Singleton là gì? Cài mẫu Singleton trong Python
Bài 9/17 · Chương 15
OOP nâng cao
- 6 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 10
Singleton là gì? Đó là một mẫu thiết kế (design pattern) cho class chỉ có một object trong cả chương trình: gọi class bao nhiêu lần cũng nhận lại object đó, như một sổ đơn hàng dùng chung. Trong Python, bạn cài Singleton bằng phương thức __new__, hoặc gọn hơn, bằng một module.
Cần biết trước: is và ==, thuộc tính của class và của object và module.
Singleton là gì và vì sao cần
Một class thường cho ra object mới mỗi lần gọi. Với sổ đơn hàng, điều đó có nghĩa là trang thanh toán ghi vào một sổ, còn trang báo cáo đọc một sổ khác, trống trơn:
class SoDonHang:
def __init__(self):
self.cac_ma = []
so_thanh_toan = SoDonHang()
so_bao_cao = SoDonHang()
so_thanh_toan.cac_ma.append("DH1024")
print(so_bao_cao.cac_ma)
print(so_thanh_toan is so_bao_cao)KẾT QUẢ
[]
Falseis cho False: hai lần gọi tạo hai object riêng. Mẫu Singleton đổi điều này: lần gọi đầu tạo object, các lần sau trả về chính object đó, nên các chỗ trong chương trình cùng ghi và đọc một sổ. Đổi print(so_bao_cao.cac_ma) thành print(so_thanh_toan.cac_ma) rồi chạy lại: dòng đầu in ['DH1024'].
Cài Singleton bằng __new__
Khi bạn gọi SoDonHang(), Python chạy hai bước: __new__ tạo object, rồi __init__ gán dữ liệu cho object đó. __new__ nhận cls (chính class) và phải trả về object. Bạn giữ object đầu tiên trong một thuộc tính của class, và từ lần thứ hai trả về nó thay cho tạo mới:
class SoDonHang:
_the_hien = None
def __new__(cls):
if cls._the_hien is None:
cls._the_hien = object.__new__(cls)
cls._the_hien.cac_ma = []
return cls._the_hien
so_thanh_toan = SoDonHang()
so_bao_cao = SoDonHang()
so_thanh_toan.cac_ma.append("DH1024")
print(so_bao_cao.cac_ma, so_thanh_toan is so_bao_cao)KẾT QUẢ
['DH1024'] Trueobject.__new__(cls) là cách tạo object thật, phần việc mà __new__ mặc định vẫn làm. _the_hien có dấu gạch dưới vì nó chỉ dùng bên trong class. Danh sách mã đơn được tạo ngay trong __new__, đúng một lần, cùng lúc với object. Đổi if cls._the_hien is None: thành if True: rồi chạy lại: dòng in [] False, vì mỗi lần gọi lại tạo một object mới với list rỗng của riêng nó.
Còn một chi tiết: __new__ trả về object cũ thì Python vẫn gọi __init__ trên object đó, ở mỗi lần gọi class. Gán dữ liệu ban đầu trong __init__ vì thế sẽ xóa những gì đã ghi:
Singleton bằng module
Python chạy một module ở lần import đầu rồi giữ nó lại: các lần import sau, ở file nào cũng vậy, nhận về đúng object module đó. Vì thế một module tự nó đã là Singleton. Ví dụ dưới tự ghi file so_don.py rồi import nó dưới hai tên, như cách bài module làm:
from pathlib import Path
Path("so_don.py").write_text("cac_ma = []\n", encoding="utf-8")
import so_don as so_thanh_toan
import so_don as so_bao_cao
so_thanh_toan.cac_ma.append("DH1024")
print(so_bao_cao.cac_ma, so_thanh_toan is so_bao_cao)KẾT QUẢ
['DH1024'] TrueHai tên chỉ tới cùng một module, nên list cac_ma là một. Đây là cách quen thuộc trong Python cho dữ liệu dùng chung kiểu cấu hình: viết thẳng ra biến và hàm trong một module, không cần class. Đổi "DH1024" thành "DH2048" rồi chạy lại: dòng in ['DH2048'] True.
Singleton cũng có giá của nó. Dữ liệu chung cho cả chương trình thì phần nào cũng sửa được, và lỗi ở một chỗ hiện ra ở chỗ khác. Khi một hàm chỉ cần sổ đơn để làm việc, truyền sổ vào làm đối số thường rõ ràng hơn là để hàm tự gọi SoDonHang().
Kiểm tra nhanh
Trong ví dụ cài bằng
__new__, thêm dòngprint(SoDonHang() is SoDonHang()). Dòng đó in gì?TrueFalse- Báo lỗi TypeError
Ở khung bẫy về
__init__, vì sao dòng cuối in[]?- Vì
__new__tạo một object mới ở lần gọi thứ hai - Vì
SoDonHang()lần hai chạy lại__init__, gáncac_mathành list rỗng - Vì
append()không đổi list của Singleton
- Vì
Trong ví dụ Singleton bằng module, dòng
import so_donthứ hai làm gì?- Chạy lại file
so_don.py, tạo listcac_mamới - Lấy lại module đã nạp ở lần import đầu
- Báo lỗi vì module đã được import
- Chạy lại file
Những cách viết nào cho ra một sổ đơn dùng chung cho cả chương trình?
- Class có
__new__trả về object lưu trong thuộc tính của class - Một module chứa biến
cac_ma = [], import ở nơi cần dùng - Class thường, tạo list
cac_matrong__init__ - Class có
__new__không có dòngreturn
- Class có
Bài tập
Sổ đơn hàng Singleton
Hoàn thành class SoDonHang theo mẫu Singleton:
__new__: lần gọi đầu tạo object bằngobject.__new__(cls), gán cho nócac_ma = [], lưu vàocls._the_hien. Các lần sau trả về object đã lưu.them(ma): ghi mã đơn vào sổ. Mã đã có thì không ghi lại và trả vềFalse, mã mới thì trả vềTrue.so_don(): số mã đơn đã ghi.
Trả về: them() một bool, so_don() một int.
class SoDonHang:
_the_hien = None
def __new__(cls):
pass # Viết thân các phương thức thay cho các dòng pass
def them(self, ma):
pass
def so_don(self):
passTóm tắt
Singleton là mẫu thiết kế cho class chỉ có một object: gọi class bao nhiêu lần cũng nhận lại object đó.
Gọi class chạy
__new__để tạo object rồi__init__để gán dữ liệu;__new__phải trả về object.Cài bằng
__new__: giữ object đầu tiên trong thuộc tính của class, tạo dữ liệu ban đầu ngay tại đó.__init__chạy ở mỗi lần gọi, nên gán dữ liệu ban đầu trong đó sẽ xóa dữ liệu của Singleton.Module là Singleton sẵn có: Python chạy nó một lần và trả lại cùng module ở các lần import sau.
Dữ liệu chung khó lần lỗi; khi được, truyền object vào làm đối số.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào không nên dùng Singleton?
Khi bạn chỉ cần "một object" vì tiện, không vì bắt buộc. Dữ liệu chung khiến hàm phụ thuộc ngầm vào nó, khó chạy thử từng phần riêng. Nếu chương trình chỉ tạo object một lần ở đầu rồi truyền đi, bạn có cùng kết quả mà class vẫn bình thường.
Mẫu thiết kế là gì, Python có những mẫu nào khác?
Mẫu thiết kế là một cách giải đã được đặt tên cho một bài toán hay gặp khi viết class, như Singleton cho "chỉ một object". Nhiều mẫu quen thuộc ở Java trở nên đơn giản trong Python, vì Python có sẵn module, hàm là object và decorator. Singleton bằng module là một ví dụ.
Có nên viết Singleton bằng classmethod không?
Được: một classmethod lay() trả về object lưu trong class, và người dùng gọi SoDonHang.lay() thay cho SoDonHang(). Cách này rõ ý hơn __new__, nhưng không chặn ai gọi SoDonHang() để tạo object thứ hai.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.