try lồng nhau trong Python (nested try except)
Bài 8/11 · Chương 11
Lỗi và ngoại lệ
- 8 phút
- Trung cấp
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 10
Try lồng nhau trong Python là một câu lệnh try nằm trong thân của một try khác, hoặc trong một hàm được gọi từ thân try đó. Khi có ngoại lệ, Python tìm nhánh except khớp loại từ khối gần nhất ra ngoài, qua từng tầng hàm, cho tới khi có nhánh bắt được hoặc chương trình dừng. Bạn cần nắm đường đi này để đặt try ở đúng tầng, như bỏ một dòng đơn hỏng mà vẫn tính tiếp cả đơn.
Cần biết trước: traceback, else và finally và raise.
try trong try
Một try ngoài lo món không có trong menu, một try trong lo số lượng gõ sai. Ngoại lệ ở thân try trong được nhánh except trong xét trước; nhánh đó không khớp thì ngoại lệ đi ra try ngoài:
gia = {"cà phê sữa": 29000, "trà đào": 35000}
for mon, so_luong in [("trà đào", "hai"), ("bạc xỉu", "1")]:
try:
tien = gia[mon]
try:
tien = tien * int(so_luong)
except ValueError:
print(f"{mon}: số lượng gõ sai, tính 1 ly")
print(mon, tien)
except KeyError:
print(f"{mon}: không có trong menu")KẾT QUẢ
trà đào: số lượng gõ sai, tính 1 ly
trà đào 35000
bạc xỉu: không có trong menuLượt "trà đào": ValueError bị try trong bắt, nên chương trình chạy tiếp ngay sau khối trong và in tiền một ly. Lượt "bạc xỉu": KeyError xảy ra ở thân try ngoài, trước khi tới khối trong, nên nhánh except KeyError ngoài bắt nó. Mỗi try chỉ lo loại lỗi nó biết cách xử lý, ở đúng đoạn code của nó.
Đổi ("bạc xỉu", "1") thành ("cà phê sữa", "2") rồi chạy lại: dòng cuối in cà phê sữa 58000.
Ngoại lệ đi qua các tầng hàm
Đặt try trong hàm được gọi cũng là lồng nhau. Hàm tien_dong không bắt gì, in_tong chỉ có finally để in tổng đã cộng, chương trình chính có except:
def tien_dong(dong, gia):
return gia[dong[0]] * int(dong[1])
def in_tong(don, gia):
tong = 0
try:
for dong in don:
tong += tien_dong(dong, gia)
finally:
print("in_tong dừng, tong =", tong)
gia = {"cà phê sữa": 29000, "trà đào": 35000}
don = [("trà đào", "2"), ("trà đào", "hai"), ("cà phê sữa", "1")]
try:
in_tong(don, gia)
except ValueError as e:
print("Chương trình chính bắt được:", e)KẾT QUẢ
in_tong dừng, tong = 70000
Chương trình chính bắt được: invalid literal for int() with base 10: 'hai'int("hai") báo ValueError trong tien_dong. Hàm đó không có try, nên nó dừng và ngoại lệ đi lên nơi gọi, dòng tong += ... của in_tong. Ở đó chỉ có finally: Python chạy nó rồi đưa ngoại lệ đi tiếp lên chương trình chính, nơi except ValueError bắt được. Dòng thứ ba của đơn không bao giờ được tính. Ngoại lệ giống bong bóng nổi lên từ đáy hồ: nó đi qua từng tầng nước, tầng nào có lưới đúng cỡ thì giữ lại. Traceback của bài traceback chính là đường đi đó, ghi từ tầng ngoài vào tầng trong.
Bắt lỗi ở tầng nào
Tầng bắt lỗi quyết định phần việc nào bị bỏ. Bắt ở chương trình chính, quanh mỗi đơn, thì một dòng hỏng làm bỏ cả đơn đó, còn các đơn khác vẫn tính:
def tong_don(don, gia):
tong = 0
for dong in don:
tong += gia[dong[0]] * int(dong[1])
return tong
gia = {"cà phê sữa": 29000, "trà đào": 35000}
cac_don = {"DH01": [("trà đào", "2")],
"DH02": [("bạc xỉu", "1"), ("trà đào", "1")],
"DH03": [("cà phê sữa", "3")]}
for ma, don in cac_don.items():
try:
print(ma, tong_don(don, gia))
except (KeyError, ValueError, IndexError) as e:
print(ma, "bị bỏ qua:", type(e).__name__, e)KẾT QUẢ
DH01 70000
DH02 bị bỏ qua: KeyError 'bạc xỉu'
DH03 87000Đó là lựa chọn đúng khi một đơn có món sai không được phép tính tiền. Khi đơn vẫn tính được với các dòng còn lại, try thuộc về vòng lặp trong tong_don, quanh từng dòng, như bài tập cuối bài. Quy tắc chung: bắt lỗi ở tầng biết phải làm gì với nó. tien_dong của ví dụ trước không biết đơn cần bỏ hay giữ, nên nó để lỗi đi lên.
Kiểm tra nhanh
Trong ví dụ try trong try, nếu cặp đầu là
("bạc xỉu", "hai")thì lượt đó in gì?bạc xỉu: số lượng gõ sai, tính 1 lybạc xỉu: không có trong menu- Cả hai dòng trên
Trong ví dụ ba tầng hàm, những dòng nào đã chạy trước khi chương trình chính bắt được
ValueError?- Phép cộng
tong += ...với dòng('trà đào', '2') - Khối
finallycủain_tong - Lời gọi
tien_dongvới dòng('cà phê sữa', '1') - Phép cộng
tong += ...với dòng('trà đào', 'hai')
- Phép cộng
Trong ví dụ có
KeyErrorsinh ra trong nhánhexcept ValueError, vì sao nhánhexcept KeyError:ngay dưới không bắt nó?- Vì
KeyErrorlà con củaValueError - Vì các nhánh
exceptchỉ bắt lỗi của thântry, không bắt lỗi của nhánh khác - Vì Python chỉ cho một nhánh
exceptmỗi câu lệnh
- Vì
Trong ví dụ
tien_dongtrả về0khi có lỗi, vì sao tổng70000là một kết quả nguy hiểm?- Vì
sum()không cộng được số 0 - Vì Python dừng chương trình ở dòng hỏng
- Vì hai dòng hỏng biến mất lặng lẽ, hóa đơn trông như đúng
- Vì
Bài tập
Tính tổng đơn, bỏ dòng hỏng
Mỗi dòng đơn là một tuple (món, số lượng), số lượng là chuỗi; tiền một dòng là gia[dong[0]] * int(dong[1]). Viết thân hàm tong_don(cac_dong, gia): cộng tiền các dòng, bắt lỗi ở tầng này, quanh từng dòng, để một dòng hỏng chỉ bị bỏ và đếm, các dòng sau vẫn được cộng. Dòng hỏng là dòng gây KeyError (món không có trong gia), ValueError (số lượng không phải số) hay IndexError (thiếu cột). Gộp ba loại trong một nhánh như bài bắt nhiều lỗi, và chỉ bắt ba loại đó: một số lượng None là lỗi của chương trình gọi hàm, và TypeError của nó phải lọt ra ngoài.
Trả về: tuple (tổng tiền, số dòng bị bỏ), hai số int.
Hàm không sửa list cac_dong.
def tong_don(cac_dong, gia):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
Ngoại lệ được xét từ
trygần nhất ra ngoài; nhánh không khớp thì nó đi lêntrybao ngoài.Một hàm không bắt lỗi thì dừng và đưa ngoại lệ lên nơi gọi, qua từng tầng như trong traceback.
finallycủa mỗi tầng chạy khi ngoại lệ đi qua;returnsau đó thì không.Lỗi trong một nhánh
exceptkhông bị các nhánh khác của cùng câu lệnh bắt.Bắt lỗi ở tầng biết xử lý: quanh dòng để bỏ dòng, quanh đơn để bỏ đơn; tầng thấp trả về
0thì giấu lỗi.
Câu hỏi thường gặp
Nested try except trong Python có làm code khó đọc không?
Có, khi lồng quá hai tầng trong cùng một hàm. Cách gọn hơn là tách đoạn bên trong thành một hàm riêng có try của nó, như tien_dong và in_tong của bài: mỗi hàm ngắn, mỗi try lo một loại việc, còn đường đi của ngoại lệ vẫn y như lồng trực tiếp.
Ngoại lệ lan truyền trong Python dừng ở đâu nếu không ai bắt?
Ở tầng ngoài cùng: Python in traceback ra stderr và dừng chương trình, sau khi chạy các khối finally trên đường đi. Trên trang này, phần còn lại của khối code không chạy; với chương trình chạy bằng terminal, các dòng sau lời gọi gây lỗi cũng không chạy.
Bắt lỗi ở tầng trong rồi báo lại cho tầng ngoài được không?
Được. Ở tầng trong, viết raise đứng một mình trong nhánh except sau khi ghi nhật ký, hoặc báo một lỗi mới bằng raise ... from e như bài raise from. Tầng ngoài nhận lỗi đó và bắt như mọi ngoại lệ khác.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.