Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Bảng tra math.log, factorial, comb, gcd trong Python

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 1/12 · Chương 27

Tra cứu thư viện chuẩn

  • 8 phút
  • Cơ bản
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Hàm math.log trong Python tính logarit của một số, còn math.factorial() tính giai thừa và math.comb() đếm số cách chọn. Bạn tra trang này khi cần một phép tính mà các toán tử +, -, *, / không có sẵn, như số cách chọn combo trong menu hay số hộp quà chia đều.

Cần biết trước: module math.

Bảng tra nhanh: các hàm của module math

Mỗi dòng là một hàm hoặc hằng số, dùng sau import math và gọi bằng tên module, dấu chấm, rồi tên hàm. Đối số là giá trị bạn truyền vào trong cặp ngoặc tròn.

Hàm, hằng số

Làm gì

Trả về

Ví dụ

Kết quả

math.sqrt(x)

căn bậc hai

float

math.sqrt(2)

1.4142135623730951

math.isqrt(n)

phần nguyên của căn bậc hai một số nguyên

int

math.isqrt(10)

3

math.exp(x)

lũy thừa của e

float

math.exp(1)

2.718281828459045

math.floor(x)

làm tròn xuống

int

math.floor(2.7)

2

math.ceil(x)

làm tròn lên

int

math.ceil(2.1)

3

math.trunc(x)

bỏ phần thập phân

int

math.trunc(-2.7)

-2

math.log(x)

logarit cơ số e; có đối số thứ hai thì là cơ số đó

float

math.log(100)

4.605170185988092

math.log10(x)

logarit cơ số 10

float

math.log10(1000)

3.0

math.log2(x)

logarit cơ số 2

float

math.log2(8)

3.0

math.factorial(n)

giai thừa

int

math.factorial(5)

120

math.comb(n, k)

số cách chọn k trong n, không kể thứ tự

int

math.comb(4, 2)

6

math.perm(n, k)

số cách chọn k trong n, có kể thứ tự

int

math.perm(4, 2)

12

math.gcd(a, b)

ước chung lớn nhất

int

math.gcd(24, 36)

12

math.lcm(a, b)

bội chung nhỏ nhất

int

math.lcm(4, 6)

12

math.prod(ds)

nhân các số của một list

số

math.prod([2, 3, 4])

24

math.fsum(ds)

cộng các số thực của một list mà không dồn sai số

float

math.fsum([0.1] * 10)

1.0

math.isnan(x)

hỏi x có phải nan không

bool

math.isnan(math.nan)

True

math.pi

số pi

float

math.pi

3.141592653589793

math.e

số e

float

math.e

2.718281828459045

math.tau

hai lần pi

float

math.tau

6.283185307179586

math.inf

dương vô cực

float

math.inf

inf

math.nan

giá trị "không phải số"

float

math.nan

nan

Chạy đoạn sau để in lại cột kết quả, ba hàng của bảng trên mỗi dòng:

python
import math
print(math.sqrt(2), math.isqrt(10), math.exp(1))
print(math.floor(2.7), math.ceil(2.1), math.trunc(-2.7))
print(math.log(100), math.log10(1000), math.log2(8))
print(math.factorial(5), math.comb(4, 2), math.perm(4, 2))
print(math.gcd(24, 36), math.lcm(4, 6), math.prod([2, 3, 4]))
print(math.fsum([0.1] * 10), math.isnan(math.nan), math.pi)
print(math.e, math.tau, math.inf, math.nan)

KẾT QUẢ

1.4142135623730951 3 2.718281828459045
2 3 -2
4.605170185988092 3.0 3.0
120 6 12
12 12 24
1.0 True 3.141592653589793
2.718281828459045 6.283185307179586 inf nan

Đổi trunc(-2.7) thành trunc(2.7) rồi chạy lại: dòng thứ hai thành 2 3 2, vì math.trunc() chỉ bỏ phần sau dấu chấm. Ví dụ từng bước cho sqrt(), floor(), ceil() và pi nằm ở bài module math, bài mẹ của trang này. Hàm lượng giác như sin(), cos() có trang riêng, hàm lượng giác trong module math.

Logarit: log(), log10(), log2()

math.log(x) không có đối số thứ hai là logarit tự nhiên, cơ số e. Thêm đối số thứ hai thì đó là cơ số. Cơ số 10 và cơ số 2 có hàm riêng.

python
import math
print(math.log(100))
print(math.log(8, 2))
print(math.log10(1000))
print(math.log2(1024))

KẾT QUẢ

4.605170185988092
3.0
3.0
10.0

Các hàm logarit trả về float, kể cả khi kết quả tròn như 10.0. Giới hạn: logarit chỉ có nghĩa với số dương.

math.log(x, 10) đi đường vòng qua hai phép logarit, nên kết quả có thể lệch ở chữ số cuối.

Đếm cách chọn: factorial(), comb(), perm()

Menu quán có bốn món: cà phê sữa, bạc xỉu, trà đào, sinh tố bơ. Combo hai món không kể thứ tự là comb(). Chọn món uống trước và món uống sau là có kể thứ tự, tức perm(). Xếp cả bốn món lên kệ theo một hàng là factorial().

python
import math
print(math.comb(4, 2))
print(math.perm(4, 2))
print(math.factorial(4))
print(math.comb(3, 5))

KẾT QUẢ

6
12
24
0

Giới hạn: chọn nhiều món hơn số món đang có thì comb() trả về 0, không báo lỗi. factorial() chỉ nhận số nguyên không âm: math.factorial(-1) và math.factorial(5.0) đều dừng chương trình vì lỗi.

Chia đều và nhân: gcd(), lcm(), prod()

gcd() chia đều hai số lượng thành nhiều phần giống nhau nhất có thể. lcm() cho số nhỏ nhất chia hết cho cả hai, như khi ly đóng gói 4 cái một bịch còn nắp 6 cái một bịch. prod() nhân các số lượng lựa chọn.

python
import math
print(math.gcd(24, 36))
print(math.lcm(4, 6))
print(math.prod([3, 4, 2]))

KẾT QUẢ

12
12
24

24 bánh và 36 kẹo chia được vào 12 hộp quà giống nhau. Mua 12 ly và 12 nắp thì vừa đủ bịch, không thừa cái nào. Ba cỡ ly, bốn món và hai mức đường cho 24 cách gọi. Giới hạn: gcd() và lcm() chỉ nhận số nguyên.

Cắt số và hằng số: trunc(), isqrt(), inf, nan

trunc() bỏ phần thập phân, còn isqrt() cho phần nguyên của căn bậc hai: 50 ghế xếp được khối vuông 7 hàng 7 ghế. math.inf làm giá trị khởi đầu khi tìm số nhỏ nhất bằng một biến tích lũy.

python
import math
print(math.trunc(-2.7), math.isqrt(50))
gia_re_nhat = math.inf
for gia in [35000, 29000, 45000]:
    if gia < gia_re_nhat:
        gia_re_nhat = gia
print(gia_re_nhat)
print(math.nan == math.nan, math.isnan(math.nan))

KẾT QUẢ

-2 7
29000
False True

Giá nào cũng nhỏ hơn math.inf, nên lượt lặp đầu đã thay nó bằng giá đầu tiên. Giới hạn: math.nan không bằng giá trị nào, kể cả chính nó, nên hỏi một giá trị có phải nan không thì dùng math.isnan(x).

Kiểm tra nhanh

  1. Quán có năm món và bán combo hai món, đổi chỗ hai món vẫn là một combo. math.comb(5, 2) cho kết quả nào?

    • 10
    • 20
    • 25
  2. Sau import math, những biểu thức nào cho True?

    • math.isqrt(10) == 3
    • math.log10(1000) == 3
    • int(math.log(1000, 10)) == 3
    • math.trunc(-2.7) == -3
  3. Sau import math, dòng print(math.log(0)) làm gì?

    • In 0.0
    • In -inf
    • Dừng chương trình với ValueError
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Viết hàm đếm combo và hộp quà

Viết thân hai hàm, mỗi hàm cần đúng một hàm của module math, bạn tự chọn. Không dùng vòng lặp for, while hay phép chia lấy dư %:

  • so_combo(so_mon, so_chon): số combo gồm so_chon món khác nhau lấy từ so_mon món, đổi chỗ các món không tạo combo mới. Chọn nhiều hơn số món thì trả về 0.

  • so_hop_qua(so_banh, so_keo): số hộp quà nhiều nhất mà mọi hộp có cùng số bánh và cùng số kẹo, không thừa chiếc nào.

Trả về: mỗi hàm trả về một số đếm, kiểu int.

python
import math


def so_combo(so_mon, so_chon):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này


def so_hop_qua(so_banh, so_keo):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • math.log(x) là logarit cơ số e; cơ số 10 và 2 dùng log10(), log2(), còn log(x, 10) có thể lệch ở chữ số cuối.

  • Logarit của 0 hay số âm báo ValueError.

  • comb() đếm cách chọn không kể thứ tự, perm() có kể thứ tự, factorial() đếm cách xếp cả hàng.

  • gcd() chia đều hai số lượng, lcm() tìm số nhỏ nhất chia hết cho cả hai.

  • trunc() bỏ phần thập phân, isqrt() cho phần nguyên của căn bậc hai.

  • math.inf làm giá trị khởi đầu khi tìm số nhỏ nhất; hỏi nan bằng math.isnan().

Câu hỏi thường gặp

Tính logarit cơ số 10 bằng math.log() trong Python thế nào?

Viết math.log(x, 10) thì chạy được, nhưng kết quả có thể lệch ở chữ số cuối, như 2.9999999999999996 cho 1000. Dùng math.log10(x) cho cơ số 10 và math.log2(x) cho cơ số 2. math.log(x) không có đối số thứ hai là logarit tự nhiên, cơ số e.

Hàm math.factorial() trong Python có bị tràn với số lớn không?

Không. Số nguyên của Python không có giới hạn trên, nên math.factorial(25) in đủ 26 chữ số, 15511210043330985984000000, không làm tròn. Tính thì không tràn, nhưng in một số dài hơn 4.300 chữ số, tức từ math.factorial(1559), thì Python báo ValueError: giới hạn này chỉ chặn việc đổi số quá dài sang chuỗi. Cách Python giữ số nguyên lớn có ở bài số nguyên trong Python.

Hàm comb() khác perm() thế nào?

comb() không kể thứ tự: combo cà phê sữa và trà đào là một. perm() có kể thứ tự: uống cà phê sữa trước khác uống trà đào trước. Vì vậy perm(n, k) luôn bằng comb(n, k) nhân factorial(k). Muốn liệt kê từng cách chọn thay vì đếm thì dùng module itertools.

Tìm bội chung nhỏ nhất trong Python bằng gì?

Dùng math.lcm(a, b): math.lcm(4, 6) là 12. Hàm nhận được nhiều số một lúc, như math.lcm(4, 6, 10) là 60. Nó đi cặp với math.gcd(), hàm tìm ước chung lớn nhất.

Chủ đề

math.log python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập