Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Class và object trong Python: tạo lớp và đối tượng

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 2/17 · Chương 13

Lập trình hướng đối tượng

  • 5 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Class trong Python là khuôn mô tả một loại thứ, còn object là từng sản phẩm đúc ra từ khuôn đó. Một class HocVien cho bạn tạo bao nhiêu học viên cũng được, mỗi học viên là một object giữ tên và điểm của riêng mình. Bài này tạo class đầu tiên và gắn dữ liệu cho từng object.

Cần biết trước: lập trình hướng đối tượng là gì, pass và return.

Tạo class bằng từ khóa class

Một class tối thiểu chỉ cần từ khóa class, tên class, dấu hai chấm và một thân thụt lề. Thân chưa có gì thì viết pass cho đúng cú pháp. Gọi tên class kèm cặp ngoặc tròn là tạo một object mới:

python
class HocVien:
    pass

a = HocVien()
b = HocVien()
print(type(a) == HocVien, a == b)

KẾT QUẢ

True False

HocVien() trông giống gọi hàm, và kết quả là một object có kiểu HocVien, giống như 5 có kiểu int ở bài kiểu dữ liệu. Hai lần gọi cho hai object khác nhau, nên a == b là False dù cả hai chưa có dữ liệu gì. Khuôn bánh trung thu đúc ra hai chiếc bánh thì vẫn là hai chiếc, dù giống hệt nhau.

Gán thuộc tính cho object

Thuộc tính là một biến gắn với object, viết bằng dấu chấm: a.ten. Gán cho thuộc tính chưa có thì Python tạo nó, giống thêm khóa mới vào dict:

python
class HocVien:
    pass

a = HocVien()
a.ten = "Lan"
a.diem = 8.5
b = HocVien()
b.ten = "Minh"
print(a.ten, a.diem, b.ten)

KẾT QUẢ

Lan 8.5 Minh

Mỗi object giữ thuộc tính của riêng nó: gán b.ten không đụng gì tới a.ten. Đổi b.ten = "Minh" thành b.ten = "Ngọc" rồi chạy lại: kết quả in Lan 8.5 Ngọc.

Class là khuôn, object là sản phẩm

Có class rồi, bạn tạo bao nhiêu object tùy ý và gom chúng vào một list như các giá trị khác. Đoạn dưới dùng vòng lặp for tạo ba học viên rồi tính điểm trung bình:

python
class HocVien:
    pass

lop = []
for ten, diem in [("Lan", 8.5), ("Minh", 7.0), ("Quân", 9.0)]:
    hv = HocVien()
    hv.ten = ten
    hv.diem = diem
    lop.append(hv)
tong = 0
for hv in lop:
    tong += hv.diem
print(len(lop), tong / len(lop))

KẾT QUẢ

3 8.166666666666666

Tên class viết theo kiểu CapWords: mỗi từ viết hoa chữ đầu, không có dấu gạch dưới, như HocVien, TaiKhoan, GiaoDich. Biến và hàm thì vẫn viết hoc_vien, tao_hoc_vien. Quy ước này nằm trong PEP 8, và nhìn tên là biết đó là class hay hàm. Python không bắt buộc, nên class hoc_vien: vẫn chạy, chỉ là người đọc dễ nhầm.

Ví dụ ba học viên cũng cho thấy chỗ bất tiện: mỗi object cần hai dòng gán, quên một dòng là có object thiếu diem. Bài tập dưới gói cả vòng lặp đó vào một hàm. Bài sau đưa chính hàm ấy vào trong class, gọi là __init__.

Kiểm tra nhanh

  1. Với class A: pass, type(A()) == A bằng bao nhiêu?

    • False
    • True
  2. Sau class A: pass, x = A(), x.so = 1, y = A(), y.so = 2, print(x.so) in ra gì?

    • 1
    • 2
    • Báo lỗi AttributeError
  3. Với class A: pass, x = A(), đoạn print(x.ten) báo lỗi gì?

    • Báo lỗi NameError
    • Báo lỗi TypeError
    • Báo lỗi AttributeError
  4. Tên class nào viết đúng quy ước PEP 8?

    • tai_khoan
    • Tai_Khoan
    • TaiKhoan
    • TAIKHOAN
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Tạo cả lớp học viên

Viết thân hàm tao_lop(cac_cap): cac_cap là list các tuple (ten, diem). Với mỗi cặp, tạo một object mới của class HocVien, gán thuộc tính ten và diem, rồi thêm object vào list kết quả theo đúng thứ tự. Ví dụ: tao_lop([("Lan", 8.5)])[0].diem là 8.5.

Trả về: các học viên vừa tạo, một list.

python
class HocVien:
    pass

def tao_lop(cac_cap):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • class Ten: tạo một class; thân chưa có gì thì viết pass.

  • Gọi Ten() tạo một object mới; hai lần gọi cho hai object khác nhau.

  • Thuộc tính viết bằng dấu chấm, obj.ten = ...; gán cho tên chưa có là tạo thuộc tính mới.

  • Đọc thuộc tính chưa gán báo AttributeError; gõ sai tên khi gán thì im lặng tạo thuộc tính mới.

  • Tên class viết kiểu CapWords, như HocVien.

Câu hỏi thường gặp

Class và object trong Python khác nhau thế nào?

Class là bản mô tả, như bản vẽ một căn nhà; object là căn nhà xây theo bản vẽ đó. Một class có thể có nhiều object, mỗi object giữ dữ liệu riêng. Trong Python, số 5 là một object của class int, chuỗi "Lan" là một object của class str, như bài kiểu dữ liệu đã cho thấy qua type().

Tạo class Python mà không có thuộc tính nào có được không?

Được. class HocVien: pass là một class hợp lệ, và object tạo từ nó chưa có thuộc tính nào cho tới khi bạn gán. Cách này hợp với việc thử nghiệm; class thật thường khai sẵn thuộc tính trong __init__, như bài __init__ và self.

Object Python có phải là dict không?

Không. Object và dict giống nhau ở chỗ gắn tên với giá trị, nhưng object đọc bằng dấu chấm (hv.ten) còn dict đọc bằng khóa (hv["ten"]). Object còn mang được các thao tác của riêng nó, gọi là phương thức, mà dict thì không.

Chủ đề

class python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập