Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Toán tử in và not in trong Python: chuỗi, list, dict, set

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 15/16 · Chương 7

Dict và set

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Toán tử in và not in trong Python hỏi một giá trị có nằm trong một nhóm hay không, và trả về True hoặc False. Bạn dùng chúng hằng ngày: món khách gọi có trong menu không, mã khách có trong nhóm khách quen không, tuổi có nằm trong khoảng được mở thẻ không.

Cần biết trước: in trên chuỗi, in trên list và in trên dict.

Bảng tổng hợp in theo kiểu

Mỗi bài về một kiểu dữ liệu đã dùng in riêng cho kiểu đó. Đặt cạnh nhau, câu hỏi x in nhom đổi nghĩa theo kiểu của nhom:

Kiểu của nhóm

x in nhom hỏi gì

Ví dụ cho True

chuỗi

x có là một đoạn liền trong chuỗi không

"cà phê" in "cà phê sữa"

list, tuple

có phần tử nào bằng x không

"Hà" in ["Hà", "Tâm"]

dict

x có là một khóa không

"trà đào" in {"trà đào": 35000}

set

x có là một phần tử không

101 in {101, 102}

range()

số nguyên x có nằm trong dãy số không

25 in range(18, 61)

not in luôn cho kết quả ngược với in. Chạy cả bảng:

python
print("cà phê" in "cà phê sữa")
print("Hà" in ["Hà", "Tâm"])
print("Huế" in ("Huế", "Đà Lạt"))
print("trà đào" in {"trà đào": 35000})
print(104 in {101, 102, 103})
print(25 in range(18, 61))
print("Lan" not in ["Hà", "Tâm"])

KẾT QUẢ

True
True
True
True
False
True
True

Viết x not in nhom đọc tự nhiên hơn not x in nhom, dù hai cách cho cùng kết quả. Khi bạn tự viết một kiểu mới bằng lớp, in gọi phương thức __contains__ của lớp đó. Bài nạp chồng toán tử chỉ cách viết nó.

Đổi 104 in thành 102 in rồi chạy lại: dòng thứ năm in True.

Chuỗi tìm đoạn con, list tìm phần tử

Cùng cụm "cà phê", hỏi trong một chuỗi và trong một list cho hai câu trả lời khác nhau. Chuỗi xét từng đoạn liền ký tự, còn list chỉ so cả phần tử:

python
print("cà phê" in "Tôi gọi cà phê sữa")
print("cà phê" in ["cà phê sữa", "bạc xỉu"])

KẾT QUẢ

True
False

List có phần tử "cà phê sữa", nhưng không có phần tử nào đúng bằng "cà phê".

Dict hỏi khóa, values() hỏi giá trị

Với dict, in chỉ nhìn các khóa. Muốn hỏi một giá trị thì đặt in trên d.values(), view chứa các giá trị của dict:

python
gia = {"cà phê sữa": 29000, "bạc xỉu": 32000}
print("bạc xỉu" in gia, 32000 in gia)
print(32000 in gia.values(), "trà đào" not in gia)

KẾT QUẢ

True False
True True

32000 in gia cho False dù 32000 là một giá trị trong dict, vì không có khóa nào bằng 32000. Hỏi trên gia.values() phải dò lần lượt các giá trị như list. Hỏi khóa thì không.

in trên tuple và range

Tuple hỏi như list: có phần tử nào bằng giá trị cần tìm không. Một nhóm cố định, như hai ngày nghỉ, hợp với tuple. range(a, b) hỏi một số nguyên có nằm từ a tới b - 1 không, mà không phải dựng cả dãy số:

python
ngay_nghi = ("Thứ bảy", "Chủ nhật")
print("Chủ nhật" in ngay_nghi)
print(60 in range(18, 61), 61 in range(18, 61))
print(6.5 in range(0, 10))

KẾT QUẢ

True
True False
False

Khách từ 18 tới 60 tuổi được mở thẻ, nên khoảng viết là range(18, 61): số cuối 61 không thuộc dãy. 6.5 in range(0, 10) cho False vì range() chỉ chứa số nguyên.

Tốc độ in: list so với set

Trên list, in so giá trị cần tìm với từng phần tử từ đầu, tới khi gặp hoặc hết list. Trên set và trên khóa dict, Python tính ra chỗ cất giá trị từ chính giá trị đó (giá trị băm, hash), nên đi thẳng tới đó. Trang "Time complexity of operations on built-in types" trong tài liệu chính thức của Python (docs.python.org/3/builtins/time-complexity.html, xem ngày 14/11/2026) ghi in trên list là O(n), trên set và khóa dict là O(1) tính trung bình. O(n) nghĩa là số bước tăng theo độ dài list, O(1) là số bước không đổi dù nhóm lớn bao nhiêu; bài độ phức tạp Big O dạy cách đọc ký hiệu này.

Vì vậy khi một vòng lặp hỏi in nhiều lần trên cùng một nhóm, hãy đổi nhóm sang set một lần, trước vòng lặp:

python
khach_quen = [101, 102, 103, 105]
don_hom_nay = [102, 104, 106, 102, 101]
tap_quen = set(khach_quen)
for ma in don_hom_nay:
    if ma not in tap_quen:
        print(ma, "là khách mới")

KẾT QUẢ

104 là khách mới
106 là khách mới

Với bốn khách quen, hai cách gần như bằng nhau. Chênh lệch chỉ đáng kể khi list có hàng nghìn phần tử và vòng lặp chạy hàng nghìn lượt. Đổi sang set bên trong vòng lặp thì mỗi lượt lại dựng set mới từ đầu, mất luôn phần lợi.

Kiểm tra nhanh

  1. Lệnh print("phê" in "cà phê sữa") in ra gì?

    • True
    • False
    • Báo lỗi TypeError
  2. Với gia = {"trà đào": 35000}, 35000 in gia cho kết quả gì?

    • True
    • False
    • Báo lỗi KeyError
  3. Những biểu thức nào cho True?

    • 60 in range(18, 61)
    • 61 in range(18, 61)
    • "Huế" in ("Huế", "Đà Lạt")
    • "cà phê" in ["cà phê sữa"]
    • "Hà" not in {"Hà", "Tâm"}
  4. Vòng lặp hỏi ma not in khach_quen hàng nghìn lượt, với khach_quen là một list dài. Nên sửa thế nào?

    • Viết not ma in khach_quen cho nhanh hơn
    • Đổi khach_quen sang set ở đầu mỗi lượt lặp
    • Đổi khach_quen sang set một lần, trước vòng lặp
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đối chiếu khách mới và tuổi mở thẻ

Quán đối chiếu khách mua hôm nay với list khách quen, và mở thẻ cho khách từ 18 tới 60 tuổi. Tính:

  • khach_moi: list tên những người trong mua_hom_nay không có trong khach_quen, theo thứ tự gặp, mỗi người một lần;

  • so_tuoi_hop_le: số tuổi trong tuoi_khach được mở thẻ.

Đổi khach_quen sang set bằng set() một lần, trước vòng lặp, rồi hỏi bằng not in. Dùng in range() cho tuổi. Không gõ thẳng đáp số.

python
khach_quen = ["Hà", "Tâm", "Huy", "Lan"]
mua_hom_nay = ["Minh", "Lan", "Hà", "Ngọc", "Minh"]
tuoi_khach = [17, 18, 60, 61, 35, 16]
khach_moi = []
so_tuoi_hop_le = 0
# Viết code của bạn dưới dòng này

Tóm tắt

  • x in nhom trả về True hoặc False; x not in nhom cho kết quả ngược lại.

  • Chuỗi tìm đoạn ký tự liền nhau; list và tuple so cả phần tử.

  • Dict chỉ xét khóa; hỏi giá trị thì dùng d.values().

  • x in range(a, b) hỏi số nguyên từ a tới b - 1, không gồm b.

  • in trên list là O(n), trên set và khóa dict trung bình O(1); đổi sang set một lần, trước vòng lặp.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao kiểm tra phần tử trong list Python có tồn tại không?

Viết x in ds, kết quả là True khi có ít nhất một phần tử bằng x. Cần biết phần tử nằm ở chỉ số nào thì dùng ds.index(x), nhưng phương thức này báo lỗi khi không tìm thấy, nên hỏi in trước. Bài duyệt list có thêm ví dụ.

Toán tử in trong Python có phân biệt chữ hoa, chữ thường không?

Có. "Cà phê" in "cà phê sữa" cho False vì "C" và "c" là hai ký tự khác nhau. Đổi cả hai về chữ thường trước khi hỏi, như "Cà phê".lower() in mon.lower(), theo bài chữ hoa, chữ thường.

Toán tử in (in operator) có dùng được với một số không?

Không dùng thẳng trên một số: 2 in 2026 báo TypeError, vì số nguyên không phải một nhóm giá trị. Muốn hỏi chữ số thì đổi số sang chuỗi trước, "2" in str(2026), hoặc hỏi trên một range() khi bạn cần biết số có nằm trong một khoảng.

Chủ đề

not in python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập