Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

string.Template trong Python: mẫu chuỗi an toàn

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 12/25 · Chương 19

Thư viện chuẩn thường dùng

  • 7 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

string.Template trong Python là lớp của module string điền dữ liệu vào một mẫu chuỗi có chỗ trống dạng $ten. Bạn dùng nó khi mẫu không do bạn viết mà do người dùng gõ vào, như mẫu tin nhắn báo đơn mà chủ quán tự soạn trong trang quản lý. Module string còn có sẵn các hằng ký tự như string.ascii_letters và string.digits.

Cần biết trước: f-string, format(), dict và import.

Điền mẫu bằng substitute()

Tạo một Template từ chuỗi mẫu, rồi gọi substitute() với các giá trị truyền theo tên hoặc một dict. Chỗ trống viết $ten, hoặc ${ten} khi ngay sau nó là chữ. Muốn in chính dấu $ thì viết $$:

python
from string import Template

mau = Template("Chào $ten, đơn $ma_don đã sẵn sàng ở ${chi_nhanh}.")
print(mau.substitute(ten="Lan", ma_don="DH1024", chi_nhanh="Huế"))
don = {"ten": "Minh", "ma_don": "DH1031", "chi_nhanh": "Đà Lạt"}
print(mau.substitute(don))
giam = Template("Giảm ${phan_tram}% cho $$5 đầu tiên")
print(giam.substitute(phan_tram=10))
print(mau.template)

KẾT QUẢ

Chào Lan, đơn DH1024 đã sẵn sàng ở Huế.
Chào Minh, đơn DH1031 đã sẵn sàng ở Đà Lạt.
Giảm 10% cho $5 đầu tiên
Chào $ten, đơn $ma_don đã sẵn sàng ở ${chi_nhanh}.

Giá trị nào cũng được đổi sang chuỗi bằng str(), nên phan_tram=10 in ra 10. Thuộc tính .template giữ nguyên chuỗi mẫu ban đầu: gọi substitute() không làm đổi object. Đổi chi_nhanh="Huế" thành chi_nhanh="Hà Nội" rồi chạy lại: dòng đầu in Chào Lan, đơn DH1024 đã sẵn sàng ở Hà Nội.

Tên chỗ trống theo luật tên biến nhưng chỉ gồm chữ cái không dấu, chữ số và _. Muốn truyền dict và thêm vài giá trị theo tên thì truyền cả hai: substitute(don, ten="Quân"), và giá trị theo tên thắng giá trị cùng tên trong dict.

safe_substitute() cho mẫu do người dùng gõ

Chủ quán gõ sai một tên, hay thêm một tên mà code chưa có dữ liệu, thì chương trình không nên dừng giữa chừng. safe_substitute() điền những tên có dữ liệu và giữ nguyên phần còn lại, kể cả dấu $ đứng lẻ. Để kiểm mẫu trước khi lưu, get_identifiers() liệt kê các tên trong mẫu, is_valid() cho biết mẫu có dấu $ sai cách hay không:

python
from string import Template

mau = Template("Chào $ten, đơn $ma_don đã giao.")
print(mau.safe_substitute(ten="Lan"))
print(mau.get_identifiers())
print(Template("Tổng $tong đ").is_valid())
print(Template("Tổng $ đ").is_valid())
print(Template("Giảm 10$ hôm nay").safe_substitute())

KẾT QUẢ

Chào Lan, đơn $ma_don đã giao.
['ten', 'ma_don']
True
False
Giảm 10$ hôm nay

Trang quản lý có thể so get_identifiers() với danh sách tên bạn hỗ trợ và báo cho chủ quán tên nào không có, trước khi gửi tin nhắn đầu tiên.

Vì sao Template an toàn hơn format() với mẫu lạ

Mẫu của format() không chỉ thay tên: trong cặp ngoặc nhọn còn được tra khóa và thuộc tính của giá trị truyền vào. Nếu code truyền cả dict đơn hàng cho một mẫu do người khác gõ, mẫu đó đọc được những khóa bạn không định cho xem. Template chỉ thay đúng những tên bạn đưa:

python
from string import Template

don = {"ma": "DH1024", "ma_noi_bo": "BIMAT50"}
mau_khach = "Đơn {don[ma]}, mã {don[ma_noi_bo]}"
print(mau_khach.format(don=don))
mau_khach = "Đơn $ma, mã $don[ma_noi_bo]"
print(Template(mau_khach).safe_substitute(ma=don["ma"]))

KẾT QUẢ

Đơn DH1024, mã BIMAT50
Đơn DH1024, mã $don[ma_noi_bo]

Với Template, $don không có trong dữ liệu nên giữ nguyên, và [ma_noi_bo] chỉ là chữ thường. Mẫu do chính bạn viết trong code thì f-string vẫn gọn hơn: Template không có định dạng số như {:,}, nên số tiền cần định dạng trước rồi mới truyền vào.

Các hằng ký tự của module string

Module string có sẵn những chuỗi ký tự hay dùng, khỏi gõ tay và gõ sót. ascii_letters là 52 chữ cái không dấu, digits là mười chữ số, punctuation là các dấu câu ASCII:

python
import string

print(string.ascii_letters)
print(string.digits, string.ascii_uppercase[:5])
print(string.punctuation)
ma = "GIAM50"
hop_le = True
for kt in ma:
    if kt not in string.ascii_uppercase + string.digits:
        hop_le = False
print(ma, hop_le)

KẾT QUẢ

abcdefghijklmnopqrstuvwxyzABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ
0123456789 ABCDE
!"#$%&'()*+,-./:;<=>?@[\]^_`{|}~
GIAM50 True

Vòng for kiểm một mã giảm giá chỉ gồm chữ hoa không dấu và chữ số. Đổi ma = "GIAM50" thành ma = "GIẢM50" rồi chạy lại: dòng cuối in GIẢM50 False, vì Ả có dấu không nằm trong ascii_uppercase. Module còn có ascii_lowercase, hexdigits, whitespace và printable.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau dòng from string import Template, Template("$a$b").substitute(a=1, b=2) cho kết quả gì?

    • 3
    • '$a$b'
    • '12'
  2. Những lệnh nào báo lỗi?

    • Template("Chào $ten").substitute()
    • Template("Chào $ten").safe_substitute()
    • Template("Giá 10$").substitute()
    • Template("Giá $$10").substitute()
  3. Sau dòng from string import Template, lệnh print(Template("Mã $madon1").safe_substitute(ma="DH1024")) in ra gì?

    • Mã $madon1
    • Mã DH1024don1
    • Mã DH1024
  4. Sau dòng import string, len(string.ascii_letters + string.digits) cho kết quả gì?

    • 36
    • 62
    • 52
    • 26
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Soạn tin nhắn báo đơn từ mẫu của chủ quán

Chủ quán tự gõ mẫu tin nhắn, dùng các tên $ten, $ma, $tong (hay ${ten}). Viết hàm soan_tin(mau, don): mau là chuỗi mẫu, don là dict có ít nhất các khóa ten, ma (chuỗi) và tong (số nguyên), có thể thêm khóa khác như chi_nhanh, cũng được điền. Số tiền hiện với dấu chấm ngăn hàng nghìn, như 120.000. Tên trong mẫu không có dữ liệu và dấu $ đứng lẻ được giữ nguyên, không báo lỗi. Hàm không được sửa dict don. Dùng string.Template.

Ví dụ: soan_tin("Chào $ten, đơn $ma: $tong đ", {"ten": "Lan", "ma": "DH1024", "tong": 120000}) trả về "Chào Lan, đơn DH1024: 120.000 đ".

Trả về: tin nhắn đã điền, một str.

python
def soan_tin(mau, don):
    pass  # Viết thân hàm thay cho dòng này

Tóm tắt

  • Template("... $ten ...") tạo mẫu, chỗ trống viết $ten hay ${ten}, dấu $ viết $$.

  • substitute() nhận tên hoặc dict, thiếu tên báo KeyError, $ đứng lẻ báo ValueError.

  • safe_substitute() giữ nguyên chỗ không có dữ liệu, hợp với mẫu do người dùng gõ.

  • get_identifiers() và is_valid() kiểm mẫu trước khi dùng.

  • Mẫu của Template chỉ thay tên bạn đưa, không tra khóa hay thuộc tính như format().

  • string.ascii_letters, string.digits, string.punctuation là các hằng ký tự có sẵn.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào dùng Template, khi nào viết chuỗi định dạng thẳng trong code?

f-string là cú pháp viết thẳng trong code, chạy được biểu thức và định dạng số. Template là một object tạo từ chuỗi lúc chương trình chạy, chỉ thay tên đơn giản, nên mẫu có thể lưu trong file cấu hình hay cơ sở dữ liệu và do người khác soạn.

Đặt tên chỗ trống bằng tiếng Việt có dấu được không?

Không: tên chỉ gồm chữ cái không dấu, chữ số và _, nên $tên được đọc là tên t rồi chữ ên. Đặt tên không dấu như $ten, $chi_nhanh, và bọc trong ${...} khi ngay sau là chữ.

Module string trong Python có những hằng nào?

ascii_lowercase, ascii_uppercase, ascii_letters, digits, hexdigits, octdigits, punctuation, whitespace và printable. Tất cả là chuỗi bình thường, nên dùng được với in, vòng for và cắt chuỗi.

Muốn mẫu có vòng lặp hay điều kiện thì dùng gì?

Template chỉ thay tên. Mẫu có điều kiện, vòng lặp, như trang web hay email nhiều mục, cần một thư viện mẫu cài thêm bằng pip, nằm ngoài thư viện chuẩn và ngoài phạm vi khóa này, xem bài học gì tiếp theo.

Chủ đề

string template python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập