Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Mở file trong Python (open file): open(), with, r/w/a

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 1/10 · Chương 10

File và dữ liệu

  • 7 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Hàm open() mở file trong Python để chương trình đọc chữ từ file hay ghi chữ vào file, còn with đóng file giúp bạn khi xong việc. Bạn cần mở file khi dữ liệu phải còn lại sau lúc chương trình tắt, chẳng hạn một ghi chú việc cần làm hay sổ chi tiêu của tháng.

Cần biết trước: hàm và chuỗi.

Mở và đóng file bằng open()

open() nhận tên file, chế độ mở và bảng mã, rồi trả về một file đang mở. Ví dụ dưới đây ghi một câu vào ghi_chu.txt, đóng file, rồi mở lại để đọc:

python
f = open("ghi_chu.txt", "w", encoding="utf-8")
f.write("Mua sữa.")
f.close()

f = open("ghi_chu.txt", "r", encoding="utf-8")
print(f.read())
f.close()
print(f.closed)

KẾT QUẢ

Mua sữa.
True

Chế độ "w" mở để ghi, "r" mở để đọc. f.write() ghi một chuỗi vào file, f.read() đọc cả file thành một chuỗi. Bài ghi file và bài đọc file dạy kỹ hai phương thức này. close() đóng file, và thuộc tính closed cho biết file đã đóng hay chưa.

Tham số encoding="utf-8" nói Python đổi chữ có dấu thành byte theo bảng mã nào. Thiếu nó, Python dùng bảng mã mặc định của máy, và trên Windows chữ "sữa" có thể làm lệnh ghi báo lỗi hoặc thành chữ lạ khi mở trên máy khác. Bài UTF-8 trong Python giải thích vì sao. Trong tutorial này mọi lời gọi open() đều có encoding="utf-8".

Đổi "Mua sữa." thành "Nộp tiền điện." rồi chạy lại: dòng đầu in Nộp tiền điện., vì "w" thay toàn bộ nội dung cũ.

Để with tự đóng file

Ghi open() sau with và đặt tên file đang mở sau as. Thân with thụt vào bốn dấu cách; ra khỏi thân là file đã đóng, kể cả khi giữa chừng có lỗi:

python
with open("ghi_chu.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Mua sữa.")
    print("Trong with:", f.closed)
print("Sau with:", f.closed)

with open("ghi_chu.txt", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())

KẾT QUẢ

Trong with: False
Sau with: True
Mua sữa.

Hãy hình dung with như cánh cửa tự đóng: bạn đi vào làm việc, bước ra là cửa tự khép, không cần nhớ gọi close(). Lần mở thứ hai không ghi chế độ, nên Python dùng chế độ mặc định "r". Thứ đứng sau with được gọi là context manager (trình quản lý ngữ cảnh), một đối tượng biết tự dọn dẹp khi khối lệnh kết thúc. Bài context manager cho thấy cách tự viết một cái như vậy.

Chọn chế độ r, w hay a

Chế độ là tham số thứ hai của open(). "r" đọc, "w" ghi mới, "a" (append) ghi nối vào cuối file. Hai lần ghi dưới đây cho thấy khác biệt giữa "w" và "a":

python
with open("nhat_ky.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Mở ca.")
with open("nhat_ky.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Nhập hàng.")
with open("nhat_ky.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
    f.write(" Đóng ca.")

with open("nhat_ky.txt", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())

KẾT QUẢ

Nhập hàng. Đóng ca.

Câu Mở ca. đã mất: lần mở thứ hai bằng "w" xóa sạch file ngay lúc mở, trước khi ghi chữ nào. Lần mở bằng "a" giữ nội dung cũ và ghi tiếp sau nó.

Mỗi chế độ chỉ cho một việc. File mở bằng "w" hay "a" không đọc được:

Khi file không có: FileNotFoundError

"w" và "a" tự tạo file khi chưa có. "r" thì cần file đã tồn tại:

python
with open("chi_tieu_thang_9.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
    f.write("29000 cà phê")

with open("chi_tieu_thang_9.txt", encoding="utf-8") as f:
    print(f.read())

KẾT QUẢ

29000 cà phê

Tên file không có đường dẫn được tính từ thư mục hiện tại, tức thư mục bạn đứng trong terminal lúc gõ lệnh chạy. Thư mục chứa file .py không được xét tới. Vì vậy cùng một chương trình có thể chạy được ở thư mục này và báo FileNotFoundError ở thư mục khác. Muốn chương trình tự xử lý trường hợp file chưa có thay vì dừng, bạn bắt lỗi bằng try và except.

Kiểm tra nhanh

  1. Trong ví dụ quên close(), vì sao doc.read() trả về chuỗi rỗng (dài 0 ký tự) dù đã có dòng f.write("Mua sữa.")?

    • Chế độ "w" không ghi được chữ có dấu
    • doc mở file bằng chế độ sai
    • Phần đã ghi còn trong bộ nhớ đệm, file chưa được đóng nên chưa có gì
  2. Những chế độ nào tự tạo file khi file chưa có?

    • "r"
    • "w"
    • "a"
  3. open("chi_tieu_thang_10.txt", encoding="utf-8") báo lỗi gì?

    • Báo lỗi FileNotFoundError
    • Báo lỗi UnicodeDecodeError
    • Python tạo một file rỗng mới
  4. Sau dòng f = open("nhat_ky.txt", "w", encoding="utf-8"), f.read() báo lỗi gì?

    • Báo lỗi FileNotFoundError
    • Báo lỗi UnsupportedOperation
    • f.read() trả về chuỗi rỗng
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Ghi vào file rồi đọc lại cả file

Một ứng dụng ghi chú lưu mỗi câu người dùng gõ bằng hàm ghi_roi_doc(ten_file, che_do, noi_dung). Viết thân hàm: mở ten_file bằng chế độ che_do ("w" hoặc "a"), ghi chuỗi noi_dung bằng f.write(), rồi mở lại file để đọc cả file bằng f.read(). Cả hai lần mở dùng with và encoding="utf-8".

Ví dụ: file n2.txt đang chứa "Đóng tiền điện. " thì ghi_roi_doc("n2.txt", "a", "Mua sữa.") trả về "Đóng tiền điện. Mua sữa.".

Trả về: toàn bộ nội dung file sau khi ghi, một str.

python
def ghi_roi_doc(ten_file, che_do, noi_dung):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • open(ten_file, che_do, encoding="utf-8") mở file; ghi encoding="utf-8" khi file có tiếng Việt.

  • File mở xong phải đóng; ghi rồi mà chưa đóng thì lần đọc khác chưa thấy gì.

  • with open(...) as f: tự đóng file khi ra khỏi thân, kể cả khi có lỗi.

  • "r" đọc (mặc định), "w" xóa nội dung cũ rồi ghi, "a" ghi nối vào cuối.

  • File mở bằng "w" không đọc được: Python báo io.UnsupportedOperation: not readable.

  • Đọc một file không có thì Python báo FileNotFoundError; "w" và "a" tự tạo file.

Câu hỏi thường gặp

Viết with open trong Python có gì hơn tự gọi close()?

with đóng file cả khi thân của nó dừng giữa chừng vì lỗi, còn dòng close() viết tay thì không được chạy tới trong trường hợp đó. Code cũng ngắn hơn và không ai quên đóng. Bài context manager cho thấy with gọi việc dọn dẹp ra sao.

Mở file trong Python mà không ghi chế độ thì là chế độ gì?

Là "r", chế độ đọc văn bản. Vì vậy open("ghi_chu.txt", encoding="utf-8") chỉ đọc được, và báo FileNotFoundError khi file chưa có. Muốn đọc từng dòng hay bỏ ký tự xuống dòng, xem bài đọc file.

Mở file ảnh hay file PDF bằng open() được không?

Được, nhưng phải dùng chế độ nhị phân "rb" hay "wb", vì ảnh và PDF chứa byte thô chứ không chứa chữ. Ở chế độ đó không có encoding. Bài file nhị phân dạy cách đọc ghi và di chuyển trong loại file này.

Chủ đề

python open file

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập