Toán tử trong Python (Python operators): bảng tra, ưu tiên
Bài 16/17 · Chương 26
Tra cứu ngôn ngữ
- 9 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 11
Toán tử trong Python (Python operators) là các ký hiệu và từ như +, //, **, ==, and, & mà Python dùng để tính một giá trị từ một hay hai giá trị khác. Khi một biểu thức có nhiều toán tử, thứ tự ưu tiên quyết định phép nào tính trước: 2 + 3 * 4 là 14 vì * đứng trên +. Bạn tra trang này khi cần biết một ký hiệu làm gì, trả về gì và đứng ở mức nào trong bảng ưu tiên.
Cần biết trước: toán tử số học, toán tử so sánh và toán tử logic.
Bảng tra nhanh: toán tử Python
Các hàng chạy lần lượt sau hai dòng gán dưới đây, như khi bạn gõ vào cửa sổ Python tương tác. Riêng hai hàng cuối: b += 2 là một câu lệnh, không có giá trị để in, rồi hàng sau xem b đã thành bao nhiêu.
a = 17
b = 5
Nhóm | Toán tử | Làm gì | Bài học | Cú pháp | Kết quả |
|---|---|---|---|---|---|
số học |
| cộng | toán tử số học |
|
|
số học |
| trừ | toán tử số học |
|
|
số học |
| nhân | toán tử số học |
|
|
số học |
| chia, luôn ra | toán tử số học |
|
|
số học |
| chia lấy phần nguyên | toán tử số học |
|
|
số học |
| chia lấy phần dư | toán tử số học |
|
|
số học |
| lũy thừa | toán tử số học |
|
|
số học |
| đổi dấu | toán tử số học |
|
|
so sánh |
| bằng | toán tử so sánh |
|
|
so sánh |
| khác | toán tử so sánh |
|
|
so sánh |
| lớn hơn, nhỏ hơn | toán tử so sánh |
|
|
so sánh |
| lớn hơn hoặc bằng, nhỏ hơn hoặc bằng | toán tử so sánh |
|
|
so sánh |
| so sánh nối, như hai phép so sánh nối bằng | toán tử so sánh |
|
|
logic |
| đúng khi cả hai đúng | toán tử logic |
|
|
logic |
| đúng khi một trong hai đúng | toán tử logic |
|
|
logic |
| đảo đúng sai | toán tử logic |
|
|
bit |
| AND từng bit | toán tử bit |
|
|
bit |
| OR từng bit | toán tử bit |
|
|
bit |
| XOR từng bit | toán tử bit |
|
|
bit |
| đảo mọi bit, bằng | toán tử bit |
|
|
bit |
| dịch bit sang trái, sang phải | toán tử bit |
|
|
bit |
| dịch phải một bit, như | toán tử bit |
|
|
thuộc |
| có nằm trong chuỗi, list không |
|
| |
đồng nhất |
| có cùng một đối tượng không |
|
| |
gán |
| gán ngay trong biểu thức |
|
| |
điều kiện |
| chọn một trong hai giá trị |
|
| |
tập hợp |
| giao, hợp, hiệu, hiệu đối xứng của set |
|
| |
ma trận |
| nhân ma trận, số nguyên không hỗ trợ |
|
| |
gán |
| gán, tính rồi gán lại |
| — | |
gán |
|
|
|
Chạy đoạn sau để in lại cột Kết quả, mỗi nhóm một dòng:
a = 17
b = 5
print(a + b, a - b, a * b, a / b, a // b, a % b, a ** 2, -a)
print(a == b, a != b, a > b, a <= b, 1 <= b <= 10)
print(a > 10 and b > 10, a > 10 or b > 10, not a > 10)
print(a & b, a | b, a ^ b, ~b, b << 2, a >> 1)
print("5" in "1750", b is None, (c := a + b))
print("chẵn" if a % 2 == 0 else "lẻ", {1, 2} & {2, 3})
b += 2
print(b)KẾT QUẢ
22 12 85 3.4 3 2 289 -17
False True True False True
False True False
1 21 20 -6 20 8
True False 22
lẻ {2}
7Đổi b = 5 thành b = 4 rồi chạy lại: dòng đầu thành 21 13 68 4.25 4 1 289 -17. Ví dụ từng bước cho &, |, ^, ~, <<, >> nằm ở bài toán tử bit, bài mẹ của trang này.
Thứ tự ưu tiên của toán tử
Bảng dưới xếp từ mức cao nhất, tính trước, xuống mức thấp nhất. Các toán tử cùng một hàng có cùng mức. Toán tử hai ngôi cùng hàng tính từ trái sang phải, trừ ** tính từ phải sang trái: 2 ** 3 ** 2 là 2 ** 9. Phép so sánh thì nối thành chuỗi: 1 < 2 < 3 nghĩa là 1 < 2 and 2 < 3. Mỗi hàng có một biểu thức mà kết quả chỉ đúng khi toán tử của hàng đó tính trước toán tử ở hàng dưới.
Mức | Toán tử | Cú pháp | Kết quả |
|---|---|---|---|
1 |
|
|
|
2 |
|
|
|
3 |
|
|
|
4 |
|
|
|
5 |
|
|
|
6 |
|
|
|
7 |
|
|
|
8 |
|
|
|
9 |
|
|
|
10 |
|
|
|
11 |
|
|
|
12 |
|
|
|
13 |
|
|
|
14 |
|
|
|
15 |
|
|
|
16 |
|
|
|
17 |
|
|
|
Hàng 17 không có hàng nào dưới nó: := gán cả 2 + 3. lambda tạo một hàm không tên ngay trong biểu thức, bài hàm lambda dạy cách viết. await x của code bất đồng bộ đứng giữa hàng 2 và hàng 3. Thứ tự này đúng trên Python 3.12, 3.13 và 3.14.
Giới hạn: &, |, ^ đứng trên các phép so sánh, nên quyen & GHI != 0 tính quyen & GHI trước, khác với C và JavaScript. Ngược lại and, or, not đứng dưới so sánh, nên a > 10 and b > 10 không cần ngoặc.
Toán tử gán là câu lệnh: =, +=, //=
= và các toán tử gộp +=, -=, *=, //=, %=, **=, &=, |= là câu lệnh: chúng gán và không có giá trị, nên mỗi lệnh đứng trên một dòng riêng. Toán tử gộp tính với giá trị cũ rồi gán lại vào chính tên đó.
so_ly = 17
so_ly //= 5
so_ly += 1
print(so_ly)KẾT QUẢ
4:= (walrus) thì khác: nó gán và trả về giá trị vừa gán, nên đứng được giữa một biểu thức như hàng 17 của bảng ưu tiên. Đứng một mình đầu dòng, c := 5 báo SyntaxError. Bài toán tử walrus dạy cách dùng nó.
Toán tử @: nhân ma trận
@ là toán tử nhân ma trận, có cùng mức với *. Python có sẵn ký hiệu này nhưng không kiểu dựng sẵn nào dùng nó: int, float, list đều không hỗ trợ. Nó dành cho thư viện tính toán như NumPy, nơi A @ B nhân hai ma trận, và cho lớp tự định nghĩa qua nạp chồng toán tử.
Kiểm tra nhanh
Lệnh
print(-3 ** 2)in ra gì?-996
Lệnh
print(17 @ 5)báo lỗi gì?- Báo lỗi
SyntaxError - Báo lỗi
TypeError - Báo lỗi
ValueError
- Báo lỗi
Những biểu thức nào có giá trị
14?2 + 3 * 4(2 + 3) * 42 * 3 + 817 // 5 * 5 - 1
Bài tập
Đóng hộp ly và kiểm tra quyền ghi
Quán đóng so_ly ly vào hộp, mỗi hộp ly_moi_hop ly. Quyền của một nhân viên lưu trong các bit của quyen, XEM, SUA, GHI là bit của quyền xem, sửa, ghi. Mỗi biến kết quả cần đúng một toán tử trên trang này, bạn tự chọn. Không gõ thẳng số hay True, False vào kết quả.
so_hop: số hộp đầy.ly_le: số ly còn lẻ, không đủ một hộp.co_xem,co_sua,co_ghi:Truekhi bitXEM,SUA,GHIđang bật trongquyen,Falsekhi không.
so_ly = 17
ly_moi_hop = 5
quyen = 0b0101
GHI = 0b0100
XEM, SUA = 0b0001, 0b0010
so_hop = None
ly_le = None
co_ghi = co_xem = co_sua = None
# Viết code của bạn dưới dòng nàyTóm tắt
/luôn rafloat;//lấy phần nguyên,%lấy phần dư.**đứng trên dấu trừ một ngôi và tính từ phải sang trái:-2 ** 2là-4.Toán tử bit đứng trên so sánh, so sánh đứng trên
not, rồi tớiand,or.=,+=là câu lệnh;:=gán ngay trong biểu thức và có mức thấp nhất.@là nhân ma trận cho NumPy và lớp tự định nghĩa; vớiintnó báoTypeError.
Câu hỏi thường gặp
Dấu // trong Python nghĩa là gì?
// là phép chia lấy phần nguyên: 17 // 5 là 3, phần dư 2 lấy bằng 17 % 5. Với số âm, // làm tròn xuống, nên -17 // 5 là -4, không bỏ phần thập phân như nhiều người nghĩ. Bài toán tử số học có ví dụ chia hộp, chia giờ phút.
Thứ tự ưu tiên toán tử (operator precedence) Python khác C ở đâu?
Trong C và JavaScript, &, |, ^ đứng dưới phép so sánh, nên x & 4 == 0 cần ngoặc. Python đặt toán tử bit trên so sánh, nên quyen & GHI != 0 đúng như bạn muốn. Bài toán tử bit có thêm ví dụ với mặt nạ bit.
Dấu := trong Python dùng khi nào?
:= gán một giá trị và trả về giá trị đó trong cùng một biểu thức, thường trong điều kiện của if hay while để khỏi tính hai lần. Nó có từ Python 3.8. Ở đầu một dòng lệnh bình thường thì dùng =. Bài toán tử walrus có ví dụ với vòng lặp đọc dữ liệu.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.