Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Thư viện chuẩn Python: chạy đồng thời (concurrency)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 9/12 · Chương 27

Tra cứu thư viện chuẩn

  • 7 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Thư viện chuẩn Python có bốn cách chạy đồng thời: luồng với threading, tiến trình với multiprocessing, vòng sự kiện với asyncio, và lớp vỏ chung concurrent.futures. Trang này gom chúng cùng queue, sched, contextvars vào một bảng, kèm một bảng chọn: việc nào hợp với cách nào.

Cần biết trước: threading, multiprocessing và asyncio.gather().

Bảng tra nhanh: module chạy đồng thời

Mỗi hàng là một module, dùng sau import <tên module>. Cột "Trang" đo trên trình chạy Pyodide 3.14 của trang ngày 15/11/2026: trình chạy của trang chỉ có một luồng, không tạo được tiến trình, và gọi code như một hàm thường nên asyncio.run() báo RuntimeError.

Module

Làm gì

Ví dụ

Kết quả

Trang

Bài

threading

nhiều luồng trong một tiến trình

threading.current_thread().name

'MainThread'

chạy, start() báo lỗi

threading

concurrent.futures

nhóm luồng, nhóm tiến trình, Future

—

—

báo lỗi khi tạo luồng

nhóm luồng

multiprocessing

nhiều tiến trình, dùng nhiều nhân CPU

—

—

không tạo được tiến trình

multiprocessing

asyncio

vòng sự kiện, async và await

—

—

asyncio.run() báo lỗi

async và await, asyncio.gather()

queue

hàng đợi an toàn giữa các luồng

queue.Queue(maxsize=2).maxsize

2

chạy

Queue, Event, Condition

sched

hẹn giờ chạy hàm

sched.scheduler(time.monotonic).empty()

True

chạy

luồng nền và hẹn giờ

subprocess

chạy chương trình khác

—

—

không tạo được tiến trình

subprocess

contextvars

biến riêng cho từng task, từng luồng

contextvars.ContextVar("nguoi", default="khách").get()

'khách'

chạy

trang này

Đoạn sau in lại cột kết quả của các hàng chạy được trên trang. Chuỗi in ra không có dấu nháy như trong bảng:

python
import threading, queue, sched, time, contextvars
print(threading.current_thread().name)
print(queue.Queue(maxsize=2).maxsize)
print(sched.scheduler(time.monotonic).empty())
print(contextvars.ContextVar("nguoi", default="khách").get())

KẾT QUẢ

MainThread
2
True
khách

Đổi maxsize=2 thành maxsize=0 rồi chạy lại: dòng thứ hai in 0, nghĩa là hàng đợi không giới hạn. concurrent.futures chỉ có một hàng ở đây: ThreadPoolExecutor, ProcessPoolExecutor và as_completed() nằm ở bài nhóm luồng. Khóa và tranh chấp dữ liệu giữa các luồng có ở bài Lock và race condition.

Bảng chọn: threading, multiprocessing hay asyncio

Câu hỏi đầu tiên là chương trình chậm vì chờ hay vì tính. Chờ mạng, chờ file, chờ cơ sở dữ liệu là việc vào ra: CPU rảnh trong lúc chờ. Nén ảnh, tính lương cho mười nghìn nhân viên là việc tính toán: CPU bận suốt. Trong bản Python thường, GIL chỉ cho một luồng chạy code Python tại một thời điểm, nên luồng không làm việc tính toán nhanh hơn, như bài GIL và deadlock đo.

Việc

Chọn

Vì sao

tính toán nặng

multiprocessing, ProcessPoolExecutor

mỗi tiến trình có GIL riêng, chạy trên nhân CPU riêng

vào ra, thư viện có bản async

asyncio

một luồng chờ được hàng nghìn kết nối, ít tốn bộ nhớ

vào ra, thư viện chỉ có hàm chặn

threading, ThreadPoolExecutor

hàm chặn chờ trong luồng riêng, GIL nhả ra khi chờ

chạy chương trình ngoài

subprocess

chương trình đó là một tiến trình riêng

Thư viện "chỉ có hàm chặn" là loại như requests: gọi requests.get() thì cả luồng đứng chờ. Muốn dùng nó trong code asyncio, gói lời gọi bằng await asyncio.to_thread(ham, ...). Giới hạn: bản không có GIL, tài liệu Python gọi là free-threaded, là thử nghiệm ở Python 3.13 và được hỗ trợ chính thức từ Python 3.14 (PEP 779), nhưng vẫn là bản cài riêng. Bảng trên nói về bản thường.

Biến riêng cho từng task: contextvars

Một quán có nhiều nhân viên cùng ghi sổ. Hàm ghi_so() cần biết ai đang ghi mà không phải truyền tên qua mọi hàm. contextvars.ContextVar là một biến như vậy: set() đặt giá trị và trả về một mã, reset(mã) trả biến về giá trị trước đó, get() đọc, và default= là giá trị khi chưa đặt.

python
import contextvars
NGUOI = contextvars.ContextVar("nguoi", default="khách")
def ghi_so(mon):
    return f"{NGUOI.get()} bán {mon}"
ma = NGUOI.set("Lan")
print(ghi_so("bạc xỉu"))
NGUOI.reset(ma)
print(ghi_so("trà đào"))

KẾT QUẢ

Lan bán bạc xỉu
khách bán trà đào

Biến ngữ cảnh khác biến toàn cục ở chỗ mỗi task asyncio và mỗi luồng giữ bản riêng. copy_context() chụp lại mọi biến ngữ cảnh lúc gọi, và ctx.run(ham) chạy ham trong bản chụp đó:

python
import contextvars
NGUOI = contextvars.ContextVar("nguoi", default="khách")
def doi_ca():
    NGUOI.set("Minh")
    return NGUOI.get()
ctx = contextvars.copy_context()
print(ctx.run(doi_ca), NGUOI.get(), ctx[NGUOI])

KẾT QUẢ

Minh khách Minh

set() bên trong ctx.run() chỉ đổi bản chụp ctx, ngoài nó NGUOI vẫn là "khách". Giới hạn: tên biến ngữ cảnh nên đặt ở cấp module, tạo một lần, vì mỗi lần gọi ContextVar(...) là một biến mới.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau import contextvars và V = contextvars.ContextVar("v", default=0), đoạn m = V.set(5); V.set(7); V.reset(m); print(V.get()) in gì?

    • 0
    • 5
    • 7
  2. Những việc nào hợp với multiprocessing hơn threading?

    • Nén 500 ảnh trên máy 8 nhân
    • Tải 200 trang web bằng requests
    • Tính lương cho mười nghìn nhân viên
    • Chờ người dùng gõ phím
  3. Hàm doi_ca() gọi NGUOI.set("Minh"). Sau contextvars.copy_context().run(doi_ca), NGUOI.get() bên ngoài cho gì, nếu trước đó chưa đặt và default="khách"?

    • 'khách'
    • 'Minh'
    • Python báo lỗi LookupError
  4. Trong khối dùng biến toàn cục nguoi ở mục contextvars, asyncio.gather() cho list nào?

    • ['Lan -> Lan', 'Minh -> Minh']
    • ['Lan -> Minh', 'Minh -> Minh']
    • ['Minh -> Lan', 'Minh -> Minh']
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Viết hàm chọn cách chạy và hàm đặt người ghi sổ

Viết thân hai hàm cho hệ thống của quán, biến NGUOI có sẵn trong starter:

  • chon_cach(cac_viec): cac_viec là list các tuple (tên, loại, có_async), loại là "cpu" hoặc "io", có_async là True khi thư viện dùng cho việc đó có bản async. Trả về dict có khóa là tên việc, giá trị là "multiprocessing", "asyncio" hoặc "threading" theo bảng chọn của trang. Không sửa cac_viec.

  • chay_voi_nguoi(ten, ham): gọi ham() không đối số trong lúc NGUOI.get() cho ten, trả về kết quả của ham(). Xong việc, NGUOI trở về giá trị trước khi gọi.

Trả về: chon_cach trả về một dict, chay_voi_nguoi trả về đúng giá trị ham() trả về.

python
import contextvars

NGUOI = contextvars.ContextVar("nguoi", default="khách")


def chon_cach(cac_viec):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này


def chay_voi_nguoi(ten, ham):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Việc tính toán nặng chọn multiprocessing, việc vào ra có thư viện async chọn asyncio, còn lại chọn threading.

  • concurrent.futures là lớp vỏ chung cho nhóm luồng và nhóm tiến trình, có ở bài nhóm luồng.

  • ContextVar.set() trả về một mã, reset(mã) trả biến về giá trị trước đó.

  • Mỗi task asyncio và mỗi luồng giữ bản riêng của biến ngữ cảnh, biến toàn cục thì dùng chung.

  • Trên trang chỉ có một luồng: start(), asyncio.run() và tiến trình con đều báo lỗi.

Câu hỏi thường gặp

Module asyncio trong Python có làm chương trình chạy nhanh hơn không?

Chỉ khi chương trình chậm vì chờ: trong lúc một task chờ mạng, task khác chạy. Việc tính toán thuần chạy trong một luồng duy nhất, nên asyncio không nhanh hơn, có khi còn chậm hơn một chút. Cách chờ nhiều việc cùng lúc có ở bài asyncio.gather().

Module threading và multiprocessing trong Python dùng chung dữ liệu thế nào?

Các luồng của threading dùng chung mọi biến của tiến trình, nên cần Lock khi cùng sửa. Các tiến trình của multiprocessing có bộ nhớ riêng, trao đổi qua Queue, Pipe hoặc bộ nhớ chia sẻ, và mọi thứ gửi đi phải pickle được. Cách gửi dữ liệu giữa tiến trình có ở bài multiprocessing.

Thư viện chạy đồng thời của Python có cái nào chạy được trên trang này không?

queue, sched, contextvars chạy được vì không cần luồng thứ hai. threading, concurrent.futures, multiprocessing, asyncio cần môi trường trình duyệt không có, nên ví dụ của chúng ở các bài chạy trên máy với Python 3.14. Cài Python lên máy theo bài cài đặt Python để chạy thử.

Chủ đề

thư viện chạy đồng thời python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập