Toán tử in và not in trong Python: chuỗi, list, dict, set
Bài 15/16 · Chương 7
Dict và set
- 7 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 12
Toán tử in và not in trong Python hỏi một giá trị có nằm trong một nhóm hay không, và trả về True hoặc False. Bạn dùng chúng hằng ngày: món khách gọi có trong menu không, mã khách có trong nhóm khách quen không, tuổi có nằm trong khoảng được mở thẻ không.
Cần biết trước: in trên chuỗi, in trên list và in trên dict.
Bảng tổng hợp in theo kiểu
Mỗi bài về một kiểu dữ liệu đã dùng in riêng cho kiểu đó. Đặt cạnh nhau, câu hỏi x in nhom đổi nghĩa theo kiểu của nhom:
Kiểu của nhóm |
| Ví dụ cho |
|---|---|---|
chuỗi |
|
|
list, tuple | có phần tử nào bằng |
|
dict |
|
|
set |
|
|
| số nguyên |
|
not in luôn cho kết quả ngược với in. Chạy cả bảng:
print("cà phê" in "cà phê sữa")
print("Hà" in ["Hà", "Tâm"])
print("Huế" in ("Huế", "Đà Lạt"))
print("trà đào" in {"trà đào": 35000})
print(104 in {101, 102, 103})
print(25 in range(18, 61))
print("Lan" not in ["Hà", "Tâm"])KẾT QUẢ
True
True
True
True
False
True
TrueViết x not in nhom đọc tự nhiên hơn not x in nhom, dù hai cách cho cùng kết quả. Khi bạn tự viết một kiểu mới bằng lớp, in gọi phương thức __contains__ của lớp đó. Bài nạp chồng toán tử chỉ cách viết nó.
Đổi 104 in thành 102 in rồi chạy lại: dòng thứ năm in True.
Chuỗi tìm đoạn con, list tìm phần tử
Cùng cụm "cà phê", hỏi trong một chuỗi và trong một list cho hai câu trả lời khác nhau. Chuỗi xét từng đoạn liền ký tự, còn list chỉ so cả phần tử:
print("cà phê" in "Tôi gọi cà phê sữa")
print("cà phê" in ["cà phê sữa", "bạc xỉu"])KẾT QUẢ
True
FalseList có phần tử "cà phê sữa", nhưng không có phần tử nào đúng bằng "cà phê".
Dict hỏi khóa, values() hỏi giá trị
Với dict, in chỉ nhìn các khóa. Muốn hỏi một giá trị thì đặt in trên d.values(), view chứa các giá trị của dict:
gia = {"cà phê sữa": 29000, "bạc xỉu": 32000}
print("bạc xỉu" in gia, 32000 in gia)
print(32000 in gia.values(), "trà đào" not in gia)KẾT QUẢ
True False
True True32000 in gia cho False dù 32000 là một giá trị trong dict, vì không có khóa nào bằng 32000. Hỏi trên gia.values() phải dò lần lượt các giá trị như list. Hỏi khóa thì không.
in trên tuple và range
Tuple hỏi như list: có phần tử nào bằng giá trị cần tìm không. Một nhóm cố định, như hai ngày nghỉ, hợp với tuple. range(a, b) hỏi một số nguyên có nằm từ a tới b - 1 không, mà không phải dựng cả dãy số:
ngay_nghi = ("Thứ bảy", "Chủ nhật")
print("Chủ nhật" in ngay_nghi)
print(60 in range(18, 61), 61 in range(18, 61))
print(6.5 in range(0, 10))KẾT QUẢ
True
True False
FalseKhách từ 18 tới 60 tuổi được mở thẻ, nên khoảng viết là range(18, 61): số cuối 61 không thuộc dãy. 6.5 in range(0, 10) cho False vì range() chỉ chứa số nguyên.
Tốc độ in: list so với set
Trên list, in so giá trị cần tìm với từng phần tử từ đầu, tới khi gặp hoặc hết list. Trên set và trên khóa dict, Python tính ra chỗ cất giá trị từ chính giá trị đó (giá trị băm, hash), nên đi thẳng tới đó. Trang "Time complexity of operations on built-in types" trong tài liệu chính thức của Python (docs.python.org/3/builtins/time-complexity.html, xem ngày 14/11/2026) ghi in trên list là O(n), trên set và khóa dict là O(1) tính trung bình. O(n) nghĩa là số bước tăng theo độ dài list, O(1) là số bước không đổi dù nhóm lớn bao nhiêu; bài độ phức tạp Big O dạy cách đọc ký hiệu này.
Vì vậy khi một vòng lặp hỏi in nhiều lần trên cùng một nhóm, hãy đổi nhóm sang set một lần, trước vòng lặp:
khach_quen = [101, 102, 103, 105]
don_hom_nay = [102, 104, 106, 102, 101]
tap_quen = set(khach_quen)
for ma in don_hom_nay:
if ma not in tap_quen:
print(ma, "là khách mới")KẾT QUẢ
104 là khách mới
106 là khách mớiVới bốn khách quen, hai cách gần như bằng nhau. Chênh lệch chỉ đáng kể khi list có hàng nghìn phần tử và vòng lặp chạy hàng nghìn lượt. Đổi sang set bên trong vòng lặp thì mỗi lượt lại dựng set mới từ đầu, mất luôn phần lợi.
Kiểm tra nhanh
Lệnh
print("phê" in "cà phê sữa")in ra gì?TrueFalse- Báo lỗi
TypeError
Với
gia = {"trà đào": 35000},35000 in giacho kết quả gì?TrueFalse- Báo lỗi
KeyError
Những biểu thức nào cho
True?60 in range(18, 61)61 in range(18, 61)"Huế" in ("Huế", "Đà Lạt")"cà phê" in ["cà phê sữa"]"Hà" not in {"Hà", "Tâm"}
Vòng lặp hỏi
ma not in khach_quenhàng nghìn lượt, vớikhach_quenlà một list dài. Nên sửa thế nào?- Viết
not ma in khach_quencho nhanh hơn - Đổi
khach_quensang set ở đầu mỗi lượt lặp - Đổi
khach_quensang set một lần, trước vòng lặp
- Viết
Bài tập
Đối chiếu khách mới và tuổi mở thẻ
Quán đối chiếu khách mua hôm nay với list khách quen, và mở thẻ cho khách từ 18 tới 60 tuổi. Tính:
khach_moi: list tên những người trongmua_hom_naykhông có trongkhach_quen, theo thứ tự gặp, mỗi người một lần;so_tuoi_hop_le: số tuổi trongtuoi_khachđược mở thẻ.
Đổi khach_quen sang set bằng set() một lần, trước vòng lặp, rồi hỏi bằng not in. Dùng in range() cho tuổi. Không gõ thẳng đáp số.
khach_quen = ["Hà", "Tâm", "Huy", "Lan"]
mua_hom_nay = ["Minh", "Lan", "Hà", "Ngọc", "Minh"]
tuoi_khach = [17, 18, 60, 61, 35, 16]
khach_moi = []
so_tuoi_hop_le = 0
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTóm tắt
x in nhomtrả vềTruehoặcFalse;x not in nhomcho kết quả ngược lại.Chuỗi tìm đoạn ký tự liền nhau; list và tuple so cả phần tử.
Dict chỉ xét khóa; hỏi giá trị thì dùng
d.values().x in range(a, b)hỏi số nguyên từatớib - 1, không gồmb.intrên list là O(n), trên set và khóa dict trung bình O(1); đổi sang set một lần, trước vòng lặp.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao kiểm tra phần tử trong list Python có tồn tại không?
Viết x in ds, kết quả là True khi có ít nhất một phần tử bằng x. Cần biết phần tử nằm ở chỉ số nào thì dùng ds.index(x), nhưng phương thức này báo lỗi khi không tìm thấy, nên hỏi in trước. Bài duyệt list có thêm ví dụ.
Toán tử in trong Python có phân biệt chữ hoa, chữ thường không?
Có. "Cà phê" in "cà phê sữa" cho False vì "C" và "c" là hai ký tự khác nhau. Đổi cả hai về chữ thường trước khi hỏi, như "Cà phê".lower() in mon.lower(), theo bài chữ hoa, chữ thường.
Toán tử in (in operator) có dùng được với một số không?
Không dùng thẳng trên một số: 2 in 2026 báo TypeError, vì số nguyên không phải một nhóm giá trị. Muốn hỏi chữ số thì đổi số sang chuỗi trước, "2" in str(2026), hoặc hỏi trên một range() khi bạn cần biết số có nằm trong một khoảng.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.