Bỏ qua đến nội dung chính
Mục lục

Nạp chồng phương thức trong Python (method overloading)

AIDev Team · duyệt: Nguyễn Việt Chung

Bài 3/17 · Chương 15

OOP nâng cao

  • 7 phút
  • Trung cấp
  • Python 3.14
  • Cập nhật

Nạp chồng phương thức (method overloading) là viết nhiều phương thức cùng tên khác tham số để ngôn ngữ tự chọn bản hợp lời gọi, như Java hay C++. Python không có sẵn cơ chế này: hai def cùng tên thì bản sau thay bản trước. Khi một hàm diện tích cần nhận cả một cạnh lẫn hai cạnh, hay một hàm đọc giá cần nhận cả số lẫn chuỗi, bạn dùng tham số mặc định, *args hoặc functools.singledispatch.

Cần biết trước: tham số mặc định, *args và **kwargs và decorator.

Hai def cùng tên: bản sau thay bản trước

Người quen Java thường viết hai phương thức diện tích, một cho hình vuông, một cho hình chữ nhật, và chờ Python chọn theo số đối số:

python
class HinhHoc:
    def dien_tich(self, canh):
        return canh * canh
    def dien_tich(self, dai, rong):
        return dai * rong

print(HinhHoc().dien_tich(5, 3))

KẾT QUẢ

15

Trong thân class, def là một phép gán: nó gắn tên dien_tich với một hàm. Dòng def thứ hai gán lại tên đó, nên class chỉ còn bản hai cạnh. Lời gọi hai đối số chạy, như kết quả cho thấy, nhưng bản một cạnh đã mất. Đây cũng là chỗ khác với ghi đè phương thức: ghi đè là class con thay bản của class cha, còn ở đây cả hai bản nằm trong một class. Đổi dien_tich(5, 3) thành dien_tich(6, 2) rồi chạy lại: dòng in 12.

Tham số mặc định và *args thay cho nhiều chữ ký

Một hàm nhận được nhiều cách gọi khi tham số có giá trị mặc định. Hình vuông là hình chữ nhật có rong bằng dai, nên rong=None gói cả hai trường hợp vào một def:

python
class HinhHoc:
    def dien_tich(self, dai, rong=None):
        if rong is None:
            rong = dai
        return dai * rong

hinh = HinhHoc()
print(hinh.dien_tich(4))
print(hinh.dien_tich(5, 3))

KẾT QUẢ

16
15

Khi số đối số thay đổi tùy lần gọi, như số món trong một đơn hàng, *args gom chúng vào một tuple, còn tham số viết sau nó chỉ nhận đối số theo tên:

python
def tong_tien(*cac_gia, giam=0):
    tong = 0
    for gia in cac_gia:
        tong += gia
    return tong - giam

print(tong_tien(29000))
print(tong_tien(29000, 32000, 35000, giam=6000))

KẾT QUẢ

29000
90000

Hai cách này lo được trường hợp hay gặp của nạp chồng ở Java: khác số đối số. Đổi giam=6000 thành giam=0 rồi chạy lại: dòng thứ hai in 96000.

Chọn hàm theo kiểu với functools.singledispatch

Khi cách xử lý tùy kiểu của đối số (số, chuỗi, list), một chuỗi if isinstance(...) trong một hàm vẫn chạy, nhưng mỗi kiểu mới lại sửa hàm đó. functools.singledispatch tách mỗi kiểu ra một hàm riêng: hàm gốc mang @singledispatch là bản mặc định, các hàm đăng ký bằng @<tên>.register kèm type hint cho tham số đầu.

python
from functools import singledispatch

@singledispatch
def mo_ta(gia):
    return "không rõ"

@mo_ta.register
def _(gia: int):
    return f"{gia:,} đ"

@mo_ta.register
def _(gia: str):
    return f"giá ghi bằng chữ: {gia}"

print(mo_ta(29000), "|", mo_ta("ba mươi nghìn"), "|", mo_ta(2.5))

KẾT QUẢ

29,000 đ | giá ghi bằng chữ: ba mươi nghìn | không rõ

Mỗi lời gọi, singledispatch nhìn kiểu của đối số đầu tiên và chạy hàm đã đăng ký cho kiểu đó; kiểu chưa đăng ký như float về bản mặc định. Hàm đăng ký thường đặt tên _ vì không ai gọi nó trực tiếp. Chỉ đối số đầu được xét, nên đây là nạp chồng theo một kiểu, không theo cả chữ ký. Đổi mo_ta(2.5) thành mo_ta(25) rồi chạy lại: phần cuối in 25 đ.

typing.overload chỉ dành cho công cụ kiểm kiểu

Module typing có decorator @overload, và cái tên dễ làm bạn nghĩ Python đã có nạp chồng. Các bản @overload chỉ mô tả những cách gọi hợp lệ cho trình soạn thảo và công cụ kiểm kiểu, thân của chúng là .... Lúc chạy, chỉ bản cuối cùng, viết không có @overload, làm việc:

python
from typing import overload, get_overloads

@overload
def dien_tich(canh: int) -> int: ...
@overload
def dien_tich(dai: int, rong: int) -> int: ...
def dien_tich(dai, rong=None):
    if rong is None:
        rong = dai
    return dai * rong

print(dien_tich(4), dien_tich(5, 3))
print(len(get_overloads(dien_tich)))

KẾT QUẢ

16 15
2

Bản cuối vẫn tự lo cả hai trường hợp bằng tham số mặc định. get_overloads() (từ Python 3.11) cho thấy Python có ghi lại hai bản mô tả, nhưng không bao giờ chạy chúng. Viết @overload khi muốn công cụ kiểm kiểu biết dien_tich(4) trả về int; cách hàm chạy vẫn giữ nguyên. Đổi dien_tich(4) thành dien_tich(7) rồi chạy lại: dòng đầu in 49 15.

Kiểm tra nhanh

  1. Sau def phi(so_km): return 15000 và def phi(so_km, gio_cao_diem): return 30000, lệnh print(phi(3)) in ra gì?

    • 15000
    • Báo lỗi TypeError
    • 30000
  2. Một hàm diện tích cần nhận cả một cạnh lẫn hai cạnh. Những cách nào làm được việc đó trong Python?

    • Một def với rong=None rồi gán rong = dai khi rong là None
    • Hai def dien_tich cùng tên trong class, một bản một tham số, một bản hai tham số
    • Một def nhận *cac_canh rồi xét số phần tử của tuple
    • Chỉ các bản @overload có thân ..., không viết bản cuối
  3. Trong khung bẫy của singledispatch, sau khi đăng ký thêm một hàm cho bool trả về "không rõ", mo_ta(True) trả về gì?

    • "không rõ"
    • "True đ"
    • "1 đ"
  4. Trong ví dụ typing.overload, lời gọi dien_tich(4) chạy thân nào?

    • Thân ... của bản @overload một tham số
    • Python chọn bản @overload khớp kiểu rồi mới chạy bản cuối
    • Thân của def dien_tich(dai, rong=None), bản viết cuối không có @overload
Đúng hết lần đầu +15 XP

Bài tập

Đọc giá ghi ở nhiều kiểu bằng singledispatch

Giá trong file đơn hàng đến ở nhiều dạng. Hàm gốc gia_dong đã có, trả về None cho kiểu chưa đọc được. Đăng ký thêm ba hàm bằng @gia_dong.register, mỗi hàm có type hint cho tham số:

  • int: trả về chính số đó.

  • str (như "29.000 đ", "29.000đ" hay "29000"): bỏ dấu chấm, chữ đ và khoảng trắng, rồi đổi sang số nguyên.

  • bool: trả về None, vì True không phải một giá.

Kiểu khác (float, tuple) vẫn về hàm gốc. Trả về: một int, hoặc None khi không đọc được.

python
from functools import singledispatch

@singledispatch
def gia_dong(gia):
    return None

# Viết các hàm đăng ký cho int, str và bool dưới dòng này

Tóm tắt

  • Python không nạp chồng theo chữ ký: hai def cùng tên trong một class thì bản sau thay bản trước.

  • Tham số mặc định như rong=None cho một hàm nhận một hay hai cạnh.

  • *args gom số đối số tùy ý vào một tuple; tham số sau nó chỉ nhận đối số theo tên.

  • @singledispatch chọn hàm đã đăng ký theo kiểu của đối số đầu; kiểu chưa đăng ký về hàm gốc.

  • bool là class con của int: muốn True xử lý khác số thì đăng ký riêng cho bool.

  • @overload của typing chỉ mô tả cách gọi cho công cụ kiểm kiểu; lúc chạy chỉ bản cuối làm việc.

Câu hỏi thường gặp

Python có function overloading như C++ không?

Không theo cách C++ chọn hàm theo chữ ký lúc biên dịch. Python gắn mỗi tên với một hàm, nên bạn gói các cách gọi vào một hàm bằng tham số mặc định, *args và **kwargs, hoặc tách theo kiểu của đối số đầu bằng singledispatch.

Có singledispatch cho phương thức trong class không?

Có: functools.singledispatchmethod làm việc giống singledispatch nhưng bỏ qua self và xét kiểu của đối số kế tiếp. Cách đăng ký giống hệt, chỉ khác tên decorator.

Nạp chồng phương thức khác override ở đâu?

Nạp chồng là nhiều bản cùng tên khác tham số trong một class, và Python không có sẵn. Ghi đè là class con viết lại một phương thức của class cha với cùng tên, và Python có đầy đủ. Bài ghi đè phương thức dạy cách đó, kể cả super().

Python có kiểm kiểu lúc chạy khi dùng overload không?

Không. @overload không thêm phép kiểm nào: dien_tich("4") vẫn vào bản cuối, và lỗi chỉ hiện ra khi phép nhân gặp chuỗi. Muốn chặn đối số sai kiểu lúc chạy, bạn tự kiểm bằng isinstance() trong thân hàm, như bài isinstance và getattr chỉ.

Chủ đề

method overloading python

Bài này có hữu ích?

Hỏi đáp

Đang tải câu hỏi…

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Việt Chung

Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE

  • Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
  • Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
  • Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.
Biên soạn: AIDev Team · Rà soát · Quy trình biên tập