Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

namedtuple trong Python: tuple có tên trường

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 7/17 · Chương 15

OOP nâng cao

  • 6 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Namedtuple trong Python là một tuple mà mỗi vị trí có thêm tên: thay cho p[0] khó đoán, bạn viết p.x. Nó vẫn là tuple thật, nên unpack, đếm len() và so sánh y như tuple thường. Bạn tạo nó bằng hàm namedtuple trong module collections, hoặc khai báo gọn kèm type hint bằng typing.NamedTuple.

Cần biết trước: tuple, unpacking và import.

Tạo namedtuple bằng collections.namedtuple

Một điểm trên mặt phẳng lưu bằng tuple (3, 4) thì người đọc phải nhớ vị trí 0 là hoành độ. Hàm namedtuple tạo ra một class mới, tuple của class đó đọc được theo tên:

python
from collections import namedtuple

Diem = namedtuple("Diem", ["x", "y"])
p = Diem(3, 4)
print(p)
print(p.x, p.y)
print(p[0], len(p))

KẾT QUẢ

Diem(x=3, y=4)
3 4
3 2

Đối số đầu là tên class, dùng khi in; đối số thứ hai là list tên các trường theo thứ tự. Gán kết quả cho biến cùng tên Diem để gọi Diem(3, 4) như gọi một class. p.x và p[0] là cùng một giá trị, đọc kiểu nào cũng được. Đổi p = Diem(3, 4) thành p = Diem(-2, 7) rồi chạy lại: dòng đầu in Diem(x=-2, y=7).

Namedtuple vẫn là tuple

Vì là tuple, namedtuple unpack được ra nhiều biến, và so bằng nhau với một tuple thường có cùng giá trị. Nó cũng bất biến: muốn giá trị khác, bạn tạo một object mới, và phương thức _replace() làm việc đó cho bạn:

python
from collections import namedtuple

Diem = namedtuple("Diem", ["x", "y"])
p = Diem(3, 4)
x, y = p
print(x + y)
print(p == (3, 4))
q = p._replace(x=10)
print(q, p)

KẾT QUẢ

7
True
Diem(x=10, y=4) Diem(x=3, y=4)

_replace() trả về một namedtuple mới với trường đã đổi, p vẫn giữ nguyên. Dấu gạch dưới ở đầu tên không có nghĩa "đừng dùng": namedtuple đặt nó để tên phương thức không trùng tên trường của bạn. Đổi p._replace(x=10) thành p._replace(y=0) rồi chạy lại: dòng cuối in Diem(x=3, y=0) Diem(x=3, y=4).

Khai báo gọn bằng typing.NamedTuple

typing.NamedTuple cho cùng loại tuple, nhưng viết như một class: mỗi trường là một dòng kèm type hint, và trường được đặt giá trị mặc định ngay tại dòng đó:

python
from typing import NamedTuple

class MonHang(NamedTuple):
    ten: str
    gia: int
    so_luong: int = 1

mon = MonHang("trà đào", 35000)
print(mon)
print(mon.gia * mon.so_luong)
print(MonHang._fields)

KẾT QUẢ

MonHang(ten='trà đào', gia=35000, so_luong=1)
35000
('ten', 'gia', 'so_luong')

Cách viết này dễ đọc hơn list tên trường, và trong thân class bạn còn viết thêm được phương thức như ở bài class và object. _fields cho tuple tên các trường theo thứ tự. Trường có mặc định phải đứng sau các trường không có. Đổi MonHang("trà đào", 35000) thành MonHang("trà đào", 35000, 3) rồi chạy lại: dòng thứ hai in 105000.

Trả về nhiều giá trị có tên từ một hàm

Hàm trả về tuple (diện tích, chu vi) buộc người gọi nhớ thứ tự. Trả về namedtuple thì người gọi chọn: đọc theo tên, hoặc unpack như trước, nên code cũ vẫn chạy:

python
from typing import NamedTuple

class KichThuoc(NamedTuple):
    dien_tich: int
    chu_vi: int

def do_hinh_chu_nhat(dai, rong):
    return KichThuoc(dai * rong, 2 * (dai + rong))

kt = do_hinh_chu_nhat(5, 3)
print(kt.dien_tich, kt.chu_vi)
dt, cv = do_hinh_chu_nhat(4, 4)
print(dt, cv)

KẾT QUẢ

15 16
16 16

Dòng dt, cv = ... không biết hàm trả về namedtuple: với nó, đó là một tuple hai phần tử. Đổi do_hinh_chu_nhat(5, 3) thành do_hinh_chu_nhat(6, 2) rồi chạy lại: dòng đầu in 12 16.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ đầu tiên, dòng print(p[1], p.y) in gì?

    • 3 4
    • 4 4
    • Báo lỗi, vì namedtuple không đọc được bằng chỉ số
  2. Với p = Diem(3, 4), những dòng nào chạy được mà không báo lỗi?

    • x, y = p
    • p.x = 10
    • q = p._replace(x=10)
    • print(p == (3, 4))
  3. Trong ví dụ MonHang, print(mon) in gì nếu tạo bằng MonHang("bạc xỉu", 32000, 2)?

    • ('bạc xỉu', 32000, 2)
    • MonHang('bạc xỉu', 32000, 2)
    • MonHang(ten='bạc xỉu', gia=32000, so_luong=2)
  4. Ở khung bẫy cuối, đổi thành print(Diem(3, 4) == KichThuoc(4, 3)). Chương trình in gì?

    • True
    • False
    • Báo lỗi TypeError
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Giảm giá các món hàng

Danh sách món đọc từ file là các tuple thường (ten, gia, so_luong). Khai báo MonHang bằng typing.NamedTuple với ba trường theo thứ tự: ten (str), gia (int) và so_luong (int, mặc định 1). Rồi viết hàm giam_gia(cac_dong, phan_tram):

  • Với mỗi tuple, tạo một MonHang cùng tên, cùng số lượng, giá mới là gia - gia * phan_tram // 100 (giá lẻ làm tròn về phía cửa hàng có lợi).

  • Trả về một list mới theo đúng thứ tự, list rỗng thì trả về list rỗng.

  • Không sửa list cac_dong truyền vào.

Trả về: một list các MonHang.

python
from typing import NamedTuple

class MonHang(NamedTuple):
    pass  # Khai báo ba trường của MonHang thay cho dòng pass

def giam_gia(cac_dong, phan_tram):
    pass

Tóm tắt

  • namedtuple("Diem", ["x", "y"]) từ collections tạo một class tuple có tên trường.

  • Đọc trường bằng p.x hay p[0] đều được; namedtuple unpack và đếm len() như tuple thường.

  • Namedtuple bất biến: gán p.x = 10 báo AttributeError, còn _replace() trả về bản mới.

  • typing.NamedTuple khai báo cùng loại tuple bằng class, kèm type hint và giá trị mặc định.

  • Python so namedtuple như tuple: khác loại mà cùng giá trị vẫn bằng nhau.

Câu hỏi thường gặp

Nên dùng collections.namedtuple hay typing.NamedTuple?

Hai cách cho cùng một loại tuple. typing.NamedTuple dễ đọc hơn khi có nhiều trường, có type hint và mặc định viết ngay tại dòng. collections.namedtuple gọn khi cần một kiểu nhỏ tạo nhanh trong một dòng.

Namedtuple có chậm hay tốn bộ nhớ hơn tuple thường không?

Không đáng kể. Tên trường lưu một lần trong class, từng object chỉ chứa các giá trị như tuple thường. Đọc p.x hơi chậm hơn p[0] một chút, nhưng chênh lệch đó chỉ thấy khi đo hàng triệu lần.

Khi nào nên đổi sang một class có thể sửa được?

Khi dữ liệu cần đổi tại chỗ, như số lượng trong giỏ hàng tăng dần, việc tạo bản mới bằng _replace() mỗi lần trở nên rườm. Lúc đó một class thường, hoặc dataclass, hợp hơn, vì các trường gán lại được.

Chủ đề

namedtuple python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập