Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Lỗi class attribute bị dùng chung giữa các object Python

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 6/8 · Chương 17

Git và làm việc với code do AI viết

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Class attribute bị dùng chung trong Python là lỗi khi một list đặt ở cấp class, nên mọi object cùng thêm vào đúng một list đó. Bạn hay gặp lỗi này trong code AI viết cho giỏ hàng hay danh sách lớp: thêm món vào giỏ của Lan mà giỏ của Minh cũng có món đó, và Python không báo gì.

Cần biết trước: thuộc tính của class và của object, __init__ và self và sao chép list.

Đoạn code AI viết và triệu chứng

Một trung tâm cần class LopHoc để ghi danh học viên vào từng lớp. Code dưới đây là code mẫu viết cho bài, theo kiểu lỗi hay thấy trong code AI viết. Nó chạy không lỗi, đọc lướt cũng thấy hợp lý: mỗi lớp có tên, có phương thức ghi_danh.

Với một object, lỗi không lộ: lớp sáng thêm Lan, in ra Lan, đúng. Lỗi chỉ hiện khi có từ hai object trở lên, nên một test chỉ tạo một object qua được dù code sai.

Vì sao list của class bị dùng chung

Dòng hoc_vien = [] nằm trong thân class, không nằm trong phương thức nào. Python chạy nó đúng một lần khi tạo class, và list đó thuộc về class LopHoc. Object sang không có thuộc tính hoc_vien riêng, nên self.hoc_vien đọc tới list của class, theo thứ tự tìm của bài thuộc tính của class và của object.

append không gán gì mới, nó sửa thẳng list đọc được. Toán tử is cho thấy cả hai tên trỏ vào cùng một list, chính là list của class:

python
class LopHoc:
    hoc_vien = []

    def __init__(self, ten_lop):
        self.ten_lop = ten_lop

    def ghi_danh(self, ten):
        self.hoc_vien.append(ten)

sang = LopHoc("Python sáng")
toi = LopHoc("Python tối")
sang.ghi_danh("Lan")
print(sang.hoc_vien is toi.hoc_vien)
print(LopHoc.hoc_vien)

KẾT QUẢ

True
['Lan']

Thuộc tính class là số hay chuỗi thì không có lỗi này: self.si_so = 30 tạo thuộc tính riêng của object, không đụng tới class. Bẫy chỉ xảy ra với giá trị sửa được tại chỗ, như list, dict, set, khi code sửa nó bằng append, gán phần tử hay update.

Sửa bằng cách tạo list trong __init__

__init__ chạy một lần cho mỗi object, nên dòng self.hoc_vien = [] đặt ở đó tạo một list mới cho từng lớp:

python
class LopHoc:
    def __init__(self, ten_lop):
        self.ten_lop = ten_lop
        self.hoc_vien = []

    def ghi_danh(self, ten):
        self.hoc_vien.append(ten)

sang = LopHoc("Python sáng")
toi = LopHoc("Python tối")
sang.ghi_danh("Lan")
toi.ghi_danh("Minh")
print(sang.hoc_vien)
print(toi.hoc_vien)

KẾT QUẢ

['Lan']
['Minh']

Thuộc tính của class vẫn hợp cho giá trị chung không bị sửa tại chỗ, như sĩ số tối đa SI_SO_TOI_DA = 30. Câu hỏi để tự kiểm: giá trị này có phải của từng object không, và có ai append hay sửa nó không? Có thì nó thuộc về __init__.

Hai biến thể cùng gốc: tham số mặc định và list của nơi gọi

Khi được nhắc sửa, AI có khi chuyển list vào tham số của __init__, viết def __init__(self, ten_lop, hoc_vien=[]): rồi self.hoc_vien = hoc_vien. Lỗi vẫn còn: list mặc định được tạo một lần khi định nghĩa hàm, như bài bẫy tham số mặc định giải thích, nên mọi lớp không truyền danh sách lại dùng chung list đó. Cách sửa vẫn là mặc định None rồi tạo list mới trong thân __init__.

Biến thể thứ hai khó thấy hơn, vì nó sửa list của người gọi:

self.hoc_vien và danh_sach_cu là hai tên của một list, đúng chuyện alias của bài sao chép list. Đổi self.hoc_vien = hoc_vien thành self.hoc_vien = hoc_vien.copy() rồi chạy lại: dòng in là ['Ngọc', 'Quân'], danh sách cũ còn nguyên.

Khi đọc một class do AI viết, tìm ba chỗ: list, dict hay set ở cấp class, list hay dict làm giá trị mặc định, và self.x = tham_so khi tham_so là list. Rồi thử bằng hai object: sửa một cái, in cái kia.

Kiểm tra nhanh

  1. Với class Lop: có ds = [] ở cấp class và def them(self, x): self.ds.append(x), đoạn a = Lop(), b = Lop(), a.them(1), b.them(2), print(a.ds) in gì?

    • [1]
    • [2]
    • [1, 2]
  2. __init__ viết def __init__(self, khach, mon=[]): rồi self.mon = mon. Tạo hai giỏ không truyền mon, thêm món vào giỏ đầu. Giỏ thứ hai có gì?

    • Có món vừa thêm, vì hai giỏ dùng chung list mặc định
    • Rỗng, vì mỗi lần gọi __init__ tạo một list mới
    • Báo lỗi, vì mon không được truyền
  3. Giỏ của Lan được tạo từ list goc chứa "mũ", __init__ viết self.cac_mon = mon_co_san, rồi Lan thêm "tất" vào giỏ. Lúc này goc chứa gì?

    • ['mũ']
    • ['mũ', 'tất']
    • ['tất']
  4. Những cách nào cho mỗi object một list riêng?

    • self.hoc_vien = [] trong __init__
    • hoc_vien = [] ở cấp class
    • self.hoc_vien = hoc_vien.copy() với list được truyền vào
    • def __init__(self, hoc_vien=[]): rồi self.hoc_vien = hoc_vien
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Sửa class giỏ hàng để mỗi khách có giỏ riêng

Lan nhờ AI viết class GioHang: GioHang(khach) tạo giỏ rỗng, GioHang(khach, mon_co_san) tạo giỏ có sẵn các món trong list mon_co_san. them(ten, gia) thêm một món vào giỏ, tong() trả về tổng giá các món trong giỏ. Mỗi giỏ phải riêng, và giỏ không được sửa list mon_co_san của nơi gọi. Code AI trả về làm các giỏ dính nhau: tìm chỗ sai và sửa.

Trả về: tong() trả về tổng tiền, một int.

python
class GioHang:
    """Giỏ hàng riêng của từng khách (code AI trả về)."""
    cac_mon = []

    def __init__(self, khach, mon_co_san=None):
        self.khach = khach
        if mon_co_san is not None:
            self.cac_mon = mon_co_san

    def them(self, ten, gia):
        self.cac_mon.append((ten, gia))

    def tong(self):
        tong = 0
        for ten, gia in self.cac_mon:
            tong += gia
        return tong
# Sửa các dòng ở trên

Tóm tắt

  • Một list, dict hay set đặt ở cấp class được tạo một lần và mọi object dùng chung nó.

  • self.x.append(...) sửa thẳng list đọc được, nên nếu object không có list riêng thì sửa list của class.

  • Sửa bằng cách tạo list trong __init__: self.x = [] chạy một lần cho mỗi object.

  • List làm tham số mặc định của __init__ cũng bị dùng chung, nên dùng None rồi tạo list mới.

  • Gán thẳng list nơi gọi truyền vào làm hai bên dính nhau, nên sao chép bằng .copy() khi nhận.

Câu hỏi thường gặp

Shared class attribute Python có khi nào là cố ý không?

Có, khi mọi object thật sự cần chung một giá trị, như sĩ số tối đa hay một bộ đếm số object đã tạo. Khi đó code nên đọc và sửa nó qua tên class, LopHoc.so_lop += 1, để người đọc thấy rõ đó là giá trị chung. Bộ đếm cấp class có ở bài thuộc tính của class và của object.

Mutable class attribute Python có cách viết gọn hơn không?

Với class thường, cách gọn nhất vẫn là gán trong __init__. Nếu bạn dùng dataclass, list mặc định cho từng object được khai báo bằng field(default_factory=list). Dataclass còn từ chối thẳng x: list = [].

Làm sao biết object có list riêng hay đang đọc list của class?

So bằng is: a.ds is b.ds là True nghĩa là hai object đang dùng một list. Một cách khác là tạo hai object, thêm vào một cái rồi in cái kia, đúng như test ở bài kiểm thử code do AI viết.

Chủ đề

class attribute bị dùng chung python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập