_tien\n01/09/2026,ăn uống,29000\n")
    f.write("01/09/2026,đi lại,150000\n")

with open("chi_tieu.csv", encoding="utf-8", newline="") as f:
    for hang in csv.reader(f):
        print(hang)

KẾT QUẢ

['ngay', 'danh_muc', 'so_tien']
['01/09/2026', 'ăn uống', '29000']
['01/09/2026', 'đi lại', '150000']

Dòng tiêu đề cũng là một hàng như mọi hàng khác: csv.reader không biết nó là tên cột. Muốn bỏ nó thì gom các hàng bằng list(csv.reader(f)) rồi lấy từ chỉ số 1. Các ô không còn ký tự \n ở cuối, vì module csv đã lo phần đó.

Ô có dấu phẩy: vì sao không tự split()

Một ô chứa dấu phẩy, như điểm 8,5 viết kiểu Việt Nam, được ghi trong ngoặc kép. csv.reader hiểu ngoặc kép, còn split(",") thì không:

python
import csv

with open("diem.csv", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write('ho_ten,diem\nLê Minh Tâm,"8,5"\n')

with open("diem.csv", encoding="utf-8", newline="") as f:
    cac_hang = list(csv.reader(f))
print(cac_hang[1])
print('Lê Minh Tâm,"8,5"'.split(","))

KẾT QUẢ

['Lê Minh Tâm', '8,5']
['Lê Minh Tâm', '"8', '5"']

split(",") cắt ở mọi dấu phẩy, nên một hàng hai ô thành ba mảnh và còn dính dấu ngoặc kép. File CSV thật thường có ô như vậy ở cột ghi chú hay địa chỉ ("đường 3/2, quận 10"), nên hãy để module csv tách.

Tham số newline="" khi mở file để module csv tự xử lý ký tự xuống dòng, kể cả khi một ô trong ngoặc kép chứa xuống dòng kiểu Windows (\r\n). Thiếu nó, Python đổi \r\n thành \n trước khi csv thấy, và ô đọc ra khác nội dung gốc:

python
import csv

with open("ghi_chu.csv", "w", encoding="utf-8", newline="") as f:
    f.write('ngay,ghi_chu\r\n02/09/2026,"lương\r\nđã nhận"\r\n')

for kieu in ["", None]:
    with open("ghi_chu.csv", encoding="utf-8", newline=kieu) as f:
        ghi_chu = list(csv.reader(f))[1][1]
    print(kieu == "", "\r\n" in ghi_chu)

KẾT QUẢ

True True
False False

Dòng đầu là lần đọc có newline="": ô ghi chú giữ đúng \r\n của file. Tài liệu của module csv yêu cầu mở file với newline="", cả khi đọc lẫn khi ghi.

Lấy cột theo tên bằng DictReader

csv.DictReader(f) đọc dòng đầu làm tên cột, rồi trả về mỗi hàng sau đó thành một dict có khóa là tên cột. Bạn tra hang["so_tien"] thay cho nhớ cột số mấy. Đếm số dòng cho thông báo lỗi thì dùng enumerate(..., start=2), vì dòng 1 của file là tiêu đề:

python
import csv

with open("chi_tieu.csv", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("ngay,danh_muc,so_tien\n01/09/2026,ăn uống,29000\n")
    f.write("01/09/2026,đi lại,150000\n")

with open("chi_tieu.csv", encoding="utf-8", newline="") as f:
    for so_dong, hang in enumerate(csv.DictReader(f), start=2):
        print(so_dong, hang["danh_muc"], hang["so_tien"])

KẾT QUẢ

2 ăn uống 29000
3 đi lại 150000

Đổi start=2 thành start=1 rồi chạy lại: dòng đầu in 1 ăn uống 29000, số dòng lệch một so với file.

Hãy hình dung DictReader như người đọc bảng biết nhìn dòng tiêu đề: thấy ô nào là nhờ tên cột của nó, nên thêm hay đổi chỗ một cột trong file thì code vẫn đúng. File lưu từ Excel có BOM ở đầu thì mở bằng encoding="utf-8-sig", như bài UTF-8 trong Python giải thích; nếu không, khóa đầu tiên dính một ký tự vô hình. Đường dẫn tới file thì dựng bằng pathlib, như Path("du_lieu") / "chi_tieu.csv".

Giá trị đọc từ CSV luôn là chuỗi

CSV chỉ là văn bản, nên mọi ô đọc ra là str, kể cả số tiền. Muốn tính thì đổi bằng int() hay float() trước:

python
import csv

with open("chi_tieu.csv", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("danh_muc,so_tien\năn uống,29000\nđi lại,150000\n")

with open("chi_tieu.csv", encoding="utf-8", newline="") as f:
    cac_hang = list(csv.DictReader(f))
print(cac_hang[0])
tong = 0
for hang in cac_hang:
    tong += int(hang["so_tien"])
print(f"Tổng chi: {tong:,} đ")

KẾT QUẢ

{'danh_muc': 'ăn uống', 'so_tien': '29000'}
Tổng chi: 179,000 đ

Dict của hàng đầu cho thấy '29000' nằm trong nháy: đó là chuỗi. list(csv.DictReader(f)) gom mọi hàng lại, nên vòng for ở cuối vẫn chạy được sau khi file đã đóng.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ csv.reader đầu tiên, hàng đầu tiên mà vòng for nhận là gì?

    • ['01/09/2026', 'ăn uống', '29000']
    • ['ngay', 'danh_muc', 'so_tien']
    • {'ngay': '01/09/2026', 'danh_muc': 'ăn uống', 'so_tien': '29000'}
  2. Những điều nào đúng khi đọc file CSV?

    • Ô "8,5" trong ngoặc kép được csv.reader đọc thành một ô 8,5
    • split(",") cho cùng kết quả với csv.reader trên mọi dòng
    • Mở file với newline="" để module csv tự xử lý ký tự xuống dòng
    • Ô chứa số được đọc thành int
  3. Trong ví dụ đánh số dòng bằng DictReader, ở lượt lặp đầu hang["so_tien"] có giá trị nào?

    • 29000
    • '29000'
    • 'so_tien'
  4. Trong ví dụ cộng thẳng hang["so_tien"] vào tong = 0, vì sao Python báo TypeError?

    • DictReader không đọc được cột so_tien
    • File thiếu newline="" khi ghi
    • hang["so_tien"] là chuỗi, không cộng được vào một số nguyên
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Cộng chi tiêu theo danh mục từ file CSV

Sổ chi tiêu xuất từ Excel là file CSV có các cột danh_muc, ghi_chu, loai, so_tien; cột loai là chi hoặc thu, ô ghi chú có thể chứa dấu phẩy. Viết thân hàm tong_chi(ten_file): mở file với encoding="utf-8-sig" và newline="", đọc bằng csv.DictReader, rồi cộng so_tien của các hàng chi theo từng danh mục. Không tự tách dòng bằng split().

Ví dụ: file chỉ có hai hàng chi ăn uống 29000 và 45000 thì hàm trả về {"ăn uống": 74000}.

Trả về: tên danh mục và tổng chi của nó, một dict.

python
import csv

def tong_chi(ten_file):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Mở file CSV bằng open(..., encoding="utf-8", newline=""); file từ Excel dùng "utf-8-sig".

  • csv.reader(f) trả về mỗi hàng thành một list, kể cả dòng tiêu đề.

  • csv.DictReader(f) dùng dòng đầu làm khóa và trả về mỗi hàng dữ liệu thành một dict.

  • Module csv hiểu ô trong ngoặc kép; split(",") cắt sai ô có dấu phẩy.

  • Mọi giá trị đọc từ CSV là str: đổi bằng int() hay float() trước khi tính.

Câu hỏi thường gặp

Đọc file CSV trong Python mà các ô cách nhau bằng dấu chấm phẩy thì sao?

Excel ở máy cài tiếng Việt có thể xuất CSV với dấu ; vì dấu phẩy đã dùng cho số thập phân. Truyền delimiter=";" cho csv.reader hay csv.DictReader: csv.DictReader(f, delimiter=";"). Phần còn lại của bài vẫn giữ nguyên.

Làm sao bỏ qua dòng tiêu đề khi dùng csv.reader?

Gom các hàng bằng cac_hang = list(csv.reader(f)) rồi duyệt cac_hang[1:], như mục đầu của bài nói. Nếu bạn cần tên cột để tra ô, dùng csv.DictReader thay vì tự bỏ dòng đó. Đánh số dòng cho thông báo lỗi thì thêm enumerate(..., start=2), như bài enumerate() dạy.

Ghi lại file CSV sau khi sửa thì làm thế nào?

Dùng csv.writer hay csv.DictWriter của cùng module, mở file với newline="" như khi đọc. Bài ghi file CSV dạy hai cách này, kể cả cách ghi để Excel mở ra không lỗi tiếng Việt.

Chủ đề

csv python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập