Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Biến cờ trong Python (flag variable) trong vòng lặp

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 9/13 · Chương 5

Vòng lặp

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Biến cờ trong Python là một biến mang True hoặc False, ghi nhớ một điều đã xảy ra hay chưa trong lúc vòng lặp chạy. Bạn dùng nó khi câu trả lời chỉ có sau khi xét hết dữ liệu, chẳng hạn hóa đơn có ly trà đào nào không, hay một số có phải số nguyên tố.

Cần biết trước: kiểu bool, break và continue và vòng lặp while.

Ghi nhớ điều đã xảy ra trong vòng lặp

Bạn muốn biết bàn này có gọi trà đào không. Vòng lặp xét từng món, nhưng câu trả lời "không có" chỉ chắc chắn khi đã xét hết. Biến cờ giữ câu trả lời tạm trong lúc chờ:

python
mon_da_goi = ["cà phê sữa", "bạc xỉu", "trà đào", "bạc xỉu"]
co_tra_dao = False
for mon in mon_da_goi:
    if mon == "trà đào":
        co_tra_dao = True
        break
print(co_tra_dao)

KẾT QUẢ

True

Một biến cờ đi qua ba bước. Trước vòng lặp, bạn gán giá trị đầu (False: chưa thấy). Trong vòng lặp, bạn đổi nó khi gặp điều cần nhớ. Sau vòng lặp, bạn đọc nó. Giống ô "đã thanh toán" trên phiếu gọi món: thu ngân đánh dấu một lần, ai cầm phiếu nhìn ô đó là biết, khỏi hỏi lại. Đã thấy trà đào thì không cần xét tiếp, nên break dừng vòng lặp sớm.

Đổi mon == "trà đào" thành mon == "sinh tố bơ" rồi chạy lại: không món nào khớp, cờ giữ nguyên và in False.

Kiểm tra số nguyên tố

Số nguyên tố là số tự nhiên từ 2 trở lên chỉ chia hết cho 1 và chính nó. Lần này cờ bắt đầu bằng True: giả sử số đó là số nguyên tố, rồi hạ cờ khi tìm thấy một ước:

python
n = 91
la_nguyen_to = True
for i in range(2, n):
    if n % i == 0:
        la_nguyen_to = False
        print(f"{n} chia hết cho {i}")
        break
print(la_nguyen_to)

KẾT QUẢ

91 chia hết cho 7
False

Số 91 trông giống số nguyên tố nhưng bằng 7 × 13. Đổi n = 91 thành n = 97 rồi chạy lại: vòng lặp thử hết 95 số mà không gặp ước nào, cờ giữ nguyên và in True.

Giá trị đầu của cờ đi theo câu hỏi. Hỏi "có phần tử nào thỏa không" thì bắt đầu bằng False và bật lên khi gặp. Hỏi "mọi phần tử đều thỏa không" thì bắt đầu bằng True và hạ xuống khi gặp một phần tử không thỏa. Hai việc này Python còn có sẵn hàm any() và all() làm gọn trong một dòng; bài any() và all() dạy hai hàm đó.

Cờ làm điều kiện của while

Cờ còn điều khiển được chính vòng lặp. Bạn để dành mỗi tuần tiền một ly cà phê sữa, 29.000 đ, tới khi đủ 120.000 đ:

python
muc_tieu = 120000
tong = 0
tuan = 0
da_du = False
while not da_du:
    tuan += 1
    tong += 29000
    if tong >= muc_tieu:
        da_du = True
print(f"Tuần {tuan}: đã để {tong:,} đ")

KẾT QUẢ

Tuần 5: đã để 145,000 đ

while not da_du đọc thành "chừng nào chưa đủ". Khác với while True kèm break, lượt lặp có cờ vừa bật vẫn chạy nốt các dòng còn lại của thân, rồi vòng lặp mới dừng ở lần kiểm điều kiện kế tiếp. Tên cờ nên là một câu hỏi có hoặc không (da_du, co_tra_dao, la_nguyen_to) để dòng if hay while đọc lên thành câu.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ số nguyên tố, đổi n = 91 thành n = 25 thì chương trình in gì ở dòng cuối?

    • True
    • False
    • 25 chia hết cho 5
  2. Điền giá trị đầu của cờ khi bạn hỏi "mọi ly trong hóa đơn đều dưới 40.000 đ không": deu_re = ____

  3. Bạn viết code kiểm một hóa đơn có món từ 40.000 đ không. Những cách viết nào cho kết quả sai với ít nhất một hóa đơn?

    • Gán co_mon_dat = False ở nhánh else trong vòng lặp
    • Bắt đầu bằng co_mon_dat = False, bật True rồi break khi gặp món từ 40.000 đ
    • Bắt đầu bằng co_mon_dat = True rồi chỉ bật True khi gặp món đắt
    • Bắt đầu bằng co_mon_dat = False, bật True mà không break
  4. Trong ví dụ in "15 là số nguyên tố" rồi lại in "15 không là số nguyên tố", lỗi nằm ở đâu?

    • range(2, n) thiếu số 15
    • break đặt sai chỗ
    • Chương trình kết luận sau mỗi lần thử, trước khi xét hết các số
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Xét ưu đãi giờ vàng bằng biến cờ

Ưu đãi giờ vàng chỉ áp cho bàn mà ly nào cũng dưới 35.000 đ. Dùng biến cờ và vòng lặp for để tính:

  • uu_dai_1: True nếu bàn có hóa đơn hoa_don_1 được ưu đãi, ngược lại False.

  • uu_dai_2, uu_dai_3: như trên, cho hoa_don_2 và hoa_don_3.

Ly đúng 35.000 đ không còn dưới mốc. Không dùng all(), any() hay max().

python
hoa_don_1 = [29000, 32000, 29000]
hoa_don_2 = [29000, 35000, 32000]
hoa_don_3 = [32000, 29000, 45000]
uu_dai_1 = None
uu_dai_2 = None
uu_dai_3 = None
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • Biến cờ là một biến True hoặc False ghi nhớ một điều đã xảy ra trong vòng lặp.

  • Gán giá trị đầu trước vòng lặp, đổi nó khi gặp điều cần nhớ, đọc nó sau vòng lặp.

  • Hỏi "có phần tử nào" thì bắt đầu bằng False; hỏi "mọi phần tử đều" thì bắt đầu bằng True.

  • Không gán lại cờ ở nhánh else: cờ chỉ đổi một chiều.

  • Kết luận đặt sau vòng lặp, không đặt trong thân vòng lặp.

  • Cờ làm được điều kiện của while, như while not da_du.

Câu hỏi thường gặp

Cờ (flag) trong Python có phải là một kiểu dữ liệu riêng không?

Không. Cờ chỉ là một biến bình thường mang giá trị kiểu bool, True hoặc False. Gọi nó là cờ vì cách dùng: dựng lên hay hạ xuống khi một điều xảy ra. Kiểu bool có bài riêng, nêu ở phần Cần biết trước.

Có cần biến cờ khi đã có break không?

break chỉ dừng vòng lặp, còn câu hỏi "đã tìm thấy chưa" vẫn cần chỗ để trả lời sau vòng lặp. Cờ là chỗ đó. Vòng lặp có thể kết thúc vì break hoặc vì hết dữ liệu, và cờ cho biết là trường hợp nào.

Dùng biến cờ (flag) để đếm số lần có được không?

Cờ chỉ trả lời có hoặc không. Muốn biết bao nhiêu lần thì dùng một biến đếm, cộng 1 mỗi lần gặp, theo mẫu ở bài biến tích lũy. Một chương trình có thể giữ cả hai: biến đếm cho số lần, cờ cho câu hỏi có hay không.

Cách nào khác để biết vòng for kết thúc vì break?

Cách khác là nhánh else gắn vào chính vòng lặp, dạy ở bài for else. Biến cờ thì dùng được cho cả for lẫn while, đọc lại được ở bất cứ dòng nào sau vòng lặp, và tên cờ cho biết điều nó ghi nhớ.

Chủ đề

biến cờ python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập