__init__ và self trong Python: hàm khởi tạo (constructor)
Bài 3/17 · Chương 13
Lập trình hướng đối tượng
- 5 phút
- Cơ bản
- Python 3.14
- Cập nhật
Trong bài này · 10
__init__ là hàm khởi tạo (constructor) của class trong Python: nó chạy ngay khi bạn tạo object và gán dữ liệu cho object đó. Còn self trong Python chính là object đang được tạo, hay đang được gọi phương thức. Hiểu hai thứ này là bạn viết được class tự lo dữ liệu của nó, thay cho gán từng thuộc tính từ bên ngoài.
Cần biết trước: class và object, tham số mặc định và phương thức chuỗi.
Hàm khởi tạo __init__()
Ở bài class và object, mỗi học viên cần vài dòng gán sau khi tạo, và quên một dòng là object thiếu thuộc tính. __init__ gom các dòng đó vào trong class. Nó là một hàm viết trong thân class, có hai dấu gạch dưới ở mỗi đầu tên:
class TaiKhoan:
def __init__(self, chu, so_du=0):
self.chu = chu.strip().title()
self.so_du = so_du
tk = TaiKhoan(" trần thu hà ", 2000000)
moi = TaiKhoan("lê minh tâm")
print(tk.chu, tk.so_du)
print(moi.chu, moi.so_du)KẾT QUẢ
Trần Thu Hà 2000000
Lê Minh Tâm 0TaiKhoan(" trần thu hà ", 2000000) tạo một object mới rồi tự gọi __init__ với các đối số trong ngoặc. Thân __init__ làm sạch tên bằng strip() và title(), rồi gán hai thuộc tính. so_du=0 là tham số mặc định: tài khoản mở không kèm tiền có số dư 0. Đổi TaiKhoan("lê minh tâm") thành TaiKhoan("lê minh tâm", so_du=150000) rồi chạy lại: dòng thứ hai in Lê Minh Tâm 150000.
self là object đang được gọi
Phương thức thông thường viết trong class nhận object làm tham số đầu tiên, và theo quy ước tham số đó tên là self. Khi bạn viết TaiKhoan("Lan"), Python tạo một object rỗng rồi gọi __init__(object_moi, "Lan"); trong thân hàm, self.chu = ... là gán thuộc tính cho chính object mới đó. Giống tờ phiếu mở tài khoản: cùng một mẫu, nhưng mỗi tờ ghi vào sổ của đúng một khách.
Phương thức: hàm viết trong class
Phương thức là một hàm viết trong thân class, dùng self để đọc và sửa thuộc tính của object. Bạn gọi nó bằng dấu chấm, giống "lan".title() ở bài phương thức chuỗi:
class TaiKhoan:
def __init__(self, chu, so_du=0):
self.chu = chu
self.so_du = so_du
def nap(self, so_tien):
self.so_du += so_tien
tk = TaiKhoan("Hà", 2000000)
tk.nap(500000)
TaiKhoan.nap(tk, 100000)
print(tk.so_du)KẾT QUẢ
2600000tk.nap(500000) là cách viết gọn của TaiKhoan.nap(tk, 500000): Python tự đưa tk vào chỗ self, nên bạn chỉ truyền số tiền. Mỗi tài khoản gọi nap thì chỉ số dư của chính nó đổi. Đó là cửa duy nhất cho dữ liệu mà bài lập trình hướng đối tượng nói tới: quy tắc nằm trong phương thức, cạnh dữ liệu nó bảo vệ.
Khi print(tk), Python chưa biết in tài khoản thế nào cho dễ đọc; bài __str__ và __repr__ dạy class tự quyết định việc đó.
Kiểm tra nhanh
Trong
tk.nap(500000), tham sốselfcủanapnhận giá trị nào?500000- Object
tk - Class
TaiKhoan
Với
class A:códef f(x): pass, đoạnA().f(1)báo lỗi gì?- Báo lỗi
TypeError - Báo lỗi
AttributeError - Báo lỗi
NameError
- Báo lỗi
Với
class A:códef __init__(self, x=3): self.x = x,A().xtrả về gì?None- Báo lỗi
TypeError 3
Câu nào đúng về
__init__?- Bạn phải tự gọi
obj.__init__()sau khi tạo object - Python tự gọi nó mỗi khi tạo object, với các đối số trong ngoặc
- Nó trả về object mới bằng lệnh
return self
- Bạn phải tự gọi
Bài tập
Phương thức rút tiền
Class TaiKhoan đã có __init__. Viết thân phương thức rut(self, so_tien): nếu so_tien lớn hơn 0 và không vượt số dư hiện tại thì trừ vào số dư của tài khoản rồi trả về True; ngược lại không đổi gì và trả về False. Ví dụ: với tk = TaiKhoan("Lan", 500000), tk.rut(200000) trả về True và tk.so_du thành 300000.
Trả về: rút được hay không, một bool.
class TaiKhoan:
def __init__(self, chu, so_du=0):
self.chu = chu
self.so_du = so_du
def rut(self, so_tien):
pass # Viết thân hàm thay cho dòng nàyTóm tắt
__init__là hàm khởi tạo: Python tự gọi nó mỗi khi tạo object, với các đối số trong ngoặc.selflà object đang được tạo hoặc đang được gọi phương thức; thuộc tính viếtself.ten.Quên
self.khi gán chỉ tạo biến cục bộ, nên về sau đọc thuộc tính báoAttributeError.Phương thức là hàm viết trong class, tham số đầu tiên là
self;tk.nap(x)chính làTaiKhoan.nap(tk, x).Quên
selftrong danh sách tham số báoTypeError ... but 2 were given.
Câu hỏi thường gặp
Constructor Python có giống constructor trong Java không?
Gần giống về mục đích: cả hai chạy khi tạo object để gán dữ liệu ban đầu. Khác ở chỗ __init__ không tạo object, nó nhận object Python đã tạo sẵn qua self và chỉ gán thuộc tính. Một class Python cũng chỉ có một __init__; muốn nhiều cách tạo thì dùng tham số mặc định.
Hàm khởi tạo Python có bắt buộc phải có không?
Không. Class không có __init__ vẫn tạo được object, như class HocVien: pass ở bài class và object, nhưng object khi đó chưa có thuộc tính nào. Viết __init__ khi mỗi object cần có sẵn dữ liệu ngay lúc tạo.
Có bắt buộc đặt tên là self không?
Python chỉ cần một tham số đầu tiên, tên gì cũng chạy. Nhưng cả cộng đồng Python dùng self, trình soạn thảo và người đọc code đều chờ tên đó, nên đổi tên chỉ làm code khó đọc hơn.
Chủ đề
Bài này có hữu ích?
Hỏi đáp
Tham vấn chuyên môn
Nhà sáng lập AIDev và VietPlatform · Thạc sĩ AI MSE
- Tốt nghiệp thủ khoa xuất sắc Thạc sĩ AI MSE.
- Đồng sáng lập, CTO E-University, SVOnline: số hóa 10+ đại học, 40.000+ sinh viên.
- Xây hệ thống AI cho doanh nghiệp tại VietPlatform.