ctypes và C extension: mở rộng Python bằng C
Bài 8/8 · Chương 22
Mạng, giao diện và tự động hóa
- 7 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 11
ctypes là module có sẵn của Python để gọi hàm trong một thư viện viết bằng C, không cần viết thêm dòng C nào. Bài này cho bạn gọi vài hàm của thư viện C chuẩn ngay trên trang và nạp một thư viện C tự biên dịch. Phần cuối là tổng quan về C extension: khi nào mở rộng Python bằng C là đáng, khi nào không.
Cần biết trước: import, số nguyên int và bytes, bytearray.
Kiểu dữ liệu C trong ctypes
Hàm C không nhận số int hay chuỗi str của Python. Nó nhận các kiểu cố định kích thước như int 4 byte hay double 8 byte. Module ctypes có một lớp cho mỗi kiểu đó, như c_int, c_uint8, c_double, và value đọc giá trị ra lại thành số Python:
import ctypes
so = ctypes.c_int(25480)
print(so.value, ctypes.sizeof(so))
print(ctypes.c_uint8(255).value, ctypes.c_double(0.86).value)KẾT QUẢ
25480 4
255 0.86ctypes.sizeof() cho số byte của kiểu: c_int chiếm 4 byte. c_uint8 là số không dấu 1 byte, chứa được từ 0 tới 255. Khác số int của Python, các kiểu C này có giới hạn.
Gọi hàm của thư viện C có sẵn
ctypes.CDLL(ten) nạp một thư viện C. Trên Linux, macOS và trên trang này, CDLL(None) trả về các hàm của thư viện C chuẩn đã nạp sẵn trong chương trình. Trên Windows, tài liệu ctypes chỉ cho phép CDLL(None) ở các hệ điều hành khác, và thư viện C chuẩn là ctypes.cdll.msvcrt. Tài liệu cũng cảnh báo cdll.msvcrt là một bản cũ của thư viện C, có thể không khớp với bản Python đang dùng, nên chỉ dùng nó để thử. Thuộc tính argtypes khai báo kiểu của từng đối số, restype khai báo kiểu trả về:
import ctypes
libc = ctypes.CDLL(None)
print(libc.abs(-25480))
libc.strlen.argtypes = [ctypes.c_char_p]
libc.strlen.restype = ctypes.c_size_t
ten = "Đà Lạt"
print(len(ten), libc.strlen(ten.encode("utf-8")))KẾT QUẢ
25480
6 10strlen của C đếm byte, không đếm ký tự: "Đà Lạt" có 6 ký tự nhưng 10 byte UTF-8, vì Đ và à mỗi chữ 2 byte, ạ 3 byte. c_char_p là con trỏ tới một dãy byte kết thúc bằng byte 0, nên Python cần bytes, và bạn mã hóa chuỗi bằng encode("utf-8") trước. Đổi "Đà Lạt" thành "Da Lat" rồi chạy lại: dòng cuối in 6 6.
Khi argtypes đã khai báo c_char_p mà bạn truyền thẳng str, Python báo ctypes.ArgumentError ngay ở lời gọi. Chữ của lỗi khác nhau theo phiên bản: Python 3.13 trở lên ghi 'str' object cannot be interpreted as ctypes.c_char_p, Python 3.12 chỉ ghi wrong type. Thiếu argtypes thì nguy hơn: ctypes đoán kiểu, và hàm C có thể nhận dữ liệu sai mà không báo gì. Thiếu restype thì ctypes coi kết quả là c_int, đúng với số nhỏ nhưng cắt mất phần cao của kết quả 8 byte.
Nạp thư viện C bạn tự biên dịch
Phần lớn lý do dùng ctypes là gọi một thư viện C có sẵn của công ty hay của phần cứng. Để thử, file ty_gia.c có một hàm nhân hai số nguyên 8 byte:
long long doi_sang_dong(long long usd, long long ty_gia) {
return usd * ty_gia;
}
File goi_c.py nạp thư viện đã biên dịch nằm cùng thư mục và khai báo kiểu c_longlong cho cả hai đối số lẫn kết quả:
import ctypes
thu_vien = ctypes.CDLL("./libtygia.so")
ham = thu_vien.doi_sang_dong
ham.argtypes = [ctypes.c_longlong, ctypes.c_longlong]
ham.restype = ctypes.c_longlong
print(ham(100, 25480))
Biên dịch bằng gcc rồi chạy. Kết quả dưới là của một lần chạy trong Docker image python:3.14-slim, cài thêm gói gcc của Debian:
gcc -shared -fPIC -o libtygia.so ty_gia.c
python goi_c.pyKẾT QUẢ
2548000-shared -fPIC tạo thư viện dùng chung .so thay cho chương trình chạy được. Trên macOS, thư viện thường có đuôi .dylib. Trên Windows là .dll, biên dịch bằng trình biên dịch C của Visual Studio hay MinGW. Trên macOS/Linux, gõ python3 thay cho python nếu máy chưa có lệnh python. Trình chạy trên trang không có gcc, nên khối này chỉ để đọc.
C extension: module Python viết bằng C
C extension là một module viết bằng C theo giao diện C của Python, biên dịch thành file .so hay .pyd, rồi import như các module khác. Nhiều module của thư viện chuẩn là C extension hoặc được dựng sẵn vào trình Python, như math:
import math
def can_bac_hai(x):
return x ** 0.5
print(type(math.sqrt))
print(type(can_bac_hai))KẾT QUẢ
<class 'builtin_function_or_method'>
<class 'function'>builtin_function_or_method là hàm viết bằng C, function là hàm viết bằng Python. Viết một C extension nghĩa là tự quản lý bộ nhớ, đếm tham chiếu và biên dịch cho từng hệ điều hành. Nó đáng làm khi bạn đã đo được một vòng lặp tính toán làm chương trình chậm, hoặc khi cần bọc cả một thư viện C lớn. Trước đó, hãy thử thư viện chuẩn và các gói như numpy ở bài học gì tiếp theo. Khi chỉ cần gọi vài hàm C có sẵn, ctypes đủ và không cần biên dịch gì thêm.
Kiểm tra nhanh
Trong khung bẫy,
ctypes.c_uint8(300).valuecho gì?30044- Python báo
OverflowError 255
Những điều nào đúng về
libc.strlen()vớiargtypes = [ctypes.c_char_p]?- Nó đếm byte, nên
"Đà Lạt".encode("utf-8")cho10 - Nó đếm ký tự giống
len() - Nó dừng ở byte
0đầu tiên - Truyền thẳng một
strlàm Python báoctypes.ArgumentError
- Nó đếm byte, nên
Bạn cần gọi hai hàm của một thư viện C có sẵn từ Python. Cách nào gọn hơn cả?
- Nạp thư viện bằng
ctypes.CDLL()và khai báoargtypes,restype - Viết một C extension mới bọc hai hàm đó
- Viết lại hai hàm bằng Python rồi so kết quả
- Nạp thư viện bằng
Trong ví dụ C extension,
type(math.sqrt)in ra gì?<class 'function'><class 'builtin_function_or_method'><class 'module'>
Bài tập
Đo độ dài chuỗi bằng strlen của C
Viết hàm do_dai_c(chuoi) trả về số byte mà hàm C strlen đếm được cho chuoi. Starter đã nạp thư viện C chuẩn vào libc. Khai báo libc.strlen.argtypes là list chứa ctypes.c_char_p và libc.strlen.restype là ctypes.c_size_t. Sau đó mã hóa chuoi thành bytes UTF-8 và gọi libc.strlen() với bytes đó. strlen dừng ở byte 0 đầu tiên, nên "USD\x00EUR" cho 3.
Ví dụ: do_dai_c("Đà Lạt") trả về 10.
Trả về: số byte, một int.
import ctypes
libc = ctypes.CDLL(None)
def do_dai_c(chuoi):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
ctypes có sẵn trong Python, gọi hàm của thư viện C đã biên dịch mà không cần viết C.
Kiểu C như
c_int,c_uint8,c_doublecó kích thước cố định, vượt giới hạn thì quay vòng âm thầm.ctypes.CDLL(ten)nạp thư viện.CDLL(None)cho thư viện C chuẩn trên Linux và macOS.Khai báo
argtypesvàrestypecho mỗi hàm trước khi gọi.Chuỗi đi vào hàm C dưới dạng
bytesquac_char_p;strlenđếm byte và dừng ở byte0.C extension là module viết bằng C, đáng làm khi đã đo được chỗ chậm hoặc cần bọc cả một thư viện C.
Câu hỏi thường gặp
Gọi hàm C từ Python có làm chương trình nhanh hơn không?
Chỉ khi hàm C làm nhiều việc trong một lần gọi. Mỗi lời gọi qua ctypes tốn thời gian đổi kiểu dữ liệu, nên gọi một hàm C nhỏ hàng triệu lần trong vòng lặp Python có thể chậm hơn viết thẳng bằng Python.
Thư viện ctypes có cài thêm được bằng pip không?
Không cần: ctypes là module của thư viện chuẩn, gõ import ctypes là dùng. Báo ModuleNotFoundError thường do bản Python tự biên dịch thiếu thư viện libffi lúc dựng, xem bài ModuleNotFoundError.
Có cách nào viết C extension dễ hơn viết C thuần không?
Có. Cython cho bạn viết code gần giống Python rồi dịch ra C extension, còn pybind11 giúp bọc thư viện C++. Cả hai là gói ngoài, cài bằng pip, và vẫn cần trình biên dịch C trên máy.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.