Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Module sys trong Python: argv, path, exit(), stdout

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 20/25 · Chương 19

Thư viện chuẩn thường dùng

  • 7 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Module sys trong Python cho bạn chạm vào chính trình thông dịch đang chạy code. Nó giữ tham số gõ sau tên file ở dòng lệnh, cách kết thúc chương trình, hai luồng in ra màn hình và danh sách thư mục mà import tìm module. Bạn cần nó khi viết một công cụ nhỏ chạy từ terminal, như python ban_hang.py them 2 để thêm hai ly cà phê vào đơn.

Cần biết trước: trình thông dịch, print(), lệnh import, tự viết module và ghi file.

Tham số dòng lệnh: sys.argv

sys.argv là một list chuỗi. Phần tử đầu, sys.argv[0], là tên file đang chạy, các phần tử sau là những chữ bạn gõ sau tên file, tách nhau bởi dấu cách. File ban_hang.py:

python
import sys

print(sys.argv)
print("Lệnh:", sys.argv[1])

Chạy nó từ terminal, kèm ba tham số:

bash
python ban_hang.py them ca-phe 2

KẾT QUẢ

['ban_hang.py', 'them', 'ca-phe', '2']
Lệnh: them

Khối này chạy trên máy của bạn, vì trang web không có dòng lệnh: trên trang, sys.argv là ['']. Trên Windows, gõ py thay cho python nếu lệnh python chưa có; trên macOS/Linux, gõ python3. Các phần tử đều là chuỗi, kể cả '2', nên muốn tính toán thì ép kiểu bằng int().

Kết thúc chương trình: sys.exit()

sys.exit() dừng chương trình ngay tại chỗ, các dòng sau không chạy nữa:

python
import sys

print("Đã lưu đơn hàng")
sys.exit()
print("Dòng này không bao giờ chạy")

KẾT QUẢ

Đã lưu đơn hàng

Khi chương trình kết thúc, nó báo cho terminal một mã thoát: 0 là thành công, số khác 0 là có lỗi. Các công cụ tự động đọc mã này để biết lần chạy có ổn không. sys.exit() không đối số trả mã 0. Đưa một chuỗi vào, như sys.exit("Thiếu tên lệnh"), thì Python in chuỗi đó ra luồng lỗi và trả mã 1. Khối dưới đây chạy trên máy, vì trang không có terminal để đọc mã thoát:

python
import sys

if len(sys.argv) < 2:
    sys.exit("Thiếu tên lệnh")
print("Lệnh:", sys.argv[1])
bash
python ban_hang.py
echo $?

KẾT QUẢ

Thiếu tên lệnh
1

echo $? in mã thoát của lệnh vừa chạy trong bash. Trong PowerShell, gõ $LASTEXITCODE. Trên trang, sys.exit("…") hay sys.exit(1) hiện thành một dòng báo lỗi SystemExit.

Hai luồng in: sys.stdout và sys.stderr

Chương trình có hai luồng in ra màn hình. sys.stdout cho kết quả bình thường, print() dùng nó. sys.stderr dành cho thông báo lỗi và cảnh báo. Đưa file=sys.stderr vào print() để in ra luồng lỗi, như cách bài ghi file dùng print(file=). Trong terminal, hai luồng hiện xen nhau như nhau; trên trang này, phần stderr hiện sau phần stdout, bằng màu báo lỗi. Khác biệt chỉ lộ ra khi bạn chuyển kết quả vào file bằng dấu > trong terminal, nên khối dưới đây chạy trên máy. File ban_hang.py:

python
import sys

print("Tổng: 45000 đồng")
print("Cảnh báo: còn 2 ly sữa", file=sys.stderr)
sys.stdout.write("Xong\n")
bash
python ban_hang.py > ket-qua.txt

KẾT QUẢ

Cảnh báo: còn 2 ly sữa

Chỉ stdout vào file ket-qua.txt, gồm hai dòng Tổng: 45000 đồng và Xong. Cảnh báo ở stderr vẫn hiện trên màn hình, nên người dùng không bỏ lỡ nó. sys.stdout.write() in đúng chuỗi bạn đưa, không tự thêm xuống dòng, nên dòng cuối viết \n.

Python đang chạy: sys.version và sys.platform

sys.version là phiên bản Python, sys.platform là tên hệ điều hành. Kết quả khác nhau tùy nơi chạy, nên đây là một lần chạy file thong_tin.py bằng Python 3.14.4 trên Linux:

python
import sys

print(sys.platform)
print(sys.version.split()[0])
print(sys.version_info >= (3, 10))
bash
python thong_tin.py

KẾT QUẢ

linux
3.14.4
True

Trên máy bạn, dòng đầu là win32, darwin (macOS) hay linux. Trên trang, nó là emscripten, vì Python chạy trong trình duyệt. sys.version_info so được với một tuple, cách gọn để kiểm tra phiên bản đủ mới.

Chỗ import tìm module: sys.path

sys.path là list các thư mục mà import lần lượt tìm module, từ đầu tới cuối. Thư mục đầu tiên là thư mục chứa file bạn chạy. Danh sách này khác trên mỗi máy, nên đây là kết quả của một lần chạy file ban_hang.py bằng Python 3.14 trong Docker image python:3.14-slim, ở thư mục /du-an/cua-hang đã kích hoạt môi trường ảo .venv:

python
import sys

for thu_muc in sys.path:
    print(thu_muc)
bash
python ban_hang.py

KẾT QUẢ

/du-an/cua-hang
/usr/local/lib/python314.zip
/usr/local/lib/python3.14
/usr/local/lib/python3.14/lib-dynload
/du-an/cua-hang/.venv/lib/python3.14/site-packages

Đường dẫn trên máy bạn khác. Vì thư mục của file chạy đứng đầu, một file random.py bạn tự đặt cạnh ban_hang.py sẽ che mất module random chuẩn, như bài tự viết module đã cảnh báo. Thư mục site-packages là nơi pip cài các gói. Thêm thư mục vào sys.path bằng tay làm code khó chạy trên máy khác, nên hãy đặt module cạnh file chạy hoặc cài nó thành gói.

Kiểm tra nhanh

  1. Chạy lệnh python ban_hang.py xoa 3 thì sys.argv là list nào?

    • ['xoa', '3']
    • ['ban_hang.py', 'xoa', '3']
    • ['ban_hang.py', 'xoa', 3]
  2. Những dòng nào kết thúc chương trình ngay tại đó?

    • sys.exit()
    • sys.exit(1)
    • sys.exit
    • sys.exit("Thiếu tên lệnh")
  3. Chạy python ban_hang.py không kèm tham số, dòng lenh = sys.argv[1] cho kết quả gì?

    • Báo lỗi KeyError
    • lenh là chuỗi rỗng
    • Báo lỗi IndexError
  4. Bạn đặt file random.py cạnh ban_hang.py. Vì sao import random trong ban_hang.py nạp file của bạn?

    • Python luôn ưu tiên file mới sửa gần nhất
    • Thư mục chứa file chạy đứng đầu sys.path
    • Module random chuẩn bị xóa khi có file trùng tên
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đọc lệnh của công cụ bán hàng

Viết hàm doc_lenh(argv, mac_dinh). argv là một list có dạng như sys.argv: phần tử 0 là tên file, phần tử 1 (nếu có) là tên lệnh, các phần tử sau là số lượng viết dạng chuỗi. Hàm trả về tuple (lenh, so_lieu): lenh là tên lệnh, hoặc mac_dinh khi argv không có tên lệnh; so_lieu là list các số lượng đã đổi sang int, giữ thứ tự. Không sửa list argv.

Hàm nhận list làm tham số nên chạy được trên trang, nơi sys.argv chỉ là ['']. Trong file thật, bạn gọi doc_lenh(sys.argv, "xem").

Ví dụ: doc_lenh(["ban_hang.py", "them", "2", "15"], "xem") trả về ("them", [2, 15]).

Trả về: tên lệnh và các số lượng, một tuple.

python
def doc_lenh(argv, mac_dinh):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • sys.argv là list chuỗi: tên file ở vị trí 0, tham số dòng lệnh theo sau; trên trang nó là [''].

  • Kiểm tra len(sys.argv) trước khi đọc tham số để tránh IndexError.

  • sys.exit() dừng chương trình với mã 0; sys.exit("…") in thông báo ra stderr và trả mã 1. Thiếu ngoặc thì không dừng.

  • print(..., file=sys.stderr) in thông báo lỗi ra luồng riêng, tách khỏi kết quả ở stdout.

  • sys.version, sys.version_info và sys.platform cho biết phiên bản Python và hệ điều hành.

  • sys.path là thứ tự thư mục import tìm module; thư mục của file chạy đứng đầu.

Câu hỏi thường gặp

Có cách nào đọc tham số dòng lệnh gọn hơn sys.argv?

Có. Khi công cụ có nhiều tham số và tùy chọn như --so-luong 2, module chuẩn ở bài đọc tham số dòng lệnh tự kiểm tra kiểu, tạo trang trợ giúp và báo lỗi rõ ràng. sys.argv hợp với công cụ một hai tham số.

Hàm sys.exit() và exit() trong Python khác nhau thế nào?

exit() không có sys. được tạo sẵn cho lúc gõ thử trong trình thông dịch tương tác. Trong file chương trình, dùng sys.exit(), vì nó luôn có mặt sau import sys.

Làm sao thêm thư mục vào sys.path trong Python?

sys.path.append("thư_mục") chạy được, nhưng chỉ có tác dụng trong lần chạy đó và làm code phụ thuộc vào cấu trúc thư mục của máy bạn. Đặt module cạnh file chạy, hay gom thành gói, thường gọn hơn.

Vì sao sys.platform trên trang là emscripten?

Trang chạy Python bằng Pyodide, một bản Python biên dịch cho trình duyệt qua công cụ Emscripten. Vì vậy sys.platform là emscripten và không có dòng lệnh, nên sys.argv chỉ là [''].

Chủ đề

sys python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập