namedtuple trong Python: tuple có tên trường
Bài 7/17 · Chương 15
OOP nâng cao
- 6 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 11
Namedtuple trong Python là một tuple mà mỗi vị trí có thêm tên: thay cho p[0] khó đoán, bạn viết p.x. Nó vẫn là tuple thật, nên unpack, đếm len() và so sánh y như tuple thường. Bạn tạo nó bằng hàm namedtuple trong module collections, hoặc khai báo gọn kèm type hint bằng typing.NamedTuple.
Cần biết trước: tuple, unpacking và import.
Tạo namedtuple bằng collections.namedtuple
Một điểm trên mặt phẳng lưu bằng tuple (3, 4) thì người đọc phải nhớ vị trí 0 là hoành độ. Hàm namedtuple tạo ra một class mới, tuple của class đó đọc được theo tên:
from collections import namedtuple
Diem = namedtuple("Diem", ["x", "y"])
p = Diem(3, 4)
print(p)
print(p.x, p.y)
print(p[0], len(p))KẾT QUẢ
Diem(x=3, y=4)
3 4
3 2Đối số đầu là tên class, dùng khi in; đối số thứ hai là list tên các trường theo thứ tự. Gán kết quả cho biến cùng tên Diem để gọi Diem(3, 4) như gọi một class. p.x và p[0] là cùng một giá trị, đọc kiểu nào cũng được. Đổi p = Diem(3, 4) thành p = Diem(-2, 7) rồi chạy lại: dòng đầu in Diem(x=-2, y=7).
Namedtuple vẫn là tuple
Vì là tuple, namedtuple unpack được ra nhiều biến, và so bằng nhau với một tuple thường có cùng giá trị. Nó cũng bất biến: muốn giá trị khác, bạn tạo một object mới, và phương thức _replace() làm việc đó cho bạn:
from collections import namedtuple
Diem = namedtuple("Diem", ["x", "y"])
p = Diem(3, 4)
x, y = p
print(x + y)
print(p == (3, 4))
q = p._replace(x=10)
print(q, p)KẾT QUẢ
7
True
Diem(x=10, y=4) Diem(x=3, y=4)_replace() trả về một namedtuple mới với trường đã đổi, p vẫn giữ nguyên. Dấu gạch dưới ở đầu tên không có nghĩa "đừng dùng": namedtuple đặt nó để tên phương thức không trùng tên trường của bạn. Đổi p._replace(x=10) thành p._replace(y=0) rồi chạy lại: dòng cuối in Diem(x=3, y=0) Diem(x=3, y=4).
Khai báo gọn bằng typing.NamedTuple
typing.NamedTuple cho cùng loại tuple, nhưng viết như một class: mỗi trường là một dòng kèm type hint, và trường được đặt giá trị mặc định ngay tại dòng đó:
from typing import NamedTuple
class MonHang(NamedTuple):
ten: str
gia: int
so_luong: int = 1
mon = MonHang("trà đào", 35000)
print(mon)
print(mon.gia * mon.so_luong)
print(MonHang._fields)KẾT QUẢ
MonHang(ten='trà đào', gia=35000, so_luong=1)
35000
('ten', 'gia', 'so_luong')Cách viết này dễ đọc hơn list tên trường, và trong thân class bạn còn viết thêm được phương thức như ở bài class và object. _fields cho tuple tên các trường theo thứ tự. Trường có mặc định phải đứng sau các trường không có. Đổi MonHang("trà đào", 35000) thành MonHang("trà đào", 35000, 3) rồi chạy lại: dòng thứ hai in 105000.
Trả về nhiều giá trị có tên từ một hàm
Hàm trả về tuple (diện tích, chu vi) buộc người gọi nhớ thứ tự. Trả về namedtuple thì người gọi chọn: đọc theo tên, hoặc unpack như trước, nên code cũ vẫn chạy:
from typing import NamedTuple
class KichThuoc(NamedTuple):
dien_tich: int
chu_vi: int
def do_hinh_chu_nhat(dai, rong):
return KichThuoc(dai * rong, 2 * (dai + rong))
kt = do_hinh_chu_nhat(5, 3)
print(kt.dien_tich, kt.chu_vi)
dt, cv = do_hinh_chu_nhat(4, 4)
print(dt, cv)KẾT QUẢ
15 16
16 16Dòng dt, cv = ... không biết hàm trả về namedtuple: với nó, đó là một tuple hai phần tử. Đổi do_hinh_chu_nhat(5, 3) thành do_hinh_chu_nhat(6, 2) rồi chạy lại: dòng đầu in 12 16.
Kiểm tra nhanh
Trong ví dụ đầu tiên, dòng
print(p[1], p.y)in gì?3 44 4- Báo lỗi, vì namedtuple không đọc được bằng chỉ số
Với
p = Diem(3, 4), những dòng nào chạy được mà không báo lỗi?x, y = pp.x = 10q = p._replace(x=10)print(p == (3, 4))
Trong ví dụ
MonHang,print(mon)in gì nếu tạo bằngMonHang("bạc xỉu", 32000, 2)?('bạc xỉu', 32000, 2)MonHang('bạc xỉu', 32000, 2)MonHang(ten='bạc xỉu', gia=32000, so_luong=2)
Ở khung bẫy cuối, đổi thành
print(Diem(3, 4) == KichThuoc(4, 3)). Chương trình in gì?TrueFalse- Báo lỗi TypeError
Bài tập
Giảm giá các món hàng
Danh sách món đọc từ file là các tuple thường (ten, gia, so_luong). Khai báo MonHang bằng typing.NamedTuple với ba trường theo thứ tự: ten (str), gia (int) và so_luong (int, mặc định 1). Rồi viết hàm giam_gia(cac_dong, phan_tram):
Với mỗi tuple, tạo một
MonHangcùng tên, cùng số lượng, giá mới làgia - gia * phan_tram // 100(giá lẻ làm tròn về phía cửa hàng có lợi).Trả về một list mới theo đúng thứ tự, list rỗng thì trả về list rỗng.
Không sửa list
cac_dongtruyền vào.
Trả về: một list các MonHang.
from typing import NamedTuple
class MonHang(NamedTuple):
pass # Khai báo ba trường của MonHang thay cho dòng pass
def giam_gia(cac_dong, phan_tram):
passTóm tắt
namedtuple("Diem", ["x", "y"])từcollectionstạo một class tuple có tên trường.Đọc trường bằng
p.xhayp[0]đều được; namedtuple unpack và đếmlen()như tuple thường.Namedtuple bất biến: gán
p.x = 10báoAttributeError, còn_replace()trả về bản mới.typing.NamedTuplekhai báo cùng loại tuple bằng class, kèm type hint và giá trị mặc định.Python so namedtuple như tuple: khác loại mà cùng giá trị vẫn bằng nhau.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng collections.namedtuple hay typing.NamedTuple?
Hai cách cho cùng một loại tuple. typing.NamedTuple dễ đọc hơn khi có nhiều trường, có type hint và mặc định viết ngay tại dòng. collections.namedtuple gọn khi cần một kiểu nhỏ tạo nhanh trong một dòng.
Namedtuple có chậm hay tốn bộ nhớ hơn tuple thường không?
Không đáng kể. Tên trường lưu một lần trong class, từng object chỉ chứa các giá trị như tuple thường. Đọc p.x hơi chậm hơn p[0] một chút, nhưng chênh lệch đó chỉ thấy khi đo hàng triệu lần.
Khi nào nên đổi sang một class có thể sửa được?
Khi dữ liệu cần đổi tại chỗ, như số lượng trong giỏ hàng tăng dần, việc tạo bản mới bằng _replace() mỗi lần trở nên rườm. Lúc đó một class thường, hoặc dataclass, hợp hơn, vì các trường gán lại được.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.